Uğurlu əjdaha insidenti

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tokioda sərgilənən Daigo Fukuryu gəmisi.

Uğurlu əjdaha insidenti və ya Daigo Fukuryu gəmisi insidenti (第五福龍丸事件, Dayqo Fukuryu maru ciken?) – 1954-cü ildə baş vermiş nüvə sınağı insidenti.[1] Hadisə Yaponiyada ABŞ-ın nüvə sınaqlarına qarşı kəskin etirazlara səbəb olmuşdur.[1] İnsident İkinci dünya müharibəsinin atom irsi, balıqçılıq sənayesində fasilə, okeanlarda balıqçılıq hüquqlarının dəqiqləşdirilməsi, ABŞ-ın yapon xalqının hislərinə və narahatçılıqlarına qarşı bivec olması kimi həssas məsələlərə toxunmuşdur.[2]

Məzmun[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hadisə gəminin 135 kilometr qərbində yerləşən Bikini adasında ABŞ tərəfindən həyata keçirilən termonüvə sınağı səbəbi ilə baş vermişdi.[1] İnsidentdən bir il öncə ABŞ Bikini ətrafındakı təhlükə zonası barədə ümumi xəbərdarlıq yayımlasa da, müxtəlif sınaqların vaxtı və yeri haqqında məlumat paylaşmamışdı.[1] Gəminin heyəti xəbərdarlıq haqqında məlumatlı idi və onlar güman edirdilər ki, təhlükə zonasından uzaqda əməliyyat icra edirdilər.[1] Gəmi həqiqətən də təhlükə zonasından 32 kilometr uzaqda idi.[1]

1 mart 1954-cü ildə, səhər saatlarında gəminin heyəti qərb tərəfdə səmada parlaq işıq müşahidə edib, 6-7 dəqiqə sonra isə partlayış səsi eşidiblər.[1] Üç saat sonra radioaktiv kül onların gəmisinə tökülməyə başlayıb.[1] Tezliklə gəmi heyətinin 23 üzvü ürəkbulanma, ağrı və dəri iltihabından əziyyət çəkməyə başlayıb, lakin onlar bunu partlayışla əlaqələndirmədikləri üçün hadisəni bildirməyiblər.[1]

14 martda Şizuoka prefekturasında yerləşən Yayzu limanına qayıdanda onlar simptomları yerli həkimə bildiriblər.[1] Tələbələrdən biri bu xəbəri "Yomiuri Shimbun" qəzetinin müxbirinə çatdırıb.[1] Nəticədə, qəzetin Tokio ofisi insident və iki nəfərin müayinə üçün Tokio Universitetinin xəstəxanası ilə bağlı böyük xəbər hazırlayıb.[1]

Hadisədən sonra[redaktə | mənbəni redaktə et]

Heyət üzvlərinin vəziyyəti bir neçə ay boyunca Yaponiyada və dünyada marağa səbəb olmuşdur.[1] Bütün heyət üzvləri Tokioda xəstəxanaya yerləşdirilmişdi.[1] Bəziləri bir müddət ağır vəziyyətdə olublar və onlardan biri olan, radioteleqraf operatoru Kuboyama Aykiçi 23 sentyabr 1954-cü ildə ölüb.[2] Onun ölüm səbəbi mübahisəlidir: bəzilərinə görə səbəb radioaktiv doza, bəzilərinə görə isə səbəb qanköçürmə zamanı keçən hepatit olub.[2] ABŞ hökuməti onun həyat yoldaşına 1 milyon yen təzminat ödəmişdir.[2] Qalan heyət üzvlərinin hamısı sağalmışdır.[2]

Hökumətlər arasında baş tutan danışıqlardan sonra 4 yanvar 1955-ci ildə ABŞ hökuməti Marşall adalarında həyata keçirdiyi 5 nüvə sınağı zamanı yaralananlar üçün Yaponiyaya 2 milyon ABŞ dolları ödəmişdir.[2] ABŞ Atom Enerjisi Komissiyası tərəfindən 31 mart 1954-cü ildə yayımlanan bəyannamədə 1 martda həyata keçirilən sınağın gücünün hesablanandan 2 dəfə çox olduğu qeyd olunmuşdu.[2] Mütəxəssislər bu bombanın Hiroşimaya atılan bombadan min dəfə güclü olduğunu hesablamışdırlar.[2]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Kodansha Encyclopedia of Japan. V cild. Tokio: Kodansha. 1983. səh. 75-76. ISBN 0-87011-625-8. İstifadə tarixi: 20 mart 2022.