Vaqif türbəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Vaqif türbəsi
Vagif mausoleum stamp cut.jpg
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Şəhər Şuşa
Yerləşir S.Quliyev küç.
Aidiyyatı Şuşa Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu
Memar Ə.V.Salamzadə
E.İ.Kanukov
Tikilmə tarixi 1982
Üslubu konstruktivizm
Hündürlük 18 m
Vəziyyəti ermənilər tərəfindən dağıdılıb
İstinad nöm. 367
Kateqoriya türbə
Əhəmiyyəti Ölkə əhəmiyyətli
Vaqif türbəsi is located in Azerbaijan
Vaqif türbəsi
Vaqif türbəsi
Commons-logo.svg Vaqif türbəsi Wikimedia Commonsdа

Vaqif türbəsiAzərbaycanın Şuşa şəhərində yerləşir. Türbənin tikintisi 1982-ci ildə başa çatdırılmış və abidənin açılışında o zaman AKP MK-nın sədri olan Heydər Əliyev də iştirak etmişdir.

Türbə AMEA-nın həqiqi üzvü,sənətşünaslıq doktoru Ə.V.Salamzadə və əmkdar memar,memarlıq namizədi E.İ.Kanukovun layihəsi əsasında tikilmişdir.

Vaqif türbəsi Şuşanın Cənub-Qərb tərəfində,bayram şənlikləri və cıdır yarşları təşkil edilən məşhur Cıdır düzündə,şairin faciəli surətdə həlak olduğu və dəfn edildiyi qayalı təpədə əzəmətlə ucalır.

Şairin türbəsinin inşası kimi çox mürəkkəb və məsuliyyətli məsələni həll edərkən,ətrafdakı dağ mənzərəsi və şəhərsalma xüsusiyyəti nəzərə alınmış,Azərbaycanın qülləvari türbələrinin kompozisiya quruluşundan yaradıcı şəkildə istifadə edilmişdir.Türbənin inşasında müəlliflərin xalq memarlığının yerli ənənələrinə,monumental-dekorativ və tətbiqi plastika vasitələrinə geniş müraciət etmələri diqqəti cəlb edir.

Vaqif türbəsində bədii memarlıq fikrinin son dərəcə aydınlığı və kompozisiyanın məntiqi sadəliyi konstruksiya və bədii surətinin ahəngdarlığı əldə edilmişdir.

Şairin abidəsi kompozisiyanın tamlığı və formaların plastik zənginliyi ilə də fərqlənir. O,planda kvadrat şəkilli, aşağısı bir qədər geniş,oturacaq şəklində olan xaricdən qırmızımtıl Qarabağ mərməri ilə üzlənmiş hündür bürcdür. Türbənin oturcağının üç tərəfindən başqa bütün fasadların hündürlüyü boyunca anodlaşdırılmış alüminium şəbəkə ilə örtülmüşdür.

Türbənin şəhərə baxan tərəfi təsirli baştağ görkəmi ilə nəzərə çarpır. Baştağın atqısında ağ mərmərdən böyük hərflərlə ölməz şairin adı həkk edilmişdir. 18 metr hündürlükdə ağ mərmər salonun mərkəzində şairin qəbri üzərində qara mərmərdən sənduqə qoyulmuşdur.

Türbənin daili memarlğına işıq və hava hopdurulması və heykəltəraş A.Mustafayevin işi olan qabartmanın əlavə edilməsi şairin abidəsini daha da zənginləşdirmişdir. Girişə yönəldilmiş qabartma heykəl interyerin miqyası ilə yaxşı uyğunlaşdırılmışdır. Şəbəkələrdən süzülən işıq şüaları insanda dinamik işıq və kölgə strukturlu daxili məkan haqqında nəhənglik, təmtəraq və romantik coşğunluq kimi xoş duyğular oyadır.

Türbənin konstruksiya həlli monolit dəmir-beton karkasa əsaslanır. Bəzək vurmaq üçün yalnız yerli inşaat materiallarından istifadə edilməsi xoş təsir bağışlayır.Müəlliflər Azərbaycanın bürclü türbələrinin kompozisiyalı tərtibatı ənənələrini ustalıqla davam etdirmişlər.

Ənənədən fərqli olaraq qülləvari abidənin günbəzlə qurtarmaması, ümumi kompozisiyanın müasir bədii həllini tapmışdır. Günbəz əvəzinə yastı dəmir-beton örtük layihələşdirilmişdir. Örtüyün yanlarından çıxıntı əmələ gətirən yüksək söykənəcəklər, fasadların zərif alüminium şəbəkələri ilə şaquli kompozisiyada xüsusi yüngüllük, milli xüsusiyyət və uçuş təəssüratı yaradır.

Misilsiz təbiət mənzərəsi ilə təsirli təzad təşkil edən, iri miqyaslı abidəvi kompozisiyasına görə yadda qalan, dəqiq və təsirli siluetə malik abidə ustalıqla gözəl dağ mənzərəsinə daxil edilmişdir.

Yüksək professional səviyyədə hazırlanmış Vaqif türbəsi qoruq şəhər olan Şuşanın memarlıq üslubuna yeni bir nəfəs gətirmiş gözəl abidədir.

Erməni silahlı dəstələri şəhəri 1992-ci ildə işğal etdikdən sonra məqbərəyə zərər dəymiş, və o hal hazırda bərbad vəziyyətdədir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. Qədim Şuşa, Bakı, 2005
  2. Şuşada Vaqif türbəsi,Azərbaycan abidələri dərgisi, I say, 1984