Validə Tutayuq

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Validə Tutayuq
Validə Xaspolad qızı Tutayuq
Validə Tutayuq.jpg
Doğum tarixi 23 sentyabr 1914(1914-09-23)
Doğum yeri Şuşa
Vəfat tarixi 12 noyabr 1980 (66 yaşında)
Vəfat yeri Gəncə
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ
Elm sahəsi biologiya
Elmi dərəcəsi biologiya elmləri doktoru
Elmi adı Professor
İş yeri
Təhsili Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutu
Mükafatları "Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi" fəxri adı — 1974
"Oktyabr İnqilabı" ordeni"Şərəf Nişanı" ordeni

Tutayuq Validə Xaspolad qızı (23 sentyabr 1914, Şuşa12 noyabr 1980, Gəncə) — Azərbaycan botaniki, ilk azərbaycanlı qadın biologiya elmləri doktoru (1949), professor (1950), Azərbaycan SSR EA-nın həqiqi üzvü (1968).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

1914-cü ildə Şuşada doğulmuşdur. 1930-cu ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun "Bağçılıq və bostançılıq" fakültəsinə qəbul olmuşdur.

1932-ci ildə institutda preparator vəzifəsinə qəbul edilən V. Tutayuq elə bu vaxtdan etibarən axşam təhsili ilə yanaşı əmək fəaliyyətinə başlayır.

1934-cü ildə aspiranturaya qəbul olunur, K.A. Timiryazev adına Moskva Kənd Təsərrüfatı Akademiyasına ezam edilir, sonralar doğma institutuna qayıdır və 1939-cu ildən botanika kafedrasına başçılıq edir. 1949-cu ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə edir. 35 yaşında biologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsini alan ilk azərbaycanlı qadın olmuşdur.

1957-ci ildə Azərbaycan SSR EA Botanika İnstitutuna direktor təyin olunur.

O, geniş profilli botanika və biologiya üzrə milli kadrların hazırlanması üçün Azərbaycan dilində ilk dərsliklərin müəllifidir. 1968-1972-ci illərdə V.Tutayuqun rəhbərliyi ilə Azərbaycanın qış və yay otlaqlarının geniş geobotaniki tədqiqi aparılmışdır.

V.Tutayuq 250-dən artıq elmi əsərin, o cümlədən, 10 dərsliyin, 9 monoqrafiyanın müəllifidir. O, Azərbaycan KP MK-nın üzvü olmuşdur.

V.Tutayuqun məhsuldar elmi-tədqiqat işi və ictimai fəaliyyəti hökumət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, "Şərəf Nişanı", "Oktyabr İnqilabı" ordenləri və bir sıra medallarla təltif edilmişdir. 1974-cü ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetin fərmanı ilə "Əməkdar elm xadimi" fəxri adına layiq görülmüşdür.

1939-1980-ci illərdə AKTİ-nin botanika kafedrasının müdiri, dekan, prorektor, Azərbərbaycan EA Botanika İnstitutunun anatomiya və morfologiya laboratoriyasının müdiri, direktoru vəzifələrində çalışmışdır. Elmi-tədqiqatı, əsasən, Azərbaycan dendroflorasının, çiçəyin teratologiyasının öyrənilməsinə həsr edilmişdir. AKP MK üzvü olmuşdur (1956-1960). Botaniklərin 9-cu Beynəlxalq konqresində (Monreal, 1950) məruzə etmişdir.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • V.Tutayuq "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

İrsi[redaktə | əsas redaktə]

Haqqında "Çinara bənzəyən insan" adlı film çəkilmişdir.[1]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Allahverdiyev, E. "Çinara bənzəyən insan": [AzTV-nin "Telefilm" Yaradıcılıq Birliyində akademik Validə Tutayuqun həyat və yaradıcılığına həsr edilmiş eyniadlı film haqqında] //Ekran-efir.- 2014.- 31 oktyabr.- S.4.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]