Venesiya Respublikası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Venesiya Respublikası
[[Bizans İmperiyası|]]
697 — 1797



Flag of Most Serene Republic of Venice.svg Coat of Arms of the Republic of Venice.svg
Bayraq Gerb
Republic of Venice 1796.png
Venesiya Respublikası 1796 cı ildə.
Paytaxt Venesiya
Dil(lər) Venesiyan dili, Latın dili
Din Xristianlıq (Roma-Katolik Kilsəsi)
Pul vahidi Dukat (qəpik)
İdarəetmə forması Respublika
Doj

Venesiya Respublikası (ven. Serenìsima Republica de Venesia; it. Serenissima Repubblica di Venezia) — 697-ci ildən 1797 ci iləcən İtaliyanın şimal-şərqində yerləşən Paytaxtı Venesiya şəhəri olan dövlət.

Respublikanın Yaranması[redaktə]

Qədim dövrdə Adriatik dənizinin Şimal-Qərb sahillərində indiki İtaliyanın şimalında Romalılara yaxın olan Venet tayfası yaşayırdı.697 ci ildə sakinlər Paulo Luçio Anafestonu ömürlük Başçı seçdilər.Daha sonra Anafestonun vəzifəsi "Doj" adı daşıyırdı.Hökümət əvvəlcə Qerakleyada daha sonra 742 ci ildə Malamokko şəhərinə köçürülmüşdür daha sonra 810 cı ildə səhralı Rialtoya köçdü (daha sonra burada Venesiya yarandı).806 cı ildə Venesiya şəhərləri müvəqqəti olaraq Böyük Karlın imperiyasına daxil olmuşdur. Amma artıq 812 ci ildə Venesiya Dalmasiya daxil olmaqla Bizans İmperiyasına qaytarılmışdır.

Venesiya respublikası BizansFrank imperiyaları aralarında sərfəli və təhlükəsiz mövqeyindən istifadə edərək qısa bir müddətdə qüdrətli ticarətçi dövlətə çevrilmişdir.Venesiya flotu dəniz döyüşlərində Normanları və Sarasinləri məğlubiyyətə uğradırdılar daha sonra aşağı İtaliya deyilən yerdə Slavyanlar üzərində qalibiyyət qazanmışdılar.

Venesiyanın güclənməsi[redaktə]

Venesiya özünün ən qüdrətli zamanına Doj Enriko Dandolonun hakimiyyəti zamanında çatmışdır.Enriko Fransa xaçpərəstləri ilə 1204 ci ildə Konstantinopola uğurlu hücüm edərək şəhəri zəbt etmişdilər.Bizansın bölümü zamanı Venesiyaya Bizansın 3/8 ərazisi və Krit adası keçmişdir.

1381 ci ildə Genuya 130 il sürən müharibələrdən sonra süqüta uğramışdır və Genuyanın əraziləri Venesiyaya daxil olmuşdur.1404-1405 ci illərdə Viçença,Verona,Bassano,Feltre,Belluno və Paduya öz əraziləri ilə Respublikanın tərkibinə keçmişdir.1421 ci ildə Friul 1428 ci ildə Breşiya və Berqamo 1448 ci ildə isə Berqamo Venesiyaya keçmişdir,daha sonra isə İonik adalarının zəbti bitmişdir.

XV əsrin sonunda Venesiya Respublikası Avropanın ən varlı və qüdrətli dövlətinə çevrilmişdir.Venesiya əhalisi arasında elmə və incəsənətə bağlılıq digər Avropa dövlətləri ilə müqahisədə daha çox idi.Venesiyanın sadə sakinləri varlanırdılar bunlara səbəb respublikada vergilərin az olması idi.

Venesiya respublikasının dövlət quruluşu[redaktə]

Covanni Bellini.Doj Leonardo Loredanonun portreti

Venesiya respublikasının dövlət quruluşunda elita patrisilər hesab olunurdular. Patrisilərdən başqa dövlət işlərində hər bir vətəndaş işləyə bilərdi.

Böyük Şura[redaktə]

Dövlətin başında Böyük Şura dayanırdı. Böyük Şura əsas Şuraları baş Maqistrları və Doju seçirdilər. Əvvəlcə şura 400-500 nəfər təşkil edirdi daha sonra şuradakıların sayı bir neçə min artdı. Şura Maksimum 2500 nəfər təşkil edirdi. Belə çıxırki Venesiyanın kişi əhalisinin 5% şuranın iştirakçıları idi.

Doj[redaktə]

Doj San Markonun 12 prokuratorun içindən seçilirdi. Doj bir çox hüquqlardan məhrum idi. Belə-ki Doj Venesiyadan kənara çıxa bilməzdi şuranın razılığı olmadan heç bir qanun və ya fərman qəbul edə bilməzdi.

Kiçik şura[redaktə]

Doj yanında kiçik şura fəaliyyətdə idi. Kiçik şura 40 şurasının 3 üzvü və Dojun 6 məsləhətçisindən ibarət idi.

Senat[redaktə]

Senat 1 illik müddətinə seçilmiş və yenə seçilmək hüququ olan 120 iştirakçıdan ibarət idi. 120 nəfərdən 60 nəfər Böyük Məclis tərəfindən seçilirdi digər 60 nəfər isə Senatın ilkin heyyəti tərəfindən nəmizədliyləri irali sürülürdü Böyük şura tərəfindən isə təsdiq olunurdu.Senatın əsas tərkibindən başqa Senatda əlavə fərqli siyasi orqalardan 140 nəfər iştirak edirdi bular ümümi səsvermələrdə iştirak edirdilər.Senatı 16 nəfərdən ibarət kolleqiya idarə edirdi.

Senat əsas daxili və xarici işlərlə məşğul idi.

40 şurası[redaktə]

40 şurası Respublikanın Ali məhkəməsi funksiyasını yerinə yetirirdi. 40 şurasının heyyəti Böyük Şura tərəfindən seçilirdi. 40 şurasının iştirakçıları 16 ay işdən sonra Senata daxil olurdular.

10 şurası[redaktə]

Respublikada siyasi vəziyyətə nəzarət edən 10 şurası fəaliyyətdə idi. 10 şurası senat və kiçik şura ilə dövlətin əsas siyasi qurumu olan tam kolleqiyanı yaradırdı

Mənbə[redaktə]

  1. ^ J. J. Norwich, A History of Venice, səh. 32.
  2. ^ J. J. Norwich, A History of Venice, səh. 53.
  3. ^ J. J. Norwich, A History of Venice, səh. 72.
  4. ^ J. J. Norwich, A History of Venice, səh. 77.
  5. ^ J. J. Norwich, A History of Venice, səh. 83.
  6. ^ Phillips, The Fourth Crusade and the Sack of Constantinople, Introduction, xiii.
  7. ^ C.Michael Hogan, Cydonia, Modern Antiquarian, 23 Yanvar, 2008
  8. ^ J. J. Norwich, A History of Venice, səh. 176-180.
  9. ^ J. J. Norwich, A History of Venice, səh. 269.
  10. ^ How To Reboot Reality — Chapter 2, Labor
  11. ^ Welcome to Encyclopædia Britannica's Guide to History
  12. ^ a b c J. J. Norwich, A History of Venice, səh. 494.
  13. ^ Turnbull, Stephen (2003). The Ottoman Empire 1326–1699. Routledge. səh. 58.
  14. ^ J. J. Norwich, A History of Venice, səh. 591.
  15. ^ J. J. Norwich, A History of Venice, səh. 615.
  16. ^ Marin Sanudo.
  17. ^ a b Catholic Encyclopedia, "Venice", səh. 602.
  18. ^ The Political Ideas of St. Thomas Aquinas, Dino Bigongiari ed., Hafner Publishing Company, NY, 1953. səh. xxx in footnote.
  19. ^ Niccolò Machiavelli, The Prince, trans. & ed. by Robert M. Adams, W.W. Norton & Co., NY, 1992. Machiavelli Balanced Government
  20. ^ Niccolò Machiavelli, Discourses on Livy, trans. by Harvey C. Mansfield and Nathan Tarcov, University of Chicago Press, Chicago, 1996.