Vyana konvensiyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Bu səhifənin məzmunu boşdur və ya uyğun deyil!


User-trash-full-4.svg Bu səhifə Vikipediya səhifə silmə kriteriyalarına görə yaxın vaxtda silinəcək. Əgər səhifənin silinməsini düzgün hesab etmirsinizsə müzakirə səhifəsində bu barədə fikrinizi bildirin, ya da buradan və ya yuxarıdakı redaktə keçidindən istifadə etməklə məqalədə düzəliş aparın (Düzəliş etdikdən sonra {{sil}} şablonunu səhifədən kənarlaşdırmağı unutmayın)

İdarəçilər: Zəhmət olmasa səhifənın tarixçəsini yoxlamadan, xüsusilə də son dəyişiklikləri   nəzərdən keçirmədən səhifəni  silməyin.


Səbəb Əvvəla, səhifənin adı düzgün deyil: çoxsaylı Vyana Konvensiyaları var. Mətnə görə burada söhbət Diplomatik əlaqələr haqqında Vyana Konvensiyasından gedir, lakin eyni adlı səhifə artıq mövcuddur.

Vyana Konvensiyası[redaktə | əsas redaktə]

Bu Konvensiyanın Tərəfləri olan dövlətlər bütün ölkələrin xalqlarının lap qədim zamandan diplomatik agentlərin statusunu tanıdığını qeyd edərək, BMT Nizamnaməsinin dövlətlərin suveren bərabərliyi, beynəlxalq sülhün və təhlükəsizliyin qorunması və dövlətlər arasındakı dostluq münasibətlərinin inkişafı haqqında məqsəd və prinsiplərini nəzərə alaraq, diplomatik əlaqələr, imtiyazlar və immunitetlər haqqında beynəlxalq konvensiyanın imzalanmasının dövlətlər arasında, onların dövlət və ictimai quruluşundan asılı olmayaraq, dostluq münasibətlərinin inkişafına kömək göstərəcəyinə əmin olaraq, bu cür imtiyaz və immunitetlərin ayrı-ayrı şəxslərin mənfəəti üçün deyil, dövləti təmsil edən orqanlar kimi diplomatik nümayəndəliklərin funksiyalarının səmərəli surətdə həyata keçirilməsini təmin etmək üçün verildiyini dərk edərək, bu Konvensiyanın müddəaları ilə birbaşa nəzərdə tutulmayan məsələləri beynəlxalq adi hüquq normalarının tənzimləməkdə davam edəcəyini təsdiq edərək, aşağıdakılar barəsində razılığa gəldilər:

Maddələri Maddə 1

Bu konvensiyada göstərilən aşağıdakı terminlərin mənaları belədir:

a.“nümayəndəlik başçısı” – akkreditə edən dövlət tərəfindən bu keyfiyyətdə fəaliyyət göstərmək vəzifəsi həvalə olunmuş şəxsdir;

b.“nümayəndəliyin əməkdaşları” – nümayəndəlik başçısı və nümayəndəliyin personalının üzləridirlər;

c.“nümayəndəlik personalının üzvləri” – diplomatik personalın, inzibati- texniki personalın və xidməti personalın üzvləridirlər;

d.“diplomatik personalın üzvləri” – nümayəndəlik personalının diplomatik rütbələrə malik olan üzvləridir;

e.“diplomatik agent” – nümayəndəliyin başçısı və ya nümayəndəliyin diplomatik personalının üzvüdür;

f.“inzibati – texniki personalın üzvləri” – nümayəndəliyin inzibati-texniki xidmətini həyata keçirən nümayəndəlik personalının üzvləridirlər ;

g.“xidmətçi personalın üzvləri” – nümayəndəliyin xidməti üzrə vəzifələri yerinə yetirən nümayəndəlik personalının üzvləridirlər;

h.“xüsusi ev işçisi” – nümayəndəlik əməkdaşının ev işlərini yerinə yetirən və akkreditə edən dövlətin işçisi olmayan şəxsdir;

i.“nümayəndəliyin binası” – nümayəndəliyin başçısının igamətgahı da daxil olmaqla, mülkiyyət hüququnun kimə mənsub olmasından asılı olmayaraq, nümayəndəlik məqsədilə istifadə edilən bina və ya binanın bir hissəsi ilə birlikdə bu binaya və ya binanın bir hissəsinə xidmət edən torpaq sahəsi deməkdir

Maddə 2

Dövlətlər arasında diplomatik münasibətlərin qurulması və daimi diplomatik nümayəndəliyin təsis edilməsi qarşılıqlı razılıq əsasında həyata keçirilir.

Maddə 3

1.Diplomatik nümayəndəliyin funksiyaları xüsusilə bunlardan ibarətdir:

a.yerləşdiyi dövlətdə akkreditə edən dövləti təmsil etmək;

b.beynəlxalq hüquqla yol verilən hüdudlarda yerləşmə dövlətində akkerditə edən dövlətin və onun vətəndaşlarının mənafelərini müdafiə etmək;

c.yerləşmə dövlətinin hökuməti ilə danışıqlar aparmaq;

d.yerləşmə dövlətindəki şərait və hadisələri qanuni yolla müəyyən etmək və bunlar haqqında akkreditə edən dövlətin hökumətinə məlumat vermək;

e.akkreditə edən dövlətlə yerləşmə dövləti arasında dostluq münasibətlərini təşfiq etdirmək və iqtisadiyyatı, mədəniyyəti və elm sahəsində onlar arasında qarşılıqlı münasibətləri inkişaf etdirmək.

2.Bu konvensiyanın heç bir müddəası diplomatik nümayəndəlik tərəfindən konsul funksiyalarının yerinə yetirilməsinə əngəl olacaq bir müddəa kimi şərh edilə bilməz.

Maddə 4

1.Akkreditə edən dövlət yerləşmə dövlətinin onun bu dövlətdə akkreditə etmək istədiyi nümayəndəlik başçısına aqreman verdiyinə əmin olmalıdır.

2.Yerləşmə dövləti aqreman verməməsinin səbəbləri haqqında akkreditə edən dövlətə məlumat verməyə borclu deyildir.

Maddə 5

1.Akkreditə edən dövlət lazımi qaydada müvafiq yerləşmə dövlətlərini xəbərdar etdikdən sonra, əgər istənilən yerləşmə dövləti tərəfindən etiraz olunmayıbsa, nümayəndəlik başçısını və ya hər hansı diplomatik personal üzvünü şəraitdən asılı olaraq bir və ya bir neçə dövlətə akkreditə edə və ya təyin edə bilər.

2.Əgər akkreditə edən dövlət nümayəndəlik başçısını bir və ya bir neçə dövlətdə akkreditə edirsə, nümayəndəlik başçısının daimi yerinin olmadığı dövlətlərin hər birində o, müvəqqəti işlər müvəkkilinin başçılığı ilə diplomatik nümayəndəliklər təsis edə bilər.

3.Nümayəndəlik başçısı və ya nümayəndəliyin diplomatik personalının hər bir üzvü istənilən beynəlxalq təşkilatda akkreditə edən dövlətin nümayəndəsi kimi fəaliyyət göstərə bilər.

Maddə 6

Əgər yerləşmə dövləti buna etiraz etməzsə iki və ya bir neçə dövlət eyni şəxsi nümayəndəlik başçısı kimi digər dövlətdə akkreditə edə bilərlər.

Maddə 7

5, 8, 9 və 11-ci maddələrlə nəzərdə tutulan hallar istisna olunmaqla akkreditə edən dövlət nümayəndəlik personalını azad surətdə təyin edə bilər. Hərbi, dəniz və ya aviasiya attaşelərinə aid məsələlərdə yerləşmə dövləti bu attaşelərin adlarının razılıq üçün əvvəlcədən ona göndərilməsini təklif edə bilər.

Maddə 8

1.Nümayəndəliyin diplomatik personalının üzvləri prinsip etibarilə akkreditə edən dövlətin vətəndaşları olmalıdırlar.

2.Nümayəndəliyin diplomatik personalının üzvləri yerləşmə dövlətinin razılığı olmadan bu dövlətin vətəndaşlarından təyin edilə bilməz, bu razılıq isə istənilən vaxt ləğv edilə bilər.

3.Yerləşmə dövləti, eyni zamanda akkreditə edən dövlətin vətəndaşı olmayan üçüncü dövlətin vətəndaşlarına münasibətdə də bu hüququ özündə saxlaya bilər.

Maddə 9

1.Yerləşmə dövləti istənilən vaxt öz qərarını əsaslandırmadan akkreditə edən dövləti xəbərdar edə bilər ki, nümayəndəliyin başçısı və ya diplomatik personalın üzvlərindən biri persona non grata və ya nümayəndəlik personalının üzvlərindən biri arzuedilməz şəxsdir. Bu halda akkreditə edən dövlət müvafiq olaraq həmin şəxsi geri çağırmalı və ya onun nümayəndəlikdəki funksiyalarının dayandırmalıdır. Bu və ya digər şəxs yerləşmə dövlətinin ərazisinə gəlmədən də persona non grata və ya arzuedilməz şəxs elan edilə bilər.

2.Əgər akkreditə edən dövlət bu maddənin 1 – ci bəndində nəzərdə tutulan öhdəliyini yerinə yetirməkdən imtina etsə və ya ağlabatan müddət ərzində yerinə yetirməsə, yerləşmə dövləti həmin şəxsi nümayəndəliyin əmədaşı kimi tanımaqdan imtina edə bilər.

Maddə 10

1.Yerləşmə dövlətinin Xarici İşlər Nazirliyi və ya haqqında razılıq əldə edilmiş digər nazirlik aşağıdakı hallarda xəbərdar edilməlidir:

a)Nümayəndəlik əməkdaşlarının təyin edilməsi, onların gəlməsi və ya onların nümayəndəlikdəki funksiyalarının dayandırılması haqqında;

b)Nümayəndəlik əməkdaşının ailəsinə mənsub olan şəxsin gəlməsi və ya tamailə getməsi, lazımi hallarda bu və ya digər şəxsin nümayəndəlik əməkdaşının ailə üzvü olması və ya üzvlükdən çıxması haqqında;

c)Bu bəndin “a” yarımbəndində göstərilən şəxslərin yanında xidmətdə olan xüsusi ev işçilərinin gəlməsi və tamamilə getməsi və lazımi hallarda həmin işçilərin bu şəxslərin yanından xidmətdən getməsi haqqında;

d)Yerləşmə dövlətində nümayəndəlik əməkdaşı kimi və ya ev işçiləri yaşayan və imtiyaz və immunitet hüququna malik olan şəxslərin işə götürülməsi və işdən azad edilməsi haqqında.

2. Ölkəyə gəlmək və tamamilə getmək haqqında xəbərdarlıq, həmçinin imkan dairəsində əvvəlcədən edilməlidir.

Maddə 11

1.Nümayəndəlik personalının sayı haqqında konkret razılıq olmadıqda, yerləşmə dövləti təklif edə bilər ki, yerləşmə dövlətindəki şərait və vəziyyəti və nümayəndəliyin ehtiyacını nəzərə almaqla nümayəndəlik personalının sayı onun məntiqi və normal hesb etdiyi hüdudlarda saxlansın.

2.Yerləşmə dövləti elə həmin əsaslarla və heç bir ayrı – seçkilik olmadan hər hansı müəyyən kateqoriyalı vəzifəli şəxsi qəbul etməkdən imtina edə bilər.

Maddə 12

Yerləşmə dövlətinin aydın ifadə olunmuş razılığı olmadan, akkreditə edən dövlət, diplomatik nümayəndəliyin bir hissəsi olan dəftərxananı nümayəndəliyin özünün təsis edildiyi məntəqədən başqa, digər yaşayış məntəqələrində təsis edə bilməz.

Maddə 13

1.Nümayəndəlik başçısı yerləşmə dövlətində öz funksiyalarının yerinə yetirilməsinə bu dövlətdə mövcud olan, eyni cür tətbiq edilməli olan praktikadan asılı olaraq, ya öz etimadnaməsini təqdim etdiyi andan, ya da gəldiyi haqqında məlumatın və ya etimadnamələrin təsdiq olunmuş surətlərinin yerləşmə dövlətinin Xarici İşlər Nazirliyinə və ya haqqında razılıq əldə edilmiş digər nazirliyə təqdim etdiyi andan başlamış hesab olunur.

2.Etimadnamələrin və onların təsdiq olunmuş surətlərinin təqdim edilməsinin ardıcıllığı nümayəndəlik başçısının gəldiyi tarix və saatla müəyyənləşir.

Maddə 14

1.Nümayəndəlik başçıları aşağıdakı üç dərəcəyə bölünürlər:

a)Dövlət başçıları yanında akkreditə edilən səfirlər və nunsilər dərəcəsi və bu rütbələrə bərabər tutulan başqa nümayəndəlik başçıları;

b)Dövlət başçıları yanında akkreditə edilən elçilər və internunsilər dərəcəsi;

c)Xarici İşlər Nazirliyi yanında akkreditə edilən işlər müvəkkili dərəcəsi;

2. Nümayəndəlik başçıları arasında birincilik və etiketdən başqa, bu və ya digər dərəcəyə mənsub olduğuna görə heç bir fərq qoyulmamalıdır.

Maddə 15

Nümayəndəlik başçılarının mənsub olduqları dərəcələr dövlətlər arasındakı razılaşmalarla müəyyənləşdirilir.

Maddə 16

1.Müvafiq dərəcəyə mənsub nümayəndəlik başçılarının birinciliyi 13 – cü maddəyə uyğun olaraq onların öz funksiyalarını yerinə yetirməyə başladıqları tarix və saatla müəyyənləşdirilir.

2.Nümayəndəlik başçısının etimadnamələrində dərəcənin dəyişməsilə əlaqədar olaraq edilən dəyişikliklər onun birinciliyinə təsir etmir.

3.Bu maddə Vatikan nümayəndəsinin birinciliyi ilə əlaqədar yerləşmə dövlətində qəbul edilmiş praktikaya toxunmur.

Maddə 17

Nümayəndəliyin diplomatik personalının birinciliyi nümayədəliyin başçısı tərəfindən Xarici İşlər Nazirliyinə və ya haqqında razılıq əldə edilmiş digər nazirliyə məlumat verilir.

Maddə 18

Hər bir dövlətdə nümayəndəlik başçılarının qəbul qaydası hər bir dərəcəyə münasibətdə eyni olmalıdır.

Maddə 19

1.Əgər nümayədəliyin başçısı vəzifəsi boşdursa və ya nümayəndəlik başçısı öz funksiyalarını yerinə yetirə bilmirsə, nümayəndəlik başçısının vəzifəsini müvəqqəti olaraq müvəqqəti işlər müvəkkili yerinə yetirir. Müvəqqəti işlər müvəkkilinin soyadı nümayəndəlik başçısı, əgər o bunu etmək iqtidarında deyilsə, akkreditə edən dövlətin Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən yerləşmə dövlətinin xarici işlər nazirinə və ya haqqında razılıq əldə edilmiş digər nazirliyə bildirilir.

2.Nümayəndəliyin diplomatik əməkdaşlarından heç birinin yerləşmə dövlətində olmadığı halda, yerləşmə dövlətininrazılığı ilə akkreditə edən dövlət inzibati – texniki personalın üzvünü nümayəndəliyin cari inzibati işləri üşün məsul şəxs kimi təyin edə bilər.

Maddə 20

Nümayəndəlik və onun başçısı, akkreditə edən dövlətin bayraq və rəmzlərindən nümayəndəlik başçısının igamətgahı da daxil olmaqla nümayəndəlik binalarında, həmçinin nəqliyyat vasitələrində istifadə etmək hüququna malikdir.

Maddə 21

1.Yerləşmə dövləti onun ərazisində öz qanunlarına uyğun olaraq akkreditə edən dövlət tərəfindən nümayəndəlik üçün zəruri binaların alınmasında ona kömək etməli, ya da akkreditə edən dövlətin başqa yollarla binalar almasına yardım göstərməlidir.

2.O, həmçinin vacib olan hallarda əməkdaşlarına da münasib binalar almaqda nümayəndəliklərə yardım etməlidir.

Maddə 22

1.Nümayəndəliyin binaları toxunulmazdır. Yerləşmə dövlətinin hakimiyyət orqanları nümayəndəlik başçısının razılığı olmadan bu binalara daxil ola bilməzlər.

2.Nümayəndəliyi hər cür hücumlardan və zərər vurulmasından qorumaq və nümayəndəliyin sakitliyinin istənilən formada pozulmasının və ya şərəfinin təhqir olunmasının qarşısını almaq üçün hər cür lazımi tədbirlər görmək yerləşmə dövlətinin xüsusi vəzifəsidir.

3.Nümayəndəliyin binaları, avadanlıqları və bu binalardakı digər əmlak, həmçinin nümayəndəliyin nəqliyyat vasitələri axtarış, müsadirə və həbs icra hərəkətlərində immunitetdən istifadə edir.

Maddə 23

1.Akkreditə edən dövlət və nümayəndəlik başçısı konkret xidmət növünün ödənişi olan vergi, yığım və rüsumlardan başqa nümayəndəliyin şəxsi və ya kirayə etdiyi binalarına münasibətdə bütün dövlət, rayon və bələdiyyə vergi, yığım və rüsumlarından azaddırlar.

2.Bu maddədə bəhs edilən fiskal istisnalar akkreditə edən dövlətlə və nümayəndəlik başçısı ilə müqavilə bağlayan şəxslərdən yerləşmə dövlətinin qanunlarına uyğun olaraq tutulan vergi, yığım və rüsumlara aid deyildir.

Maddə 24

Nümayəndəliyin arxiv və sənədləri bütün vaxtlarda və harada olmasından asılı olmayaraq toxunulmazdır.

Maddə 25

Yerləşmə dövləti nümayəndəliyin funksiyalarının yerinə yetirilməsi üçün hər cür imkanı yaratmalıdır.

Maddə 26

Əgər bu, dövlətin təhlükəsizliyi baxımından gedilməsi qadağan edilən və ya tənzimlənən zonalar haqqında qanun və qaydalara zidd deyildirsə, yerləşmə dövləti nümayəndəliyin bütün əməkdaşlarının öz ərazisində azad hərəkətini təmin etməlidir.

Maddə 27

1.Yerləşmə dövləti nümayəndəliyin rəsmi məqsədlər üçün bütün əlaqələrinə icazə verməli və bu əlaqələri mühafizə etməlidir. Akkreditə edən dövlətin hökuməti və digər nümayəndəlikləri, konsulluqları ilə onların harada olmasından asılı olmayaraq əlaqələrində nümayəndəlik diplomatik kuryerlər və kodlaşdırılmış, şifrələnmiş məktublar da daxil olmaqla bütün əlverişli vasitələrdən istifadə edə bilər. Bununla belə, ancaq yerləşmə dövlətinin icazəsi ilə nümayəndəlik radioötürücü qurub onu istifadə edə bilər.

2.Nümayəndəliyin rəsmi yazışması toxunulmazdır. Rəsmi yazışma dedikdə, nümayəndəliyəcvə onun funksiyalarına aid olan bütün yazışmalar nəzərdə tutulur.

3.Diplomatik poçtu açmaq və gecikdirmək olmaz.

4.Diplomatik poçtu təşkil edən bütün yerlərin onların xarakterini göstərən görünən xarici nişanları olmalıdır və bunlar da rəsmi istifadə üçün nəzərdə tutulan ancaq diplomatik sənəd və əşyalardan ibarət olmalıdır.

5.Statusu və diplomatik poçtu təşkil edən yerlərin sayı göstərilmiş rəsmi sənədlə təmin edilməli olan diplomatik kuryer öz vəzifəsini yerinə yetirərkən yerlşmə dövlətinin müdafiəsindən istifadə edir. O, şəxsi toxunulmazlıqdan istifadə edir və hər hansı formada həbs edilə və ya tutulub saxlanıla bilməz.

6.Akkreditə edən dövlət və ya nümayəndəlik xüsusi ad hoc diplomatik kuryer təyin edə bilər. Bu cür hallarda, həmçinin bu maddənin 5 – ci bəndinin müddəaları belə bir istisna ilə tətbiq edilir ki, burada qeyd olunan immunitetlər kuryer ona həvalə edilən diplomatik poçtu təyinatı üzrə çatdırdığı andan dayandırılır.

7.Diplomatik poçt gəlməsi üçün icazə verilən hava limanına istiqamət götürən mülki təyyarənin ekipaj komandirinə etibar edilə bilər. Komandir poçtu təşkil edən yerlərin sayı göstərilən rəsmi sənədlə təmin edilməlidir, lakin o, diplomatik kuryer hesab olunmur. Diplomatik poçtu təyyarə komandirindən bilavasitə və maneəsiz qəbul etmək üçün nümayəndəlik öz əməkdaşlarından birini göndərə bilər.

Maddə 28

Özünün rəsmi vəzifələrini yerinə yetirərkən nümayəndəliyin aldığı mükafatlar və pullar bütün vergi, yığım və rüsumlardan azad edilir.

Maddə 29

Diplomatik agentin şəxsiyyəti toxunulmazdır. O, heç bir formada həbs edilə və ya tutulub saxlanıla bilməz. Yerləşmə dövləti ona lazımi hörmətlə yanaşmalı və onun şəxsiyyəti, azadlıq və şərəfinə qarşı ola biləcək qəsdlərin qarşısını almaq üçün bütün lazımi tədbirləri görməlidir.

Maddə 30

1.Diplomatik agentin şəxsi igamətgahı da nümayəndəlik binalarının istifadə etdiyi toxunulmazlıq və müdafiədən istifadə edir.

2.Onun kağızları və yazışmaları və 31 – ci maddənin 3 – cü bəndində nəzərdə tutulan istisnalarla onun mülkiyyəti ilə eyni dərəcədə toxunulmazdır.

Maddə 31

1.Diplomatik agent yerləşmə dövlətinin cinayət yurisdiksiyasından immunitetindən istifadə edir. O, həmçinin aşağıda göstərilən hallardan başqa mülki və inzibati yurisdiksiya immunitetindən də istifadə edir:

a.Yerləşmə dövlətində olan şəxsi daşınmaz əmlaka aid mülkiyyət iddiası, əgər bu əmlak akkreditə edən dövlətin adından nümayəndəliyin məqsədləri üçün alınmayıbsa;

b.Diplomatik agentin akkreditə edən dövlətin adından deyil, adi şəxs kimi vəsiyyətin icraçısı, vərəsəlik mülkiyyətinin qəyyumu, varis və ya vərəsəni alan şəxs qismində çıxış etdiyi vərəsəlik iddialarında;

c.Diplomatik agentin yerləşmə dövlətində özünün rəsmi funksiyaları hüdudlarından kənar yerinə yetirdiyi istənilən peşə və ya kommersiya fəaliyyətinə aid iddialar.

2.Diplomatik agent şahid qismində ifadə verməyə borclu deyildir.

3.Bu maddənin 1-ci bəndinin “a”, “b”, “c” yarımbəndlərinə aid hallar istisna olmaqla diplomatik agentə qarşı heç bir icra tədbirləri tətbiq edilə bilməz, ancaq bir şərtlə tətbiq edilə bilər ki, onun şəxsiyyətinin və iqamətgahının toxunulmazlığı pozulmasın.

4.Diplomatik agentin yerləşmə dövlətinin yurisdiksiyasından immuniteti onu akkreditə edən dövlətin yurisdiksiyasından azad etmir.

Maddə 32

1.Diplomatik agentin və 37-ci maddəyə uyğun olaraq immunitetdən istifadə edən şəxslərin yurisdiksiya immunitetindən akkreditə edən dövlət imtina edə bilər.

2.Imtina həmişə müəyyən şəkildə ifadə edilməlidir.

3.Diplomatik agent və ya 37-ci maddəyə müvafiq olaraq yurisdiksiya immunitetində istifadə edən şəxsin iş qaldırması onu əsas iddia ilə bilavasitə əlaqəsi olan qarşılıqlı iddiaya münasibətdə yurisdiksiya immuniteti hüququndan məhrum edir.

4.Mülki və inzibati işə münasibətdə yurisdiksiya immunitetindən imtina qərarın yerinə yetirilməsinə münasibətdə immunitetdən imtina etmək deyildir, bunun üçün xüsusi imtina tələb olunur.

Maddə 33

1.Bu maddənin 3-cü bəndinə əməl olunması şərtilə, yerləşmə dövlətində sosial təminat haqqında qüvvədə olan qərarları diplomatik agentin akkreditə edən dövlətə münasibətdə göstərdiyi xidmətlərə aid edilmir.

2.Bu maddənin 1-ci bəndində nəzərdə tutulan istisnayalnız diplomatik agentin yanında qulluq edən ev işçilərinə aşağıdakı şərtlərlə aid edilir:

a.əgər onlar yerləşmə dövlətinin vətəndaşı deyillərsə və ya bu dövlətdə daimi yaşamırlarsa;

b.əgər akkreditə edən dövlətdə və ya üçüncü dövlətdə qüvvədə olan sosial təminat haqqında qərarlar onlara şamil olunursa.

3.Bu maddənin 2-ci bəndi ilə nəzərdə tutulan istisnaların aid edilmədiyi şəxsləri işə götürmüş diplomatik agent yerləşmə dövlətində qüvvədə olan qərarlarla işverənlər üzərinə qoyulan vəzifələri yerinə yetirməlidir.

4.Bu maddənin 1-ci və 2-ci bəndləri ilə nəzərdə tutulan istisnalar yerləşmə dövlətinin sosial təminat sistemində könüllü surətdə iştirak etməyə maneçilik törətmir, ancaq bir şərtlə ki, bu dövlət belə iştiraka yol verir.

5.Bu maddənin müddəaları sosial təminat haqqında əvvəllər bağlanmış ikitərəfli və çoxtərəfli müqavilələrə toxunmur və gələcəkdə belə müqavilələrin bağlanmasına maneəçilik törətmir.

Maddə 34

Diplomatik agent aşağıdakılar istisna olmaqla bütün dövlət, rayon və bələdiyyə vergilərində, yığımlarından, şəxsi və əmlak rüsumlarından azad edilir:

a.Adətən malların və ya xidmətlərin qiymətinə daxil edilən dolayı vergilər;

b.Yerləşmə dövlətinin ərazisində yerləşən şəxsi daşınmaz əmlaka həmin şəxs akkreditiv dövlətin adından nümayəndəliyin məqsədləri üçün malik deyildirsə, həmin daşınmaz əmlaka görə yığımlar və vergilər;

c.39-cu maddənin 4-cü bəndindəki istisnalarla yerləşmə dövlətləri tərəfindən tutulan miras vergiləri və vərəsəlik rüsumları;

d.Mənbəyi yerləşmə dövlətində olan şəxsi gəlirdən rüsumlar və vergilər, həmçinin yerləşmə dövlətindəki kommersiya müəssisələrinə kapital qoyuluşundan tutulan vergilər;

e.Konkret xidmət növlərinə görə tutulan rüsumlar;

f.23-cü maddədə nəzərdə tutulan istisnalarla daşınmaz əmlaka münasibətdə qeydiyyat, məhkəmə və reyestr rüsumları, ipoteka rüsumları və gerb rüsumu.

Maddə 35

Yerləşmə dövləti diplomatik agenti xarakterində asılı olmayaraq bütün əmək və dövlət mükəlləfiyyətlərindən, həmçinin rekvizisiya, təzminat və hərbi düşərgələr kimi hərbi mükəlləfiyyətlərdən azad etməlidir.

Maddə 36

1.Yerləşmə dövləti özünün qəbul etdiyi qanun və qaydalara müvafiq olaraq aşağıda göstərilənləri gətirməyə icazə verir və saxlanma, daşınma rüsumları və bu növ xidmət növləri istisna olmaqla bütün gömrük rüsumlarından, vergilərdən və bununla bağlı rüsumlardan azad edilir:

a.Nümayəndəliyin rəsmi istifadəsi üçün nəzərdə tutulan əşyalar;

b.Ilkin ləvazimat əşyaları da daxil olmaqla, diplomatik agentin və ya onunla birgə yaşayan ailə üzvlərinin şəxsi istifadəsi üçün nəzərdə tutulan əşyalar.

2.Diplomatik agentin şəxsi yükü, əgə onun bu maddənin 1-ci bəndindəki istisnaların aid edlmədiyi əşyalardan və ya yerləşmə dövlətinin qanunu ilə qadağan edilən və ya karantin qaydaları ilə tənzimlənən əşyalardan ibarət olmasını güman etməyə ciddi əsas yoxdursa, yoxlamadan azad edilir. Bu cür yoxlama diplomatik agentin və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsinin iştirakı ilə aparılmalıdır.

Maddə 37

1.Diplomatik agentlə birgə yaşayan onun ailə üzvləri, əgər onlar yerləşmə dövlətinin vətəndaşı deyillərsə, 29-38-cı maddələrdə göstərilən imtiyaz və immunitetdən istifadə edirlər.

2.Nümayəndəliyin inzibati-texniki personalının üzvləri və onların ailə üzvləri, əgər onlar yerləşmə dövlətinin vətəndaşları deyillərsə və ya daimi olaraq bu dövlətlərdə yaşamırlarsa, 29-35-ci maddələrdə göstərilən imtiyaz və immunitetdən belə bir istisna ilə istifadə edirlər ki, 31-ci maddənin 1-ci bəndində göstərilən yerləşmə dövlətinin mülki və inzibati yurisdiksiyasından immunitet öz vəzifəsini yerinə yetirmədiyi zaman yol verdiyi hərəkətlərə aid edilmir. Onlar həmçinin ilkin ləvazimat əşyalarına münasibətdə 36-cı maddənin 1-ci bəndində göstərilən imtiyazlardan istifadə edirlər.

3.Nümayəndəliyin xidmət personalının yerləşmə dövlətinin vətəndaşı olmayan və ya bu dövlətdə daimi yaşamayan üzvləri öz vəzifələrini yerinə yetirərkən yol verdikləri hərəkətlərə münasibətdə immunitetdən istifadə edirlər və xidmət yerində aldıqları əmək haqqından tutulan vergi,yığım və rüsumlardan azad olunurlar və həmçinin 33-cü maddədə göstərilən istisnalardan istifadə edirlər.

4.Nümayəndəlik əməkdaşlarının ev işçiləri yerləşmə dövlətinin vətəndaşı deyillərsə və ya bu dövlətdə daimi yaşamırlarsa, xidmət yerlərində aldıqları əmək haqqından tutulan vergi, yığım və rüsumlardan azad edilirlər. Digər məsələlərə münasibətdə onlar yerləşmə dövlətində yol verilən dərəcədə imtiyaz və immunetlərdən istifadə edə bilərlər. Lakin yerləşmə dövləti bu şəxslər üzərində yurisdiksiyasını elə həyata keçirməlidir ki, nümayəndəliyin öz funksiyalarınılazımi şəkildə yerinə yetirməsinə müdaxilə etməsin.

Maddə 38

1.Yerləşmə dövləti tərəfindən verilən əlavə imtiyaz və immunitetlərdən başqa, yerləşmə dövlətinin vətəndaşı olan və bu dövlətdə daima yaşayan diplomatik agent, ancaq öz ancaq öz funsiyalarını yerinə yetirərkən etdiyi rəsmi hərəkətlərə münasibətdə yurisdiksiya immunitetindən və toxunulmazlıqdan istifadə edir.

2.Nümayəndəlik personalının yerləşmə dövlətinin vətəndaşı olan və ya bu dövlətdə daimi yaşayan digər üzvləri və ev işçiləri imtaiyaz və immunitetlərdən yerləşmə dövlətinin yol verdiyi hüdudlarda istifadə edirlər. Lakin yerləşmə dövləti bu şəxslər üzərində yurisdiksiyasını elə həyata keçirməlidir ki, nümayəndəliyin öz funksiyalarını həyata keçirməsinə heç bir şəkildə müdaxilə etməsin.

Maddə 39

1.Imtiyaz və immunitet hüququ olan hər bir şəxs, öz vəzifəsini tutmaq üçün gedərkən yerləşmə dövlətinin ərazisinə qədəm qoyduğu andan və ya əgər həmin şəxs bu dövlətin ərazisindədirsə onun haqqında xarici işlər nazirliyinə və ya haqqında razılıq əldə edilmiş digər bir nazirliyə məlumat verilən andan həmin imtiyaz və immunitetlərdən istifadə edir.

2.Əgər imtiyaz və immunitetlərdən istifadə edən şəxsin funksiyaları bitirsə, bu imtiyaz və immunitetlər o, ölkəni tərk edən andan və ya bunu etmək üçün ağlabatan vaxt bitdikdən sonra dayandırılır, lakin hərbi münaqişə hallarında belə, həmin vaxta qədər bu imtiyaz və immunitetlər qüvvədə qalır. Lakin bu şəxs tərəfindən özünün nümayəndəlik əməkdaşı funksiyalarını yerinə yetirərkən həyata keçirən əməllərə münasibətdə immunitet qalmaqda davam edir.

3.Nümayəndəlik əməkdaşı öldüyü halında, onun ailə üzvləri onların hüquqları olan imtiyaz və immunitetlərdən yerləşmə ölkəsini tərk etmək üçün ağlabatan müddət keçənədək istifadə etməkdə davam edirlər.

4.Yerləşmə dövlətinin vətəndaşı olmayan və bu dövlətdə daimi yaşamayan nümayəndəlik əməkdaşı və ya onunla birgə yaşayan ailə üzvü öldüyü halda yerləşmə dövləti, bu ölkədə alınmış və onun ölümünə qədər aparılmağı qadağan edilən bütün əmlak istisna edilməklə ölənin daşınar əmlakının aparılmasına icazə verməlidir. Yerləşmə dövlətində olması ölmüş nümayəndəlik əməkdaşının və ya nümayəndəlik əməkdaşının ailə üzvünün məhz burada olması ilə şərtlənən daşınar əmlakdan vərəsəlik vergisi və varislik rüsumu alınmır.

Maddə 40

1.Öz vəzifəsini tutmaq üçün gedərkən və ya öz vəzifəsinə, öz ölkəsinə qayıdarkən diplomatik agent zərurət olduqda, ona viza verən üçüncü dövlətin ərazisindən keçirsə, yaxud bu ərazidədirsə, bu üçüncü dövlət onun keçib getməsini və ya qayıtmasını təmin etmək üçün tələb olunan toxunulmazlıq və bu cür digər immunitetlər verir. Bunlar imtiyaz və immunitetlərdən istifadə edən, diplomatik agenti müşayiət edən və ya ayrılıqda ona çatmaq üçün gedən və ya öz ölkəsinə qayıdan hər bir ailə üzvünə də aiddir.

2.Bu maddənin 1-ci bəndində göstərilən vəziyyət yarandıqda üçüncü dövlət nümayəndəliyin inzibati-texniki və ya xidməti personalının üzvlərinin və onların ailə üzvlərinin onun ərazisindən keçib getməsinə maneçilik törətməməlidir.

3.Üçüncü dövlətlər tranzitlə gedən rəsmi yazışmaya və kodlaşdırılmış , şifrəli məktublar da daxil olmaqla digər rəsmi məlumatlara da yerləşmə dövlətinin verdiyi azadlıq və mühafizəni verməlidir. Onlar tranzitlə gedən, zərurət olduqda viza verilmiş diplomatik kuryerlərə və diplomatik poçta yerləşmə dövlətinin verməyə borclu olduğu toxunulmazlıq və mühafizəni verməlidir.

4.Üçüncü dövlətlərin bu maddənin 1, 2 və 3-cü bəndləri ilə nəzərdə tutulan və fövqəladə vəziyyətlə əlaqədar üçüncü dövlətin ərazisində olan şəxslərə və rəsmi məlumatlara, diplomatik poçta da aid edilir.

Maddə 41

1.Imtiyaz və immunitetlərdən istifadə edən bütün şəxslər bu imtiyaz və immunitetlərə ziyan vurulmadan yerləşmə dövlətinin qanun və qərarlarına hörmət etməyə borcludurlar. Onlar, həmçinin bu dövlətin daxili işlərinə qarışmamalıdırlar.

2.Yerləşmə dövləti ilə aparılmaq üçün akkreditə edən dövlət tərəfindən nümayəndəliyə həvalə olunan bütün rəsmi işlər bu dövlətin xarici işlər nazirliyi ilə və ya bu nazirlik vasitəsilə, haqqında razılıq əldə edilmiş digər nazirliklə və ya bu nazirlik vasitəsilə aparılır.

3.Nümayəndəliyin binaları nümayəndəliyin bu Konvensiya ilə , ümumi beynəlxalq hüququn digər normaları ilə və ya akkreditə edən dövlətlə yerləşmə dövləti arasında qüvvədə olan hər hansı xüsusi razılaşmalarla nəzərdə tutulmuş funksiyaları ilə bir araya sığmayan məqsədlər üçün istifadə edilməməlidir.

Maddə 42

Diplomatik agent yerləşmə dövlətində şəxsi mənfəət məqsədilə peşə və kommersiya fəaliyyəti ilə məşğul olmamalıdır.

Maddə 43

Diplomatik agentin funksiyaları əsasən aşağıdakı hallarda dayandırılır :

a.akkreditə edən dövlət yerləşmə dövlətinə diplomatik agentin funksiyalarının dayandırıldığını bildirdikdə;

b.yerləşmə dövləti 9-cu maddənin 2-ci bəndinə uyğun olaraq diplomatik agenti nümayəndəliyin əməkdaşı kimi tanımaqdan imtina etdiyini akkreditə edən dövlətə bildirdikdə.

Maddə 44

Yerləşmə dövləti, hətta silahlı münaqişə baş verdikdə belə , yerləşmə dövlətinin vətəndaşı olmayan və imtiyazlardan istifadə edən şəxslərin və vətəndaşlığından asılı olmayaraq belə şəxslərin ailə üzvlərinin, tezliklə çıxıb getmələri üçün zəruri yardım göstərməlidir.

Maddə 45

Iki dövlət arasında diplomatik əlaqələrin kəsildiyi və ya nümayəndəliyin müvəqqəti olaraq geriyə çağırıldığı halda:

a.yerləşmə dövləti, silahlı münaqişə olduqda belə, nümayəndəlik binasına bütün əmlakı və arxivi ilə birgə hörməti etməli və onu qorumalıdır;

b.akkreditə edən dövlət öz nümayəndəliyinin binalarının onun əmlakı və arxivi ilə birlikdə mühafizəsini yerləşmə dövləti üçün məqbul olan üçüncü bir dövlətə etibar edə bilər;

c.akkreditə edən dövlət öz mənafeyinin və öz vətəndaşlarının mənafelərinin müdafiəsini yerləşmə dövləti üçün məqbul olan üçüncü dövlətə etibar edə bilər.

Maddə 46

Akkreditə edən dövlət yerləşmə dövlətinin razılığı ilə yerləşmə dövlətində təmsil edilməyən üçüncü dövlətin xahişi ilə bu üçüncü dövlətin və onun vətəndaşlarının mənafelərinin müdafiəsini müvəqqəti olaraq öz üzərinə götürə bilər.

Maddə 47

1.Bu Konvensiyanın maddələrini tətbiq edərkən yerləşmə dövləti dövlətlər arasında ayrı- seçkilik qoymamalıdır.

2.Lakin aşağıda göstərilən hallar ayrı-seçkilik hesab edilmir :

a.əgər yerləşmə dövləti bu Konvensiyanın hər hansı müddəasının onun akkreditiv dövlətdəki nümayəndəliyinə qarşı məhdud şəkildə tətbiq olunması ilə əlaqədar bu müddəanı məhdud şəkildə tətbiq edirsə;

b.əgər adətə və ya razılaşmaya görə dövlətlər bir – birinə Konvensiyanın müddəaları ilə tələb ediləndən daha əlverişli rejim yaradarlarsa.

Maddə 48

Hazırki Konvensiya bütün dövlətlər – Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və ya ixtisaslaşdırılmış qurumların üzvləri və ya Beynəlxalq Məhkəmənin Statunun iştirakçıları olan, həmçinin Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası tərəfindən Konvensiyanın iştirakçısı olmaq üçün dəvət olunan istənilən digər dövlətlər tərəfindən 1961-ci il oktyabrın 31-dək Avstriyanın Federal xarici işlər nazirliyində, daha sonra 1962-ci il martın 31-dək Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nyu-Yorkdakı Mərkəzi İdarələrində imzalanmağa açıqdır.

Maddə 49

Hazırki Konvensiya ratifikasiya edilməlidir. Ratifikasiya sənədləri saxlanmaq üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibinə təhvil verilir.

Maddə 50

Bu Konvensiya 48-ci maddədə göstərilən dörd kateqoriyadan birinə mənsub olan hər hansı dövlətin qoşulması üçün açıqdır. Qoşulma haqqında aktlar saxlanmaq üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Katibinə təhvil verilir.

Maddə 51

1.Bu Konvensiya sayca iyirmi ikinci ratifikasiya sənədinin və ya qoşulma haqqında sənədin saxlanmaq üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibinə təhvil verildiyindən otuz gün sonra qüvvəyə minir.

2.İyirmi ikinci ratifikasiya sənədinin və ya qoşulma haqqında sənədin təhvilindən sonra Konvensiyanı ratifikasiya edən və ya ona qoşulan hər bir dövlətə münasibətdə Konvensiya həmin dövlət öz ratifikasiya sənədini və ya qoşulma haqqında sənədini təhvil verdikdən otuz gün sonra qüvvəyə minir.

Maddə 52

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Katibi 48 – ci maddədə göstərilən dörd kateqoriyadan birinə mənsub olan bütün dövlətlərə aşağıdakılar haqqında xəbər verir :

a.Bu Konvensiyanın imzalanması və 48, 49, 50 – ci maddələrə müvafiq olaraq ratifikasiya sənədlərinin və ya qoşulmaq haqqında aktların saxlamaq üçün təhvil verilməsi haqqında;

b.51 – ci maddəyə uyğun olaraq bu Konvensiyanın qüvvəyə minməsi tarixi haqqında.

Maddə 53

Mətnləri rus, ingilis, ispan, çin və fransız dillərində eyni autentik olan bu Konvensiyanın əsli saxlanmaq üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Katibinə veriləcəkdir ki, o da bu mətnin təsdiq edilmiş surətlərini 48 – ci maddədə göstərilmiş dörd kateqoriyadan birinə mənsub olan bütün dövlətlərə göndərəcəkdir.

Öz hökumətləri tərəfindən lazımi qaydada səlahiyyətləndirilən aşağıdakı imza atanlar bunları təsdiqləmək üçün bu Konvensiyanı imzaladılar.