Vısokoye

Şəhər
Vısokoye
Высокае
Gerb[d]
52°22′ şm. e. 23°22′ ş. u.
Ölkə	Belarus
Region	Brest
Rayon	Kamenets
Başçı	Zaytsev Dmitri Alimoviç
Tarixi və coğrafiyası
İlk məlumat	XIV əsr
Sahəsi	5,5625 km²
Mərkəzin hündürlüyü	151 m
Əhalisi
Əhalisi	4.940 nəf. (2009, 2013, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026)
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu	+375 1631
Poçt indeksi	225080
Vısokoye
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Vısokoye (belar. Высокае) — Belarusun Brest vilayətinin Kamenets rayonunda şəhər.

Kamenetsdən 40 km məsafədə, Vısoko-Litovsk dəmiryol stansiyasından (Brest — Belostok (Polşa) xətti) 3 km məsafədə yerləşir. Ölkənin ən ucqar qərb şəhəridir.

Əhalisinin sayı 4 941 nəfərdir (1 yanvar 2025-ci il).

Coğrafiyası

Vısokoye şəhərinin yaxınlığında Belarusun ən ucqar qərb nöqtəsi yerləşir.

Tarixi

Vısokoye şəhəri salnamələrdə ilk dəfə XIV əsrdə Vısoki Qorod (Uca Şəhər) adı ilə xatırlanır. Daha sonra o, Vısoko-Litovsk adı ilə daha çox tanınmışdır. Bu ad 1939-cu ilə qədər qorunub saxlanılmışdır.

Vısokoye Qərbi Buqun qolu olan Pulva çayının hündür sol sahilində formalaşmışdır.

Şəhər içqalasının çay keçidinin yaxınlığında, indiki Qorki, Matrosov, Komsomolskaya küçələrinin olduğu ərazidə yerləşməsi daha çox ehtimal olunur.

Geniş və bolsulu Pulva çayı ilə bölünən, yaşıllıqlara bürünmüş təpələr üzərindəki şəhərin gözəlliyinə heyran qalan Böyük Knyaz Gedimin Rusiyaya gedərkən burada dayanmışdır.

1494-cü ildə Böyük Litva Knyazı Kazimirin oğlu Aleksandr şəhərə Maqdeburq hüququ və mavi fonda kirmitlə örtülmüş, iki pəncərəsi olan iki mərtəbəli gümüşü qala-qapı təsviri olan gerb bəxş etdi.

Əvəllə bərpa işlərinə əlavə vəsait qazandırdı və şəhər təsərrüfatının iqtisadi inkişafına təkan verdi. XVI–XVIII əsrlərdə Vısokoye ustaları geniş tanınan xalçalar və kətanlar toxuyurdular.

XVII əsrdə şəhərin mərkəzi hissəsinin planlaşdırma strukturu formalaşdı, ilk müntəzəm ticarət meydanı yaradıldı və orada çox güman ki, şəhər ratuşası ucaldıldı. Meydanın yaxınlığında əvvəlcə taxtadan, 1860-cı illərdən isə daşdan kilsə tikildi.

1785-ci ildə Aleksandr Sapeqa Vısokoyedə Bonifratlar ordeninin monastırını və kilsəsini təsis etdi. Monastırın nəzdində 20 nəfərlik xəstəxana açıldı və bu xəstəxana monastır bağlandıqdan sonra da fəaliyyətini davam etdirdi.

Məlumdur ki, 1775-ci ildə öz mülkü Volçinə gedərkən Polşanın sonuncu kralı Stanislav Avqust Ponyatovski Vısokoyedə dayanmışdır.

1795-ci ildən Vısokoye Prussiyanın tərkibində, 1807-ci ildən isə Rusiya imperiyasında Qrodno quberniyasının Brest qəzasının qəsəbəsi olmuşdur. XIX əsrin sonlarında burada saray tikilmişdir.

1897-ci ildə qəsəbədə 3434 sakin yaşayırdı, 370 ev var idi, kəndir fabriki, dəri və şam zavodları, 2 yağ dəyirmanı, 3 məktəb fəaliyyət göstərirdi. Böyük bayramlarda burada at, qara-mal və donuz almaq üçün uzaq və yaxın yerlərdən tacirlərin toplaşdığı yarmarkalar keçirilirdi.

1914-cü ildə qəsəbədə 3800 sakin, 12 xırda müəssisə (32 fəhlə) var idi. Birinci Dünya müharibəsinden əvvəl Vısokoye Hollandiya cinsli inəklərin yetişdirilməsi ilə məşhur idi və buna görə onların sahibləri kənd təsərrüfatı sərgilərində dəfələrlə mükafatlar almışdılar.

1915–18-ci illərdə Vısokoye Kayzer Almaniyasının, 1919–20-ci illərdə isə Polşanın qoşunları tərəfindən işğal edilmişdir.

1919-cu ildə Mariya Pototskaya malikanəni şəhərlə birlikdə oğlu Yakub Pototskiyə — Vısokonun 1939-cu ilə qədər bura sahiblik edən sonuncu şəxsi sahibinə verdi.

1920-ci ilin avqustunda Sovet hakimiyyəti qurulsa da, avqustun sonlarında Vısokoye yenidən Polşa tərəfindən tutuldu. 1921-ci il Riqa sülh müqaviləsinə əsasən şəhər Polşaya keçdi və Polesye voyevodalığının Brest povetinin tərkibinə daxil oldu. Qərbi Belarus Kommunist Partiyasının gizli rayon komitəsi fəaliyyət göstərirdi.

1939-cu ilin sentyabrında Qırmızı Ordu tərəfindən tutuldu və Belarusun qərb vilayətləri ilə birlikdə Belarus SSR-ə birləşdirildi. 1939-cu ildə şəhərdə 6,1 min sakin yaşayırdı. 1940–1962-ci illərdə Vısokoye rayonunun mərkəzi olmuşdur.

23 iyun 1941-ci ildə alman-faşist işğalçıları tərəfindən zəbt edildi və onlar şəhərdə və rayonda 1297 nəfəri məhv etdilər. Vısokoye 28 iyul 1944-cü ildə Lyublin-Brest əməliyyatı gedişində azad edilmişdir.

1959-cu ildə 2,6 min sakin qeydə alınmışdır. 1962-ci ildən Kamenets rayonunun tərkibindədir.

Əhalisi

Əhalisinin sayı — 4 941 nəfərdir (1 yanvar 2025-ci il vəziyyətinə). 1 yanvar 2024-cü il məlumatlarına görə şəhər əhalisi 4 913 nəfər təşkil edirdi.

Əhalisinin sayı Brest vilayətinin statistik illiyi. — Mn.: Belarus Respublikasının Milli Statistika Komitəsi, 2018. — S. 39–41. Brest vilayətinin statistik illiyi. — Mn.: Belarus Respublikasının Milli Statistika Komitəsi, 2013. — S. 42–44.:

1959-cu il siyahıyaalınmasına əsasən milli tərkib
Cəmi (1959)	belaruslar		ruslar		ukraynalılar		polyaklar
2625	1766	67,28 %	652	24,84 %	96	3,66 %	87	3,31 %

Təhsil

Şəhərdə Vısokoye Dövlət Aqrar Kolleci təhsil müəssisəsi fəaliyyət göstərir.

Mədəniyyət

• Mədəniyyət evi
• Vısokoye orta məktəbinin muzeyi

Hadisələr və tədbirlər

• 2018-ci ildə şəhərdə vilayət "Dajınki" festivalı keçirilmişdir.

Görməli yerləri

• Sapeqalar-Pototskilərin saray-park ansamblı (1678–1680), Vısokoye qalası
• Üçlük katolik kilsəsi (1603)
• Müqəddəs Barbara kapellası
• Müqəddəs Xaçın Ucaldılması kilsəsi (1869)
• Keçmiş bonifratlar monastırı (1785), Sotsialistiçeskaya küçəsi, 3

Qalereya

• 
  Sapeqaların qalası
• 
  Üçlük katolik kilsəsi
• 
  Müqəddəs Barbara kapellası
• 
  Pototskilərin sarayı
• 
  Saray-park ansamblının fraqmentləri
• 
• 
  Sarayın fligeli
• 
  Müqəddəs Xaçın Ucaldılması kilsəsi
• 
  Şəhər mərkəzində
• 
• 
• 

Ədəbiyyat

• Vısoko-Litovsk // Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğəti.