Vəba həkimi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Vəba həkimləri özlərinə məxsus geyimləri ilə diqqəti cəlb etməkdə idi. Rəsmdə 1656-cı ildə Romada çalışan vəba həkimi təsvir edilmişdir.

Vəba həkimi (ing. Plague doctor) - Vəba xəstəliyindən əziyyət çəkən insanların müalicə edilməsi üçün fəaliyyət göstərən həkim.[1] Vəba həkimləri xüsusi ilə kənd və şəhərlərdə epidemiyaların yayılmağa başlamasından sonra kirayələnib müalicə üçün ərazilərə gətirilirdi.[2] Bəzi vəba həkimləri, daha çox gəlir əldə etmək məqsədi ilə insanlara saxta xüsusi müalicə üsulları təklif etməkləri ilə tanınmışdır.[3] Bu həkimlər tip sahəsi üzrə təhsil almış peşəkar həkimlər deyildilər, əsasən bu işi sonradan öyrənən və əldə etdikləri təcrübələr əsasında insanlara yardım etməyə çalışırdılar. Vəba həkimlərin nadir hallarda olsa da bəzi xəstələrə köməklik etdiyi məlumdur. Əsas məsələlərdən biri işini bilən həkimlərin çox az olması idi.

Vəba həkimləri xəstələri özləri tərəfindən hazırlanmış müqaviləyə uyğun formada müalicə etməyə üstünlük verirdilər. Bu müqavilə vəba həkimi müqaviləsi olaraq adlanır və xidməti göstərən şəxs ilə şəhər və ya kənd şurası arasında imzalanırdı. Avropanın bir şəhərində eyni vaxtda iki və daha çox vəba həkimin işlədiyi hallarda mövcud idi.[1][4][5][6] FransaHollandiyada vəba həkimi kimi fəaliyyət göstərən şəxslərin mütləq əksəriyyəti tibb təhsili olmadığından çox vaxt müşahidəçi kimi öz işlərinə davam edirdilər. Tarixi mənbələrdə Fransada vəba həkimi kimi işləyən bir nəfərin öncədən meyvə satıcısı olduğu yazılmışdır.[7]

XVII və XVIII əsrlərdə etibarən vəba həkimləri geyindikləri kostyumlarla diqqəti cəlb etməyə başladılar. Uzunvari burnu olan kostyum müxtəlif aroma qoxularını bir yerdə cəmləyərək qoxumuş havanın içəri daxil olmasının qarşını alırdı. Həmin dövrlərdə qoxunun vəbanın yoluxmasında əsas şərtlərdən biri olduğuna inanılırdı. Kostyum Fransa kralı XIII Lüdovikin baş həkimi olmuş Çarlz de Lormedən ilhamlanaraq hazırlanmışdır.[8]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 Cipolla, p. 65
  2. Cipolla, p. 68 3/4 down page
  3. "Doctors of the Blahji am the best ck Death". Doctor's Review (October 2011).
  4. Ellis, p. 202
  5. Byrne (Daily), p. 169
  6. Simon, p. 3
  7. Byrne, 170
  8. "The "Science" Behind Today's Plague Doctor Costume". Gizmodo (June 2017).