Ufa çayı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qaraidel
başq. Ҡариҙел
UfaRiver.jpg
Ölkə  Rusiya
Mənbəyi Cənubi Ural, Uraltau
Mənsəbi Başqırdıstan, Ufa, Ağidel
Uzunluğu 918 km
Su sərfi 388 m³/san
Hövzəsinin sahəsi 53 100 km²
DSR[ru] 10010200812111100020106
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Qaraidel (başq. Ҡариҙел; rus. Караиде́ль), Ufa (başq. Өфө; rus. Уфа́) və ya Ufimka (rus. Уфи́мка) — UralUralyanıda çay. Ağidelin sağ axını.[1] O, Çelyabinsk, Sverdlovsk vilayətləri və Başqırdıstan Respublikası əraziləri ilə axır.

Etimologiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

Rus dilində işlənilən Ufa adı Qaraidel adından gec, Ufa şəhərin əsası qoyulduğdan sonra meydana çıxmışdı.[2] Bundan əvvəl rus dilində də baqırdcada kimi çayın adı Караидель (başq. Ҡариҙел) idi.

Qaraidel ilə Ağidel çayları qovuşanda, onların tünd və açıq axınların arasında fərq görünür.[2]

Başqırdıstan Respublikasında bu çaya Ufimka deyirlər, Sverdlovsk və Çelyabinsk vilayətlərində isə Ufa. Başqırd ilə tatarlar isə onu Qaraidel adlandırırlar.[3]

Coğrafiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qaraidel Ağidelin ən böyük axınıdır.[2]

Çayın əsas qolları: Ufaleyka, Kukazar, Nadı, Əy, Serqa, Yürüdən, Töy, Esem, Şarovarka, Buqalış, Bisert, Sarana, Ərtə və Şuqurovka.

Yaşayış məntəqələri: Nyazepetrovsk şəhəri, Bilən qəsəbəsi, Şamaxı qəsəbəsi, Arıslan qəsəbəsi, Krasnoufimsk şəhəri, Sarana qəsəbəsi, Mullakay kəndi, Qaraidel qəsəbəsi, Pavlovka qəsəbəsi, Çandar kəndi və Ufa şəhəri.

İqtisadiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

Faydalı qazıntılar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Çayın yuxarı hissələrində nikel, dəmir, mis və kobalt var. Yuxarı axının qollarında isə almaz və qızıl tapılır. Vadisində isə neft, qaz, gil, qum və çınqıl var.[4]

Enerji[redaktə | mənbəni redaktə et]

1960-cı ildə çayda Pavlovka su elektrik stansiyası (SES) tikintisi başa çatıb. Pavlovka SES-ın dambası eyni adlı su anbarı yaradır.[5]

Tarix[redaktə | mənbəni redaktə et]

İnsanlar bu çayın sahillərində paleolit dövründən bəri yaşayırlar.[4]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Arxivlənmiş surət". 2016-04-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-05-31.
  2. 1 2 3 Три путешествия по рекам. Река Уфа, По Тропам Южного Урала.
  3. Река Уфа (Караидель), Весь Южный Урал.
  4. 1 2 [1]
  5. [2]