Məzmuna keç

Uilyam Martin Lik

Vikipediya, azad ensiklopediya

 Uilyam Martin Lik (14 yanvar 1777 – 6 yanvar 1860) ingilis əsgəri, cəsus, topoqraf, diplomat, antikvar, yazıçı və Kral Cəmiyyətinin üzvü idi. O, Britaniya Ordusunda xidmət etmiş və karyerasının böyük bir hissəsini Aralıq dənizi limanlarında keçirmişdir. Ziyarət etdiyi bölgələrin coğrafiyası və mədəniyyətinə maraq göstərmiş və əsasən Yunanıstan haqqında bir sıra əsərlərin müəllifidir.

Həyatı

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Lik Londonda Con Martin Lik və Meri Kalvert Likin ailəsində anadan olub. Ailə ənənəsinə uyğun olaraq, o, Britaniya Kral Artilleriya Alayına zabit kimi xidmətə başlayıb;[1] 1794-cü ildə Vulviçdəki Kral Hərbi Akademiyasında təhsilini başa vuraraq ikinci leytenant rütbəsini alıb.[2] Vest-Hinddə dəniz artilleriyasının leytenantı kimi dörd il keçirdikdən sonra kapitan rütbəsinə yüksəlib və 1799-cu ildə hökumət tərəfindən Osmanlı imperiyasının qüvvələrinə artilleriyadan istifadəni öyrətmək üçün İstanbula göndərilib. Britaniya İmperiyası Osmanlının Napoleon Fransasına qarşı müdafiəsində ona dəstək olmaq qərarına gəlmişdi. 1800-cü ildə Kiprdəki Britaniya donanmasına qoşulmaq üçün Kiçik Asiyadan keçən səyahət onda antikvar topoqrafiyasına maraq oyadır. 1801-ci ildə türk ordusu ilə səhradan Misirə səyahət etdikdən sonra, fransızların qovulması ilə Nil vadisini axarlarına qədər araşdırmaqda iştirak edib; Lakin Afinadan İngiltərəyə qədim yunan sənət nümunələrini daşımaq üçün yola düşən gəmi Yunanıstanda Seriqo sahillərində batanda bütün xəritələrini və müşahidələrini itirmiş oldu. [3]

19-cu əsrin ilk onilliyinin böyük bir hissəsində Lik Yunanıstanda səyyar turist qiyafəsində casusluq etmişdi[4] və əsas məqsəd Fransa işğalı halında faydalı olacaq topoqrafik məlumatları toplamaq idi.[5] İngiltərəyə gəldikdən qısa müddət sonra, o, İtaliyadan gələn fransızların hücumlarına qarşı türklərə kömək etmək məqsədilə Albaniya və Morea sahillərini araşdırmaq üçün göndərilmiş və bundan istifadə edərək qiymətli sikkələr və yazılar kolleksiyası yaratmış və qədim yerləri araşdırmışdır. 1807-ci ildə Türkiyə ilə İngiltərə arasında müharibə başlayanda Salonikidə əsir götürülmüşdür; lakin həmin il azadlığa buraxıldıqdan sonra, Təpədələnli Əli Paşaya diplomatik missiya ilə göndərilmiş və onun etimadını tamamilə qazanmış və Britaniya nümayəndəsi kimi bir ildən çox onunla birlikdə çalışmışdır.[3] 1809-cu ildə Corc Bayron Əlinin sarayını ziyarət edəndə Lik orada idi.[1]

1810-cu ildə Türkiyədəki xidmətlərinə görə ona illik 600 funt sterlinq məbləğində maaş verildi. 1815-ci ildə ordudan təqaüdə çıxdı və polkovnik rütbəsini aldı, ömrünün qalan hissəsini topoqrafik və antikvar tədqiqatlarına həsr etdi.[3] Ədəbiyyat Kral Cəmiyyətinin vitse-prezidenti oldu. O, həmçinin Kral Coğrafiya Cəmiyyətinə üzv seçildi, 13 aprel 1815-ci ildə Kral Cəmiyyətinin üzvlüyünə qəbul edildi.[6]

1816-cı ildə Oksford Universitetində fəxri Vətəndaş Hüququ Doktoru mükafatına layiq görüldü. O, eləcə də Berlin Elmlər Akademiyasının üzvü və Fransa İnstitutunun müxbiri idi.[1]

Lik 6 yanvar 1860-cı ildə Sasseksdə, Steyninq adlanan yerdə vəfat etdi. Yunanıstanda topladığı mərmərlər Britaniya Muzeyinə hədiyyə edildi; onun bürüncləri, vazaları, qiymətli daşları və sikkələri ölümündən sonra Kembric Universiteti tərəfindən alındı və hazırda Fitzuilyam Muzeyində saxlanılır.[3]

Əsərləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • Yunanıstanda tədqiqatlar (1814)
  • Afinanın topoqrafiyası: Antik dövrləri haqqında bəzi qeydlərlə (1821)
  • Kiçik Asiyaya turun jurnalı,: həmin ölkənin qədim və müasir coğrafiyası haqqında müqayisəli qeydlərlə (1824)
  • Moreada səyahətlər: Xəritə və planlarla (1830) və əlavə ilə, Peloponnes(1846)
  • Şimali Yunanıstana səyahətlər (1835)
  • Numismata Hellenica (1854), ardınca 1859-cu ildə əlavə. [3]

Onun "Afinanın Topoqrafiyası" əsəri, sistemli bir araşdırmaya ilk cəhd kimi uzun müddət nüfuzlu bir əsər olaraq qalırdı.[3]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. 1 2 3 Goekoop, 2010
  2. ↑ Marsden, 1864.
  3. 1 2 3 4 5 6 Chisholm, 1911
  4. ↑ McNeal, 1993
  5. ↑ Whitley, 2001
  6. ↑ "Lists of Royal Society Fellows". 10 dekabr 2004 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 dekabr 2006.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Uilyam_Martin_Lik&oldid=8789526"