Vudro Vilson
| Tomas Vudro Vilson | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ing. Thomas Woodrow Wilson | |||||||
| | |||||||
|
|||||||
| Vitse-prezident | Tomas Marşal | ||||||
| Sələfi | Uilyam Taft | ||||||
| Xələfi | Uorren Hardinq | ||||||
|
|
|||||||
| Partiya | Demokrat partiyası | ||||||
| Təhsili |
Prinston Universiteti Con Hopkins Universiteti |
||||||
| Elmi dərəcəsi | Elmlər doktoru | ||||||
| Doğum tarixi | |||||||
| Doğum yeri | Strauton, Virciniya, ABŞ | ||||||
| Vəfat tarixi | 3 fevral 1924 (67 yaşında) | ||||||
| Vəfat yeri | Vaşinqton (Kolumbiya Federal Dairəsi), ABŞ | ||||||
| Dəfn yeri | Washington National Cathedral | ||||||
| Əvvəlki adı | ing. Thomas Woodrow Wilson | ||||||
| Atası | Cozef Vilson | ||||||
| Anası | Canet Vudro | ||||||
| Həyat yoldaşı |
1) Ellen Aksson Uilson 2) Edit Bollinq Qalt Vilson |
||||||
| Uşaqları |
Marqaret Vudro Vilson Cessi Vilson Eleanor Rendolf Vilson |
||||||
| Döyüşlər | Birinci Dünya müharibəsi | ||||||
|
|
|||||||
|
|
|||||||
Tomas Vudro Vilson (ing. Thomas Woodrow Wilson; d. 28 dekabr 1856, Strauton, Virciniya, ABŞ — ö. 3 fevral 1924, Vaşinqton (Kolumbiya Federal Dairəsi), ABŞ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 28-ci prezidenti (1913-1921). 1919-cu il Nobel Sülh Mükafatı laureatı. ABŞ tarixində elmlər doktoru elmi dərəcəsinə malik olan yeganə prezidentdir.
Adı tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib.
Həyatı[redaktə | əsas redaktə]
6 aprel 1917-ci ildə Vudro Vilson ABŞ-ın Birinci dünya müharibəsinə qatılması barədə qərar verdi. Konqresə müraciətində o, "Bütün müharibələrə son qoymaq məqsədilə müharibəyə başlamağa" çağırırdı.
8 yanvar 1918-ci ildə o Konqresdəki çıxışında müharibədən sonrakı dünyanın yenidən qurulmasını, daimi sülhün təmin edilməsini nəzərdə tutan və "14 bənd" adı ilə məşhur olan tezislərini irəli sürdü. Müharibədən sonra bu tezislərdə irəli sürülən ideyalardan yalnız 5-i, o cümlədən Millətlər Cəmiyyətinin qurulması fikri həyata keçirildi.
28 may 1919–cu ildə Əlimərdan bəy Topçubaşovun başçılıq etdiyi Azərbaycan nümayəndə heyəti Paris sülh konfransında ABŞ prezidenti Vudro Vilsonla görüşərək Xalq Cümhuriyyətinin tanınmasını xahiş edib. Antitürk və ermənipərəst mövqeyi ilə seçilən Vilson bu xahişi rədd edib.
Ermənistanın Türkiyəyə ərazi iddiaları ABŞ prezidenti Vudro Vilsonun hamiliyi ilə güclü surətdə dəstəklənirdi. V.Vilson Ermənistan üzərində ABŞ-ın mandatını rəsmiləşdirmək üçün Senata müraciət etmişdi. Lakin 1920-ci il iyunun 1-də ABŞ Senatı 23 səs lehinə, 52 səslə əleyhinə olmaqla prezidentin arzusunu rədd etdi.
Düşüncələri[redaktə | əsas redaktə]
Vilsonun düşüncələrinə görə insan haqları “Böyük Ermənistan və ermənilərin xilası”ndan ibarət idi. Sevr müqaviləsinin VI bölməsinin 89-cu maddəsinə görə Ərzurum, Trapezund, Van, Bitlis Ermənistana verilirdi. Onun sərhədlərini Vilson təyin edəcəkdi. Lakin elə bu vaxt müzəffər türk ordusu bir-birinin ardınca doğma vilayətlərini güclü hamisi olan düşmənin tapdağından azad edir və məkrli planın reallaşmaq ehtimalını puça çıxarırdı. V.Vilsonun qərarı ilə yaradılmalı olan süni "Müstəqil Ermənistan" iki həftəyə süqut etdi.
Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]
| Nobel Sülh Mükafatı laureatları (1901-1925) | ||
|---|---|---|
| 1901-1925 |
1901: Anri Dünan, Frederik Passi • 1902: Eli Dükommen, Şarl Qoba • 1903: Uilyam Krimer • 1904: Beynəlxalq Hüquq İnstitutu • 1905: Berta Zuttner • 1906: Teodor Ruzvelt • 1907: Ernesto Moneta, Lui Reno • 1908: Klas Arnoldson, Fredrik Bayer • 1909: Ogüst Beyernar, Pol D'Esturnel de Konstan • 1910: Beynəlxalq Sülh Bürosu • 1911: Tobias Asser, Alfred Frid • 1912: Eliu Rut • 1913: Anri Lafonten • 1914: verilməmişdir • 1915: verilməmişdir • 1916: verilməmişdir • 1917: Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi • 1918: verilməmişdir • 1919: Vudro Vilson • 1920 Leon Burjua • 1921: Yalmar Brantinq, Kristian Lanqe • 1922: Frityof Nansen • 1923: verilməmişdir • 1924: verilməmişdir • 1925: Cozef Çemberlen, Çarlz Daues | |
| Digər | Laureatlar (1926-1950) • Laureatlar (1951-1975) • Laureatlar (1976-2000) • Laureatlar (2001-Günümüzə qədər) • Tam Siyahı | |
- 28 dekabrda doğulanlar
- 1856-cı ildə doğulanlar
- 3 fevralda vəfat edənlər
- 1924-cü ildə vəfat edənlər
- Bioqrafik qaralamalar
- ABŞ prezidentləri
- ABŞ siyasətçiləri
- Nobel Sülh mükafatı laureatları
- ABŞ-da doğulanlar
- Vaşinqtonda vəfat edənlər
- ABŞ Demokrat Partiyasının üzvləri
- Prinston Universitetinin məzunları
- Cons Hopkins Universitetinin məzunları