"Builər" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

Jump to navigation Jump to search
83 bayt əlavə edildi ,  5 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
(Yeni səhifə: '''Builər''', bueylər, buyailər, buçjunlar, bujaolar, puyilər, pumanlar (özlərini buxqyaix, hərfi mənada – insan adlandırırlar; Çin dili<nowiki/>ndə buyiszular,...)
 
Redaktənin izahı yoxdur
'''Builər''', bueylər, buyailər, buçjunlar, bujaolar, puyilər, pumanlar (özlərini buxqyaix, hərfi mənada – insan adlandırırlar; [[Çin dili]]<nowiki/>ndə buyiszular, qədim adları çjunszya, tuszya– yerli; iszular, bendilər, şuyxular) – Cənubi və Cənub-Qərbi [[Çin Xalq Respublikası|Çin]]<nowiki/>də çjuandun xalqlarından biri. <ref name=":0">'''Builər'''// Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. [[Mahmud Kərimov|M.K. Kərimov]]. — [[Azərbaycan Milli Ensiklopediyası]]. — Bakı: [[Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi|“Azərbaycan Milli Ensiklopediyası” Elmi Mərkəzi]], 2014. — 25 cilddə. — V  cild. — Səhifələrin sayı:  592. — Səh.: 56. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.</ref>
 
== Yayılmaları ==
Əsasən, bui və [[Myaolar|myao]] xalqlarının [[Syanqan rayonu|Syannan]] və Syansi muxtar qəzalarında (Quyçjou əyaləti), həmçinin Yunnan və [[Sıçuan]] əyalətlərində yaşayırlar. Sayları [[Çin Xalq Respublikası|Çin]]<nowiki/>də 3,3 mln. nəfər (2005), [[Vyetnam]]<nowiki/>da 2 min nəfərdir. Builər tay dillərinə aid, cənub, mərkəz və qərb dialektləri olan bui dilində danışırlar; [[Çin Xalq Respublikası|Çin]] dili də yayılmışdır.<ref Yazısıname=":0" [[1956]]-cı ildən latın qrafikası əsasındadır, bundan əvvəl [[Çin Xalq Respublikası|Çin]] yazısını tətbiq etmək cəhdləri olmuşdur. Ənənəvi inanclarını saxlayırlar, dindarların bir qismi [[xristian]]<nowiki/>dır (19-cu əsrin sonlarından). Builər mənşə, dil və özlərinə verdikləri ad baxımından çjuanlara yaxındırlar. Qədimdə çjuanlar, taylar və digərləri ilə yanaşı sioular, loyuelər, bayyuelər, eramızın 1-ci minilliyinin sonlarından manlyaolar, lilyaolar, 2-ci minilliyin ortalarından çjunszyalar, çjunszyamyaolar və s. adlar altında məlum olmuşlar. Ənənəvi mədəniyyətləri [[Şərqi Asiya]] xalqları üçün səciyyəvidir.
 
Yazısı [[1956]]-cı ildən latın qrafikası əsasındadır, bundan əvvəl [[Çin Xalq Respublikası|Çin]] yazısını tətbiq etmək cəhdləri olmuşdur. Ənənəvi inanclarını saxlayırlar, dindarların bir qismi [[xristian]]<nowiki/>dır (19-cu əsrin sonlarından). Builər mənşə, dil və özlərinə verdikləri ad baxımından çjuanlara yaxındırlar. Qədimdə çjuanlar, taylar və digərləri ilə yanaşı sioular, loyuelər, bayyuelər, eramızın 1-ci minilliyinin sonlarından manlyaolar, lilyaolar, 2-ci minilliyin ortalarından çjunszyalar, çjunszyamyaolar və s. adlar altında məlum olmuşlar. Ənənəvi mədəniyyətləri [[Şərqi Asiya]] xalqları üçün səciyyəvidir.<ref name=":0" />
 
== Kənd təsərrüfatı ==
Əsas məşğuliyyətləri terraslı suvarma əkinçiliyidir. Hörmə, [[Toxucu dəzgah|toxuculuq]], batik istehsalı, tikmə (insan, gül, heyvan təsvirləri), daş və ağac üzərində oyma, dəmirçilik inkişaf etmişdir. Kişi və qadın geyimləri: kofta, yaxud gödəkcə və şalvar, çalma, gümüş bəzək əşyaları; paltarlarında göy rəng üstünlük təşkil edir. Beyyandanşan rayonunda qadın geyimlərində yaş fərqləri saxlanılmışdır: qızlarda –şalvar və enli kəmərlə bağlanan qısa xələt, hörükləri başlarının ətrafına bərkidilir; qadınlarda tikişsiz uzun yubka və baş örtüyü.<ref Sınaq nikahı adəti saxlanılmışdırname=":0" ilk uşağı dünyaya gələnədək qadın valideynlərinin evində yaşayır, uşaqsız nikahlar isə pozulur. Ruhların və əcdadların kultları inkişaf etmişdir. Hər kənddə toyuq içalatı əsasında gələcəkdən xəbər verən falçı var. Bayramları ümumçin bayramlarıdır, əsas bayramları – Yeni ildir. Qoşa rəqs-pantomimalar yayılmışdır. 19–20-ci əsrlərdə ağacdan düzəldilmiş maskalar da çıxış edən aktyorlarla musiqili dram/> formalaşmışdır.
 
Sınaq nikahı adəti saxlanılmışdır: ilk uşağı dünyaya gələnədək qadın valideynlərinin evində yaşayır, uşaqsız nikahlar isə pozulur. Ruhların və əcdadların kultları inkişaf etmişdir. Hər kənddə toyuq içalatı əsasında gələcəkdən xəbər verən falçı var. Bayramları ümumçin bayramlarıdır, əsas bayramları – Yeni ildir. Qoşa rəqs-pantomimalar yayılmışdır. 19–20-ci əsrlərdə ağacdan düzəldilmiş maskalar da çıxış edən aktyorlarla musiqili dram formalaşmışdır.<ref name=":0" />
 
== Həmçinin bax ==
14.768

edits

Naviqasiya menyusu