Vayqaç

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Vayqaç adası
rus. Вайгач
Vaygach island.ru.svg
70°01′00″N 59°33′00″E / 70.01667°N 59.55000°E / 70.01667; 59.55000Koordinatlar: 70°01′00″N 59°33′00″E / 70.01667°N 59.55000°E / 70.01667; 59.55000 (T)
Arxipelaq Şimal Torpağı
Akvatoriya Şimal Buzlu okean
Ölkə Flag of Russia.svg Rusiya
Vilayət Arxangelsk vilayəti
Sahəsi 3.400 km²
Hündür nöqtəsi 157 m
Əhali (2012 ) 106 nəf.
Əhali sıxlığı 0,031 nəf./km²
Vayqaç (Rusiya)
Vayqaç
Vayqaç (Arxangelsk vilayəti)
Vayqaç
Commons-logo.svg Vayqaç adası Commonsda

VayqaçBarens dənizi ilə Kara dənizi arasında Nenets Muxtar Dairəsi, Arxangelsk vilayəti ərazində yerləşən ada.

Materikdən Yaqorski Şar boğazı, Yeni Torpaq arxipelaqından isə Kara Darvazası boğazı ilə ayrılır. Sahəsi 3,4 min km² təşkil edir. Relyefi dağlıqdır. Ən hündür nöqtəsi 157 metrdir. Gil və qumdan ibarətdir. Adada çoxlu sayda göl və bataqlıq vardır.

Adada Varnek qəsəbəsi yerləşir[1][2].

Ada ərazisi Vayqaç yasaqlığının ərazisinə daxildir[3].

Adının mənası[redaktə | əsas redaktə]

«Vay Habs» nenes dilindən tərçümədə — «dətşətli ölüm adası» və ya «Ölüm Torpağı»[4] mənasını verir.

Flora və faunası[redaktə | əsas redaktə]

Ada florasının əsasını mamır və şibyələr təşkil edir. Cənub hissəsində borulu bitkilər əkilir. Cırtdan ağaclara və otlara rast gəlinir. Burada tez-tez tülkü və Şimal maralına rast gəlinir. Ağ ayı isə nadir hallarda görünür. Sahilində böyük həcmdə suiti və Morj koloniyalarına rast gəlinir[5]. Sahil sularında Göy balinaQozbel balinaya rast gəlinir.

Adada çoxlu sayda quş bazarları vardır. Quşların bir qismi Yonayaxa çayı[6] sahilində məskən salırlar.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1921-ci ildə N. A. Kulikin başçılığı ilə adanın cənub-qərbində polimetal filizi aşkarlanmışdır. 1930 ildə geoloji işləri F. İ. Eyhmans davam etdirmişdir. Elmi işlərin bir qismini isə bu vaxt həbsdə olan geoloq və coğrafiya professoru Pavel Vladimiroviç Vittenberq etmişdir.

1934-ci ildə məhbuslır əməyi sayəsində beş şaxta hazırlanmışdır. 1938-ci ildə şaxtaları su basır. Bununla da mədən bağlanılır. Sağ qalan məhbusların bir qismi piyada olaraq Vorkutaya göndərilir. Bir çoxu yolda həlak olur. 1940-ci ildə ikinci ekspedisiya təşkil edilsədə işlər 1941-ci ildə dayandırılmışdır.

1950-ci ildə Bolkan burnunda meteoroloji stansiya fəaliyyətə başlamışdır.

13 sentyabr 2009 ildə stansiyada cilingər həlak olmuşdur. Dekabrda isə stasiyanın istilik təminatında çətinliklər yaranmışdır. Bu səbəbdən əhali evakuasiya edilmişdir[7]. 2010-ci ilin yanvarında stansiya rəhbərliyinə qarşı öz işçisini öldürmək itdihamı ilə çinayət işi qaldırılmışdır[8].

2012-ci ildə stansiya təmir edilmiş və əvvəlki rejimdə fəaliyyətini davam etdirir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]