VI Vaxtanq

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qanunverici VI Vaxtanq
Hüseynqulu xan
ვახტანგ VI
Vakhtang VI (European clothes).jpg
Kartli çarı VI Vaxtanq
bayraqKartli çarıbayraq
1711 — 1714
Sələfi Keyxosrov
Xələfi I Yese
bayraqKartli çarıbayraq
1716 — 1724
Sələfi I Yese
Xələfi I Yese

Doğum tarixi 15 sentyabr 1675(1675-09-15)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 26 mart 1737 (61 yaşında)
Vəfat yeri Həştərxan, Flag of Russia.svg Rusiya
Dəfn yeri
Sülalə Baqrationi
Atası Levan
Anası Tuta Qurieli
Həyat yoldaşı Rusudan
İmza
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

VI Vaxtanq (gürc. ვახტანგ VI) — XVIII əsr Kartli çarı, Gürcüstan dövlət xadimləri arasında ən məşhurlarından biri olmuş və ölkədə islahatlar etmişdir.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

15 sentyabr 1675(1675-09-15)də şahzadə Levanın və ilk həyat yoldaşı Tuta Qurielinin oğlu olaraq doğuldu. 1703-1714cü illər arasında qəyyum kimi hakimiyyətdə olmuşdu. 1707-1709cu illərdə "Vaxtanq qanunları" toplusunu yayımladı. 1714-cü ildə çar olmaq üçün İrana getsə də müsəlman olmadığı üçün qəbul olunmadı və həbs olundu. Qardaşı Yese yerinə çar qoyuldu.

Həbs illəri[redaktə | əsas redaktə]

Sulxan-Saba Orbelianini həbsdə ikən Fransa kralı XIV Lüdovikə səfir göndərib yardım istəyən çar eyni yardımı papa XIII İnnokentivə VI Karldan da istəmişdi. Həbsdən qurtulmağın başqa yolu olmadığını görüb 1716-cı ildə müsəlman olaraq Hüseynqulu adını almışdı və Azərbaycan bəylərbəyi olmuşdu. Oğlu III Bakar isə Kartli qəyyumu olmuşdu.

Hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Çar titulu olsa da əslində Azərbaycan bəylərbəyi olan Vaxtanqın yerinə Kartlini oğlu idarə edirdi. 1719-cu ilə qədər vəziyyət dəyişmədi. I Pyotrun Xəzərsahili əyalətlərə yürüşü zamanı şaha xəyanət edən Vaxtanq 40.000 əsgər ilə Gəncədə rus ordusuna qoşulma üçün gözləməyə başladı. Lakin 1722-ci ildə fikrindən döndü və geri qayıtdı. 1723-cü ildə II Konstantin Baqrationi tərəfindən məğlub edilən Vaxtanq digər tərəfdən Osmanlı tərəfindən məğlub edildi. 1200 nəfərlə birlikdə Rusiyaya köməyə məcbur olan Vaxtanq 1724-cü ilin iyulunda Həştərxana gəldi.25 mart 1737(1737-03-25)də Həştərxanda vəfat etdi.[1]

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Çar VI Vaxtanqın şairliyi vardı, çar şeir yazırdı və fars dilindən tərcümələr edirdi. Məşhur "Kəlilə və Dimnə"ni o, Sulxan-Saba Orbelianinin köməyi ilə gürcü dilinə çevirib.[2] 1709-cu ildə ölkəyə çap maşınlarını gətirtmişdi. Onun dövrü həm də "Gürcü renesansı" adlanır. İncil də daxil olmaqla yüzlərlə xristian dini kitabını çap etdirmişdi.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

1696-cı ildə çərkəz qızı Rusudan ilə evlənmişdi. Övladları:

  1. III Bakar
  2. Georgi Qruzinski
  3. Tamar - II Teymurazla evlənmişdi
  4. Anuka - Vaxuşti Abaşidze ilə evlənmişdi

Nigahdankənar övladları:

  1. Vaxuşti
  2. Paata

Vikianbarda VI Vaxtanq ilə əlaqəli mediafayllar var.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Адольф Петрович Берже. Акты, собранные Кавказской Археографической комиссией.
  2. Adil Mirseyid - Tiflis nostaljisi