Vest-Hind şirkəti (Hollandiya)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Vest-Hind şirkəti
Loqonun şəkli
West-Indisch Huis.jpg
Tipi ictimai şirkət
Yaranma tarixi 3 iyun 1621[1]
Bağlanma tarixi 1792
Sənaye Ticarət
Ana şirkət Niderland Ost-Hind Şirkəti
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Hollandiya Vest-Hind şirkəti (nid. Geoctroyeerde West-Indische Compagnie) — 1621-ci ildə yaradıldıqdan sonra Amerika və Qərbi Afrikada ticarət və müstəmləkəçilik inhisarını Baş Ştatlardan alan Hollandiyanın Birləşmiş Əyalətləri Respublikasının bir ticarət şirkəti[2].

Əsas fəaliyyət sahələri: kölə ticarəti, qızıl, gümüş, xəz, şəkər, fil sümüyü ticarəti və özəlləşdirmə (xüsusilə İspan gəmilərinin soyulması)[3]. Şirkət metropoliyada (AmsterdamRotterdam da daxil olmaqla) beş ofisə sahib idi və 19 tacirdən ibarət bir məclis tərəfindən idarə olunurdu[4].

Çiçəklənmə dövrü[redaktə | mənbəni redaktə et]

West-Indisch Huis, 1623-1647-ci illərdə Vest-Hind şirkətinin mərkəzi qərargahı (Amsterdam)

Portuqaliya müstəmləkə imperiyasının zəifləməsindən istifadə edərək Hollandiyalılar Braziliyanın şimal hissəsini (bax Hollandiya Braziliyası)[5], habelə Surinamı və Qərbi Hindistandakı bir sıra adaları ələ keçirməyi bacardılar (bax Niderlan Antil adaları). Yeni Amsterdam Şimali Amerikadakı əsas Hollandiya [6]ticarət məntəqəsi oldu (bax Yeni Niderland)[7]. Afrika sahillərində bir sıra Portuqaliya ərazilərini ələ keçirməyi bacardılar və yeni qalalar tapdılar (bax Hollandiya Qvineyası)[8].

İflası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Şirkət 1674-cü ildə yenidən təşkil edildi, lakin artıq eyni əhəmiyyətə malik deyildi (Braziliyadakı əraziləri Portuqaliya, Yeni Amsterdam və Şimali Amerikadakı digər əmlak İngiltərə tərəfindən ələ keçirildi). Birgə sahiblərin əksəriyyəti Şimali Amerikada sahib olduqlarını itirdilər; istisnası, əmlakı çiçəklənən Kilian van Rensseler idi (özü də Amerikalı tacirlərin və siyasətçilərin görkəmli bir sülaləsini meydana gətirdi). 1791-ci ildə Vest-Hind şirkətinin səhmləri Hollandiya hökuməti tərəfindən satın alındı ​​və müstəqil olaraq mövcud olmağı dayandırdı[9].

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Fatah-Black K. Sociëteit van Suriname (нидерл.)Walburg Pers, 2019. — səh. 25. — 175 səh.
  2. Charles R. Boxer, 'The Dutch in Brazil, 1624-1654'. Oxford: Clarendon Press 1957.
  3.  (nid.)Binder, F. e.a. Arxivləşdirilib 2006-05-17 at the Wayback Machine (1979) Dirck Dircksz. Wilre en Willem Godschalk van Focquenbroch(?) Geschilderd door Pieter de Wit te Elmina in 1669. Bulletin van het Rijksmuseum 27, p.7–29.
  4. van den Broecke, Pieter (2000). La Fleur, J. D. (James Daniel) (ed.). Pieter Van Den Broecke's Journal of Voyages to Cape Verde, Guinea and Angola, 1605-1612. Hakluyt Society. 95, 100. ISBN 9780904180688.
  5.  (nid.)Dillen, J.G. van, (1970) Van Rijkdom tot Regenten, p. 127.
  6.  (nid.)Dillen, J.G. van, (1970) Van Rijkdom tot Regenten, p. 169.
  7.  (nid.)Heijer, H. den (1994) De geschiedenis van de GWC, p. 97.
  8. Franklin J. Jameson (1887). Willem Usselinx, Founder of the Dutch and Swedish West India Companies. Ryan Gregory University, New York.
  9. Boxer, C. R. (Charles Ralph) (1973). The Dutch seaborne empire, 1600-1800. Harmondsworth: Penguin. 27. ISBN 0140216006. OCLC 16253529.

Ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Boxer, Charles R., The Dutch in Brazil, 1624-1654. Oxford: Clarendon Press 1957.
  • Ebert, Christopher. "Dutch Trade with Brazil before the Dutch West India Company, 1587–1621." Riches from Atlantic Commerce: Dutch Transatlantic Trade and Shipping (2003): 1585–1817.
  • Emmer, Pieter C. "The West India Company, 1621–1791: Dutch or Atlantic?." Companies and trade: Essays on overseas trading companies during the ancien régime (1981): 71–95.
  • Emmer, Pieter C. The Dutch in the Atlantic economy, 1580-1880: Trade, slavery and emancipation. Vol. 614. Variorum, 1998.
  • Frijhoff, W. Th M. "The West India Company and the Reformed Church: Neglect or Concern?." (1997).
  • Groesen, Michiel van, (ed.) "The Legacy of Dutch Brazil", Cambridge University Press, 2014.
  • Groesen, Michiel van "Amsterdam's Atlantic: Print Culture and the Making of Dutch Brazil", University of Pennsylvania Press, 2017.
  • Heijer, Henk den. "The Dutch West India Company, 1621–1791." in Johannes Postma and Victor Enthoven, eds. Riches From Atlantic Commerce: Dutch Transatlantic Trade and Shipping, 1585-1817. Leiden: Brill 2003, 77–114.
  • _________. "The West African Trade of the Dutch West Indian Company 1674-1740," in Postma and Enthoven, eds. Riches from Atlantic Commerce, pp. Leiden: Brill 2003, pp. 139–69.
  • Klooster, Wim. The Dutch Moment: War, Trade, and Settlement in the Seventeenth-Century Atlantic World. (Cornell University Press, 2016). 419 pp.
  • Meuwese, Marcus P. " For the Peace and Well-Being of the Country": Intercultural Mediators and Dutch-Indian Relations in New Netherland and Dutch Brazil, 1600–1664. Diss. University of Notre Dame, 2003.
  • Nederlof, Marjo (2008). Eerlijckman - 1680-1713: in dienst van het Staatse leger en de West-Indische Compagnie. Curaçao: De Curaçaosche Courant. ISBN 9789990408201.
  • Peltries or plantations: the economic policies of the Dutch West India Company in New Netherland, 1623-1639. Baltimore: Johns Hopkins Press, 1969.
  • Pijning, Erst. "Idealism and Power: The Dutch West India Company in the Brazil trade (1630-1654)," in Allen L. Macinnes and Arthur H. William (eds.) Shaping the Stuart World, 1603-1714: The Atlantic Connection. Leiden: Brill 2006, 207–32.
  • Postma, Johannes. "West-African Exports and the Dutch West India Company, 1675–1731." Economisch-en sociaal-historisch jaarboek 36 (1973).
  • Postma, Johannes. "The dimension of the Dutch slave trade from Western Africa." The Journal of African History 13.02 (1972): 237–248.
  • Rink, Oliver A. "Private Interest and Godly Gain: The West India Company and the Dutch Reformed Church in New Netherland, 1624-1664." New York History 75.3 (1994): 245.
  • Ryder, Alan Frederick Charles. "Dutch trade on the Nigerian coast during the seventeenth century." Journal of the Historical Society of Nigeria 3.2 (1965): 195–210.
  • Rutten, Alphons MG. Dutch transatlantic medicine trade in the eighteenth century under the cover of the West India Company. Erasmus Pub., 2000.
  • Schmidt, Benjamin, Innocence Abroad: The Dutch Imagination and the New World, 1570-1670, Cambridge: University Press, 2001. ISBN 978-0-521-80408-0
  • Van den Boogaart, Ernst. Infernal Allies: The Dutch West India Company and the Tarairiu, 1631-1654. 1980.
  • Van Hoboken, W. J. "The Dutch West India Company: the political background of its rise and decline." Britain and the Netherlands 1 (1960): 41–61.
  • Visscher, Nic Joh. A Bibliographical and Historical Essay on the Dutch Books and Pamphlets Relating to New-Netherland, and to the Dutch West-India Company and to Its Possessions in Brazil, Angola Etc., as Also on the Maps, Charts, Etc. of New-Netherland. Muller, 1867.
  • Weslager, Clinton Alfred. Dutch explorers, traders and settlers in the Delaware Valley, 1609-1664. University of Pennsylvania Press, 1961.
  • Zandvliet, Kees. Mapping for money: maps, plans, and topographic paintings and their role in Dutch Overseas Expansion during the 16th and 17th Centuries. Amsterdam: Batavian Lion International, 1998.