Vikipediya:Süni intellektdən istifadə

Qayda səsvermə nəticəsində qəbul edilmişdir.

• Səsvermə müddəti: 5–12 aprel 2026 (7 gün)
• Qüvvədədir: 12 aprel 2026-cı ildən

Bu siyasət Azərbaycanca Vikipediyada generativ süni intellekt (Sİ) alətlərindən istifadənin icazə dərəcəsini müəyyən edir və bu cür alətlərin istifadəsi ilə bağlı əsas prinsipləri təsvir edir. Süni intellekt texnologiyaları məzmunun yaradılması və redaktəsi prosesində müəyyən faydalar təqdim etsə də, onların istifadəsi etibarlılıq, yoxlanıla bilmə və neytrallıq kimi əsas prinsiplərlə bağlı risklər yaradır. Bu səbəbdən, Sİ alətlərinin istifadəsi yalnız məhdud və nəzarətli hallarda qəbul edilə bilər.

Ensiklopediyanın əsas məqsədi etibarlı, yoxlanıla bilən və neytral məlumat təqdim etməkdir. Bu məqsədə nail olmaq üçün bütün töhfələr insan redaktorların məsuliyyəti altında hazırlanmalı və qiymətləndirilməlidir. Süni intellekt alətləri bu prosesi əvəz edən yox, yalnız dəstəkləyən vasitə kimi nəzərdən keçirilməlidir.

Risklər

Süni intellekt (Sİ) alətləri məzmun yaratmaq və redaktə etmək baxımından faydalı imkanlar təqdim etsə də, onlardan yoxlamadan istifadə böyük problemlər yarada bilər. Bu alətlər "hallüsinasiya" adlandırılan, faktiki olaraq mövcud olmayan məlumatları həqiqət kimi təqdim edə bilər. Bundan əlavə, Sİ tərəfindən yaradılan mətnlərdə istifadə olunan istinadlar bəzən uydurma ola və ya etibarlı mənbələrə uyğun gəlməyə bilər.

İcazə verilən hallar

Süni intellektdən istifadə yalnız köməkçi xarakter daşıdığı hallarda məqbul hesab olunur və bu zaman istifadəçinin bilik və nəzarəti əsas rol oynayır. Sİ alətləri mövcud mətnin qrammatik və üslubi baxımdan təkmilləşdirilməsi, daha aydın və oxunaqlı hala gətirilməsi üçün istifadə oluna bilər. Həmçinin, artıq etibarlı mənbələrə əsaslanan məzmunun xülasələşdirilməsi və ya başqa dillərə tərcüməsi zamanı Sİ-dən faydalanmaq mümkündür, lakin bu hallarda nəticə mütləq diqqətlə yoxlanılmalıdır. Bundan əlavə, məqalə strukturunun planlaşdırılması və ideyaların formalaşdırılması üçün Sİ-dən istifadə edilə bilər, amma təqdim olunan təkliflər avtomatik olaraq qəbul edilməməli, istifadəçi tərəfindən tənqidi şəkildə qiymətləndirilməlidir. Bu kimi hallarda əsas prinsip ondan ibarətdir ki, Sİ tərəfindən təqdim edilən heç bir məlumat yoxlanılmadan istifadə olunmamalı və zərurət yarandıqda bu cür alətlərin istifadəsi şəffaf şəkildə qeyd edilməlidir.

İcazə verilməyən hallar

Məqalə məzmunu

Süni intellektdən istifadə edərək yaradılmış mətnlərin birbaşa və redaktə edilmədən məqalələrə əlavə olunması qəti şəkildə qadağandır. Məqalələrin tam şəkildə Sİ alətlərinə yazdırılması və ya əsas məzmunun bu alətlər tərəfindən formalaşdırılması ensiklopedik keyfiyyətin aşağı düşməsinə və ciddi fakt səhvlərinə səbəb ola bilər. Eyni zamanda, Sİ tərəfindən təqdim edilən istinadların yoxlanılmadan əlavə edilməsi, uydurma mənbələrin istifadə olunması və ya mövcud olmayan məlumatların fakt kimi təqdim edilməsi qəbuledilməzdir. Süni intellektin yaratdığı məzmun yenə də Vikipediyanın məzmunla bağlı əsas prinsiplərinə (Etibarlı mənbələr və Yoxlanıla bilmə) cavab verməlidir. Sİ alətləri əlavə olunan məzmun üçün əsas etibarlı mənbə sayıla bilməz.

Sİ nəticələrinə əsaslanaraq yeni nəticələrin çıxarılması və ya mənbələrdə açıq şəkildə ifadə olunmayan fikirlərin əlavə edilməsi də yolverilməzdir.

Müzakirələr

Müzakirə səhifələrində süni intellekt tərəfindən yazılmış şərhlərin yerləşdirilməsi qəti şəkildə qadağandır, çünki bu cür məzmun istifadəçinin real mövqeyini və düşüncəsini əks etdirmir. Ensiklopediyanın inkişafı üçün aparılan müzakirələr real insanların fikir mübadiləsinə əsaslanmalıdır və avtomatik generasiya olunmuş cavablar bu prosesi mənasızlaşdırır. Aşkar şəkildə Sİ tərəfindən yazıldığı görünən şərhlər silinə və ya xətlənə bilər. Bu davranışın təkrarlanması pozucu fəaliyyət kimi qiymətləndirilə və istifadəçiyə qarşı inzibati tədbirlərin, o cümlədən bloklanmanın tətbiqinə səbəb ola bilər.

Bununla yanaşı, Sİ alətlərinin istifadəçinin öz fikirlərini daha aydın və düzgün ifadə etməsinə köməkçi vasitə kimi istifadəsi müəyyən hallarda məqbul hesab edilə bilər. Xüsusilə, dili tam sərbəst bilməyən istifadəçilər qrammatik səhvlərin düzəldilməsi, ifadələrin sadələşdirilməsi və ya terminlərin tərcüməsi üçün Sİ-dən istifadə edə bilərlər. Lakin bu zaman istifadəçi təqdim olunan məzmunun mənasını diqqətlə yoxlamalı və onun öz mövqeyini düzgün əks etdirdiyinə əmin olmalıdır, çünki Sİ alətləri məzmunun mənasını dəyişə və ya səhv interpretasiya edə bilər.

Fayllar

Sİ vasitəsilə yaradılmış faylların məqalələrdə istifadəsi qadağandır. Sİ tərəfindən yaradılmış vizual və digər media materialları yanlış, yanıldıcı və ya reallığı əks etdirməyən elementlər ehtiva edə bilər.

Sİ tərəfindən yaradılmış faylların istifadəsinə yalnız o halda icazə verilə bilər ki, həmin fayl etibarlı mənbədə istifadə edilmiş olsun və həmin mənbə açıq şəkildə faylın süni intellekt vasitəsilə yaradıldığını qeyd etsin. Fayl məqaləyə əlavə olunarkən izah bölməsində süni intellekt tərəfindən yaradılmış olduğu bildirilməlidir. Bu halda belə, faylın məqalədə istifadəsi onun kontekstinə uyğun olmalı və oxucunu yanıltmamalıdır.

Uyğunsuz süni intellekt məzmunu ilə mübarizə

Yuxarıda qeyd edilmiş icazə verilən hallar xaricində süni intellekt alətlərindən istifadə uyğunsuz qəbul edilir və buna icazə verilmir. Davamlı və ya birbaşa süni intellekt məzmunu ilə redaktələr aparan istifadəçilərin fəaliyyəti "pozucu" olaraq qəbul edilə bilər və həmin istifadəçilər müddətsiz blok da daxil olmaqla müxtəlif sanksiyalarla üzləşə bilərlər.