Valeri Çkalov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox character.png
Valeri Çkalov
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 2 fevral 1904
Doğum yeri Novqorod, Flag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 15 dekabr 1938 (34 yaşında)
Vəfat yeri Moskva, Flag of the Soviet Union.svg SSRİ, Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic.svg Rusiya SFSR
Vəfat səbəbi Şəhid olmuşdur
Dəfn yeri Kremlin Wall Necropolis
Həyat yoldaşı Olqa[1]
Uşaqları İqor[1]
Valeriya[1]
Olqa[1]
AtasıPavel Çkalov[1]
Anasıİrina Çkalova[1]
VətəndaşlıqFlag of Russia.svg Rusiya İmperiyası
Flag of the Soviet Union (1936–1955).svg SSRİ
PeşəsiPilot, test pilotSiyasətçi
TəhsiliQ4094046?Orenburg Military Aviation Piloting High School
Fəaliyyəti19191938[1]
MükafatlarıSosialist Əməyi Qəhrəmanı
"Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ) 20 years saf rib.png
İmza
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

Valeri Çkalov (d. 2 fevral 1904 Novqorod vilayəti — ö. 15 dekabr 1938 Moskva) — Qızıl Ordu səma qüvvələrinin komandari (1938)[1], Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1936)[1], Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1934), "Lenin" ordeni laureatı (1930)[1], "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (1932)[1], "Fəhlə-Kəndli Qırmızı Ordusunun XX illiyi" yubiley medalı (1937)[1].

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Valeri Pavloviç Çkalov 2 fevral 1904-cü ildə Novqorod vilayətində anadan olmuşdur [2][3][4]. Atası Pavel Pavloviç Çkalov emalatxanada işləyirdi. Anası İrina İvanovna Çkalova evdar qadın idi. 1910-cu ildə anası İrina İvanovna Çkalova vəfat etdi. [5] O vəfat edəndə oğlu Valerinin 6 yaşı var idi. [6]

Yeddi il Valeri ibtidai məktəbinə oxumağa getdi. Orta təhsil almış, amma gözəl yaddaşı və yaxşı riyazi qabiliyyəti ilə seçilirdi. Sakit, təmkinli xarakter daşıyırdı. Bir çox həmyaşıdları kimi, yaxşı üzürdü. 1916-cı ildə məktəbi bitirdikdən sonra atası onu texnikumda təhsilini davam etdirmək üçün onu göndərir. Lakin 1918-ci ildə məktəb müəllimlərinin çatışmazlığı və maddi çətinliklər üzündən oxuya bilmədi.Valeri evə qayıtdı və atasının yanında köməkçi kimi işləməyə başladı, sonralar ocaqçı işləməyə başladı.

Aviasiyada oxumaq[redaktə | əsas redaktə]

Valeri Çkalov 1919-cu ildə təyyarənin yığılması təlimi ilə əlaqədar Novqorada gedib. Valeri 15 yaşında könüllü olaraq işə başlayıb çilingər-quraşdıranı kimi təyyarəçinij yanında şagird kimi işləməyə başlayıb.

1921-ci ildə Çkalov SSRİ-nin təyyarə məktəbinin yönəldilməsinə nail olub. O, 1922-ci ildə təhsilini bitirdikdən sonra, təyyarəçilərin hərbi aviasiya məktəbinə göndərilmişdir. O, ilk dəfə "Avro 504" təyyarəsində ilk müstəqil pilot kimi işə başladı. Məktəbi bitirdikdən sonra, 1923-1924-cü illərdə hərbi təyyarəçilərin hazırlanması təcrübəsinə uyğun olaraq, yo, Moskva hərbi-aviasiya məktəbdə yüksək pilotaj təlim keçib, orada hərbi təyyarələr, qırıcıların yığılmasını mənimsəyib. Ali aviasiya məktəbində bomba atmanı və hava döyüş atışı kimi pilotaj təlim gördü.

Təlimçi A.İ.Jukov Çkalovun aşağıdakı xarakteristikasını vermişdir:

«Çox yaxşı attestasiya ilə təhsilini bitirmişdir. Təyyarəçi və çox sakit adam idi. Nizam-intizamı pozmayan insan idi...»

1924-cü ilin iyununda hərbi qırıcı təlim üçün Leninqrad şəhərində xidmət keçmək üçün göndərilib. Xidmət zamanı o, məğrur və cəsur təyyarəçi kimi özünü göstərib [7][8]. Riskli uçuşlar edib, buna görə dəfələrlə tənbeh alıb. Onun haqqında olan "Valeri Çkalov" filmi çəkilib. Filmin rejissorussenaristi Yevgeni Barisenkodur [9].

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

  • Həyat yoldaşı: Olqa Çkalov (1901-1997), 1927-ci ildə ailə həyatı qurmuşdular. Həyat yoldaşı ilin müəllimidir. Bir neçə kitabın müəllifidir. Pedaqoji mövzular üzrə məqalələr yaratmışdır [10][11].
  • Qızı: Olqa (d. 1939). Ən balaca qızı. Atasını görməyib [15].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]