Ufa çayı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Qaraidel
başq. Ҡариҙел; Өфө, rus. Уфа́; Уфи́мка
UfaRiver.jpg
Ölkə Flag of Russia.svg Rusiya
Mənbəyi Cənubi Ural, Uraltau
Mənsəbi Başqırdıstan, Ufa, Ağidel
Uzunluğu 918 km
Su sərfi 388 m³/san
Hövzə sahəsi 53 100 km²
Commons-logo.svg Qaraidel Commonsda


Qaraidel (başq. Ҡариҙел; rus. Караиде́ль), Ufa (başq. Өфө; rus. Уфа́) və ya Ufimka (rus. Уфи́мка) — UralUralyanıda çay. Ağidelin sağ axını.[1] O, Çelyabinsk, Sverdlovsk vilayətləri və Başqırdıstan Respublikası əraziləri ilə axır.

Etimologiya[redaktə | əsas redaktə]

Rus dilində işlənilən Ufa adı Qaraidel adından gec, Ufa şəhərin əsası qoyulduğdan sonra meydana çıxmışdı.[2] Bundan əvvəl rus dilində də baqırdcada kimi çayın adı Караидель (başq. Ҡариҙел) idi.

Qaraidel ilə Ağidel çayları qovuşanda, onların tünd və açıq axınların arasında fərq görünür.[2]

Başqırdıstan Respublikasında bu çaya Ufimka deyirlər, Sverdlovsk və Çelyabinsk vilayətlərində isə Ufa. Başqırd ilə tatarlar isə onu Qaraidel adlandırırlar.[3]

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Qaraidel Ağidelin ən böyük axınıdır.[2]

Çayın əsas qolları: Ufaleyka, Kukazar, Nadı, Əy, Serqa, Yürüdən, Töy, Esem, Şarovarka, Buqalış, Bisert, Sarana, Ərtə və Şuqurovka.

Yaşayış məntəqələri: Nyazepetrovsk şəhəri, Bilən qəsəbəsi, Şamaxı qəsəbəsi, Arıslan qəsəbəsi, Krasnoufimsk şəhəri, Sarana qəsəbəsi, Mullakay kəndi, Qaraidel qəsəbəsi, Pavlovka qəsəbəsi, Çandar kəndi və Ufa şəhəri.

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Faydalı qazıntılar[redaktə | əsas redaktə]

Çayın yuxarı hissələrində nikel, dəmir, mis və kobalt var. Yuxarı axının qollarında isə almaz və qızıl tapılır. Vadisində isə neft, qaz, gil, qum və çınqıl var.[4]

Enerji[redaktə | əsas redaktə]

1960-cı ildə çayda Pavlovka su elektrik stansiyası (SES) tikintisi başa çatıb. Pavlovka SES-ın dambası eyni adlı su anbarı yaradır.[5]

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

İnsanlar bu çayın sahillərində paleolit dövründən bəri yaşayırlar.[4]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. [1]
  2. 2,0 2,1 2,2 Три путешествия по рекам. Река Уфа, По Тропам Южного Урала.
  3. Река Уфа (Караидель), Весь Южный Урал.
  4. 4,0 4,1 [2]
  5. [3]