Vezuvian (mineral)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Vezuvian (idokraz) – Ca10(Mg,Fe)2 Al4 [SiO4]5 [Si2O7]2 (OH)4
Vesuvianite1.jpg
Vezuvian, 95 mm, Gədəbəy rayonu
Kateqoriya Mineral

Vezuvian (idokraz) – Ca10(Mg,Fe)2 Al4 [SiO4]5 [Si2O7]2 (OH)4  - Tetraqonal sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.

Növ müxtəliflikləri[redaktə | əsas redaktə]

Berilliumlu (~9% BeO), manqanlı (4,5%-dək MnO), nadir torpaq elementli (serium qrupu TR ~ 16,7 %), titanlı (4,7 %-dək TiO2) vezuvianlar; viluit – tərkibində 3 %-dən çox B2O3 olan vezuvian.

Xassələri[redaktə | əsas redaktə]

Rəng – zeytunu-yaşıl, sarımtıl-yaşıl, yaşıl, zümrüdü-yaşıl, sarı, çəhrayı, qırmızı, mavi, qara; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ, yaşılımtıl, qonuru; Parıltı – şüşə, yağlı; Şəffaflıq – şəffaf, yarımşəffaf; Sıxlıq – 3,3-3,6; Sərtlik – 5-6,5; Kövrəkdir; Ayrılma – qeyri-mükəmməl, prizma {110} üzrə bir qədər yaxşı; Sınıqlar – tikanlı, qeyri-hamardan qabıqvariyədək; Morfologiya – kristallar: vertikal cizgili prizmatik, bəzən bipiramidal; İkiləşmə: qeyd olunmayıb; Mineral aqreqatları: dənəvər, radial-şüalı, paralel-çubuqvari.

Mənşəyi və yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Tipik kontakt-metasomatik mineral olub, skarnlarda geniş yayılmışdır. Hidrotermal-metasomatik dəyişikliyə uğramış trapplarda aşkar edilmişdir. Ultraəsası qələvi süxur massivlərinin metasomatitlərində təzahür edir. Qneyslərdə, xlorit şistlərində, bəzən fillit və roqoviklərdə iştirak edən vezuvian metamorfik proseslərin məhsuludur. Monte-Somma vulkanının tullantıları vezuvianla zəngindir. Səpintilərdə də toplanır. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: qranatlar, xloritlər, diopsid, ilvait, epidot, vollastonit, skapolit, sfalerit, xalkopirit, arsenopirit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Vezuvi, Monte-Somma vulkanları (İtaliya); Göpferqryün (Almaniya); Telemark-Smit (Novreç); Axmatov və Yeremeyev mədənləri, Vilyuy çayı hövzəsi (Rusiya) və b. Azərbaycanda Gədəbəy rayonunun və Tutqun çayı hövzəsinin skarnlarında, həmçinin Kiçik Qafqazın bəzi başqa məntəqələrinin rodinqitlərində və s. qeyd olunur.

Tətbiqi[redaktə | əsas redaktə]

Massiv yaşıl vezuvian ikinci növ məmulat daşı kimi istifadə edilir. Mineralın şəffaf növlərindən zərgərlikdə istifadə olunur.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • "Azərbaycan mineralları" // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2004