Ukrayna YUNESKO-nun Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

YUNESKO-nun Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısında Ukraynadan 7 adda (2014-cü ilə) tarixi abidə daxil edilmişdir. Bunlardan 6-si mədəni kriteriyalar üzrə, 1-i isə təbiət kriteriyalaları üzrə əlavə edilmişdir. Mədəni kriteriyalar üzrə əlavə edilən obyekrlərin biri  "insan zəkasının şedervi" kimi qəbul edilmişdir. Bundan başqa Ukrayna ərazisində olan daha 15 obyekt siyahıya daxil edilməyə namizəddir. 12 oktyabr 1988-ci ildə SSRİ-də "Ümumdünya mədəni və tarixi irsinin qorunması üzrə konvensiya" qəbul edilmişdir.  İlk dəfə 1990-ci ildə Yuneskonun "Ümumdünya irsi" Komitəsinin 14-cü sessiyasında Ukrayna ərazisində olan obyektlər siyahıya daxil edilmişdir.Aşağıdakı siyahı iki cədvəldən ibarədir. Birinci cədvəldə YUNESKO-nun Ümumdünya irsinə daxil edilmiş obyektlər, ikinci siyahıda isə Ukrayna höküməti tərəfindən siyahıya daxil edilməsi namizəd kimi göstərilən obyektlər əks olunur. Obyektlər siyahıya daxil edilmə ardıcıllığı ilə düzülmüşdür. Hər obyektin yerləşdiyi ünvan, coğrafi kordinatları, yaranma tarixi, siyahıya salınma tarixi, dəyərləndirilmə kriteriyası və identifikasiya nömrəsi qeyd edilmişdir.

Siyahı[redaktə | əsas redaktə]

# Təsvir Ad Region Kordinatlar Yaranma tarixi İl İD
1 Kijów - Sobór Mądrości Bożej 01.jpg Müqəddəs Sofiya kilsəsi və onunla əlaqədar monastr tikililəri COA of Kyiv Kurovskyi.svg Kiyev 50°27′10″ şm. e. 30°30′51″ ş. u. XI əsr 1990 527bis-001
i, ii, iii, iv
[1]
2005-08-15 Pechersk Lavra seen from river Dnepr Kiev 311 cropped.jpeg Kiyev-Peçersk lavrı 50°26′06″ şm. e. 30°33′26″ ş. u. XI ısr 527bis-002
i, ii, iii, iv
Church of the Saviour at Berestove (Side view).jpg Berestov Xilaskar kilsəsi 50°26′14″ şm. e. 30°33′17″ ş. u. XI — XII əsrlər 527-003
i, ii, iii, iv
2 Lwow-panorama-m.jpg Lvov şəhərinin tarixi mərkəzi Coat of arms of Lviv.svg Lvov 49°50′30″ şm. e. 24°01′53″ ş. u. XIII əsr 1998 865
ii, v
[2]
3 Truve Geodetic Arc chain «Katerinowka» picture1.JPG  "katerinovka" Struv geodeziya əyrisi  Katerinovka kəndi
Coat of Arms of Khmelnytskyi Oblast.svg Xmeln vilayəti
49°33′57″ şm. e. 26°45′22″ ş. u. XIX əsr 2005 1187-031
ii, iii, vi
[3]
[4]
Struve Geodetic Arc in Felshtyn.jpg "Feltşin" Struv geodeziya əyrisi Qvardeyski kəndi,
Coat of Arms of Khmelnytskyi Oblast.svg Xmeln vilayəti
49°19′48″ şm. e. 26°40′55″ ş. u. 1187-032
ii, iii, vi
Commemorative plaque Struve Geodetic Arc Baranivka.jpg "Baranovka" Struv geodeziya əyrisi
Baranovka kəndi,
Coat of Arms of Khmelnytskyi Oblast.svg Xmeln vilayəti
49°08′55″ şm. e. 26°59′30″ ş. u. 1187-033
ii, iii, vi
Дуга Струве1.jpg "Stara Nekrasovka" Struv geodeziya əyrisi
Stara Nekrasovka kəndi,
Coat of Arms of Odesa Oblast.png Odessa vilayəti
45°19′54″ şm. e. 28°55′41″ ş. u. 1187-034
ii, iii, vi
4 Beskidy Bieszczady SE.jpg Karpat və digər Avropa regionlarının meşələri CarpathianRutheniaCoA.svg Zakarpatye vilayəti 49°05′01″ şm. e. 22°33′55″ ş. u. 2007
2011
2017
1133
ix
[5]
[6]
[7]
5 Cernauti Residentia 03.jpg Mitropolit Bukovin və Dalmatsinin igamətgahı Chernivtsi coat of arms.jpg Çernovtsi 48°17′49″ şm. e. 25°55′29″ ş. u. XIX əsr 2011 1330
ii, iii, iv
[8]
6 Chersonesos columns.jpg Qədim Xerson şəhəri
[~ 1]
Sevastopol-COA.png Sevastopol 44°36′42″ şm. e. 33°29′36″ ş. u. E,Ə. V əsr. — XIV əsr 2013 1411
ii, v
[10]
7 Церква Св.Юрія.jpg Müqəddəs Georgi kilsəsi
Drohobych coat of arms (escutcheon).svg Droqobıç
Coat of Arms of Lviv Oblast.png Lvov vilayəti
49°20′51″ şm. e. 23°29′57″ ş. u. XVII əsr 2013 1424-003
iii, iv
[11]
[12]
[13]
Львівщина, Турківський р-н, Maтків.jpg Müqəddəs İlahə kilsəsi Maktov kəndi,
Coat of Arms of Lviv Oblast.png Lvov vilayəti
48°54′55″ şm. e. 23°06′32″ ş. u. 1838 il 1424-005
iii, iv
Müqəddəs İlahə kilsəsi
Nijniy Verbij kəndi
Coat of Arms of Ivano-Frankivsk Oblast.png İvano-Frankovsk vilayəti
48°29′55″ şm. e. 25°00′41″ ş. u. 1808 il 1424-006
iii, iv
Церква Св.Духа (Потелич).JPG Müqəddəs ruh kilsəsi Potelich selo coa XVI XX.png Poletiç kəndi
Coat of Arms of Lviv Oblast.png Lvov vilayəti
50°12′31″ şm. e. 23°33′02″ ş. u. 1502 il 1424-008
iii, iv
Rohatyn panoramic.jpg Müqəddəs ruh kilsəsi
Coat of Arms of Rohatyn.svg Roqatin
Coat of Arms of Ivano-Frankivsk Oblast.png İvano-Frankovsk vilayəti
49°24′36″ şm. e. 24°36′10″ ş. u. XVI əsr 1424-011
iii, iv
Wooden Church St. Michael of Ushok, Ukraine.jpg Müqəddəs mələk Mixail kilsəsi Ujok kəndi
CarpathianRutheniaCoA.svg Zakarpatye vilayəti
48°59′02″ şm. e. 22°51′16″ ş. u. 1745 il 1424-014
iii, iv
Jasinia ts.jpg Müqəddəs ilahi yükəsliş kilsəsi Jasina gerb.gif Yasin qəsəbəsi
CarpathianRutheniaCoA.svg Zakarpatye vilayəti
48°15′18″ şm. e. 24°20′39″ ş. u. 1824 il 1424-015
iii, iv
Жолква. Троицкая церковь..jpg Müqəddəs üç ruh kilsəsi Zhovkva01.png Jolkva
Coat of Arms of Lviv Oblast.png Lvov vi
50°03′19″ şm. e. 23°58′55″ ş. u. 1720 il 1424-016
iii, iv
Украина üçün xəritə mövcud deyil.

Siyahıya daxil edilməyə namizəd obyektlər[redaktə | əsas redaktə]

# Təsvir Ad Region Kordinat Время создания Год ID
Критерии
И.
П.
1 Чернігів. Борисоглібський собор 02.jpg Borisoqleb kilsəsi Coat of Arms of Chernihiv.svg Çerniqov 51°29′21″ şm. e. 31°18′25″ ş. u. XII əsr 1989 668
i, ii, iv
[14]
Чернігів. Спасо-Преображенський собор 02.jpg Preobrojenski kilsəsi 51°29′20″ şm. e. 31°18′28″ ş. u. XI əsr
2 Kamianets-Podilskyi-2007.jpg Kamenets-Podolsk qalası COA Kamjantec-Podilsky.svg Kamenets-Podolsk
Coat of Arms of Khmelnytskyi Oblast.svg Xmeln vilayəti
48°40′32″ şm. e. 26°34′25″ ş. u. XI — XVIII əsr 1989 670
i, ii, iv
[15]
3 Тарасова світлиця.jpg Taras Şevçenkonun qəbri və Şevçenko milli parkı KanivCOA.png Kanev, Çerkassk vilayəti 49°43′59″ şm. e. 31°30′53″ ş. u. 1925-ci il 1989 672
[16]
4 Askania Nova-1.jpg Biosfer qoruğu Askaniya-Nova,
Coat of Arms of Kherson Oblast.png Xerson vilayəti
46°27′07″ şm. e. 33°52′51″ ş. u.
XIX əsrin sonu
1989 673
x
[17]
5 Sofievka ionicheskoe more.JPG Milli dendroloji park Uman gerb.jpg Uman,
Coat of Arms of Cherkasy Oblast.svg Çerkassk vilayəti
48°45′50″ şm. e. 30°14′07″ ş. u. 1796 -ci il 2000 674
[18]
6 Crimea DSC 0160.jpg Baxcasaray Xan sarayı Герб Бахчисарая.jpg Baxçasaray,
Krım MV
44°44′55″ şm. e. 33°52′55″ ş. u. XVI əsr 2003 1820
i, iii, v, vi
[19]
7 Кам'яна могила у кінці травня.jpg Daş qəbir Terpeniye kəndi,[20]
Coat of arms of Zaporizhia Oblast.svg Zarorojye vilayəti
46°56′59″ şm. e. 35°28′10″ ş. u. e.ə. XX əsr. 2006 5075
iii, vi
[21]
8 Обсерватория Ник.jpg Nikolayevsk rəsədxanası Coat of arms of Nikolayev.svg Nikolayev 46°58′18″ şm. e. 31°58′23″ ş. u. 1821 -ci il 2007 5116
ii, iv
[22]
9 2006-06-15 Вид на Генуэзскую крепость (2).jpg Qenuez qalası Sudak, Krım 44°50′25″ şm. e. 34°57′28″ ş. u. VI — XVI əsr 2007 5117
ii, iv, v
[23]
10 Обсерватория Ник.jpg Nikolayevsk rəsədxanası
Coat of arms of Nikolayev.svgNikolayev 46°58′18″ şm. e. 31°58′23″ ş. u. 1821 il 2008 5267
ii, iv, vi
[24]
Observator1.jpg Kiyev dövlət universitetinin rəsədxanası COA of Kyiv Kurovskyi.svg Киев 50°27′08″ şm. e. 30°29′53″ ş. u. 1845 il
Будинок астрономічної обсерваторії 5910.jpg Odessa dövlət universitetinin rəsədxanası Coat of Arms of Odessa.svg Odessa 46°28′39″ şm. e. 30°45′19″ ş. u. 1871 il
Simeiz VLBI Station (2005-09-287).jpg Krım astrofizika rəsədxanası Naucniy qəsəbəsi, Krım 44°43′35″ şm. e. 34°00′46″ ş. u. 1945 il
11 Operniy-1.jpg Odessa şəhərinin tarixi mərkəzi

Coat of Arms of Odessa.svg Odessa 46°29′17″ şm. e. 30°44′27″ ş. u. 1794 il


XIX əsrin sonu
2009 5412
i, ii, iii, iv, v
[25]
12 Церква Кирилівська.JPG Kiril kisəsi COA of Kyiv Kurovskyi.svg Киев 50°29′00″ şm. e. 30°28′19″ ş. u. XII əsr 2009 5423
i, ii, iii, iv
[26]
St. Andriy's Church in Kyiv.jpg Andrey kilsəsi 50°27′32″ şm. e. 30°31′05″ ş. u. XVIII əsr
13 Генуезька фортеця.jpg Qenuez sütunları
Coat of Arms of Odesa Oblast.png Odessa vilayəti
Bir neçə obyekt XIII — XV əsr 2010 5575
ii, iv
[27]
14 Mangup-Monastery.jpg Manqul-kale Baxçasaray
Krım
44°35′32″ şm. e. 33°48′01″ ş. u. V — VI əsr 2012 5773
iii, v, vi, vii
[28]
Eski-Kermen 4.JPG Eski-Kremen 44°36′35″ şm. e. 33°44′22″ ş. u.
VI əsr
15 Crimea DSC 0160.jpg Baxcasaray xan sarayı Герб Бахчисарая.jpg Baxçasaray

Krım

44°44′55″ şm. e. 33°52′55″ ş. u. XVI əsr 2012 5774
ii, iii, v, vi
[29]
Chufut Kale1.jpg Çufut -kale) Baxçasaray Krım 44°44′27″ şm. e. 33°55′55″ ş. u. V — VI əsr
16
2015 6058
ix
[30]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. На контролируемой Россией территории Крыма; российскими властями рассматривается как объект всемирного наследия на территории РФ[9]
  1. "Kiev: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kiev-Pechersk Lavra". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  2. "L'viv – the Ensemble of the Historic Centre". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  3. "Struve Geodetic Arc". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  4. Совместно с Норвегией, Швецией, Финляндией, Россией, Эстонией, Латвией, Литвой, Белоруссией, Молдавией
  5. "Primeval Beech Forests of the Carpathians and the Ancient Beech Forests of Germany". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  6. Расширен в 2011 и 2017 годах
  7. Совместно с Австрией, Албанией, Бельгией, Болгарией, Германией, Испанией, Италией, Румынией, Словакией, Словенией, Хорватией
  8. "Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  9. На сайте "Эха Москвы" перепечатана статья блогера по теме охраны всемирного наследия в России // Постоянное представительство РФ при ЮНЕСКО — «В Список всемирного наследия ЮНЕСКО на сегодняшний день включены 27 российских объектов всемирного наследия (включая крымский "Херсонес Таврический"), из которых культурных памятников - 17.»
  10. "Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora". UNESCO World Heritage Centre.
  11. "Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine". UNESCO World Heritage Centre.
  12. Совместно с Польшей
  13. Переход к отсутствующему изображению осуществляется путём клика на изображение флага
  14. "Historic Centre of Tchernigov, 9th - 13th centuries". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  15. "Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  16. "Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  17. "National Steppe Biosphere Reserve "Askaniya Nowa"". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  18. "Dendrological Park "Sofijivka"". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  19. "Bakhchisaray Palace of the Crimean Khans". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  20. В 1,5 километрах от объекта
  21. "Archaeological Site "Stone Tomb"". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  22. "Mykolayiv Astronomical Observatory". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  23. "Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th - 16th c.". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  24. "Astronomical Observatories of Ukraine". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  25. "Historic Center of the Port City of Odessa". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  26. "Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kiev: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kiev-Pechersk Lavra)". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  27. "Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  28. "Cultural Landscape of “Cave Towns” of the Crimean Gothia". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  29. "The historical surroundings of Crimean Khans’ capital in Bakhchysarai". UNESCO World Heritage Centre. 4 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib.
  30. Создан в 2007 году, расширен — в 2011 году