"İtaliya" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

Jump to navigation Jump to search
1 bayt çıxarıldı ,  2 ay öncə
k
texniki düzəliş, typos fixed: Hökümət → Hökumət, məhzul → məhsul (3) using AWB
k (→‎top: clean up, replaced: qısa_adı → adı, yerli_dildəki_adı → orijinal_adı using AWB)
k (texniki düzəliş, typos fixed: Hökümət → Hökumət, məhzul → məhsul (3) using AWB)
=== Venesiya Respublikası ===
{{əsas|Venesiya Respublikası}}
Venesiya Respublikası tarixi: Qədim dövrdə Adriatik dənizinin Şimal-Qərb sahillərində indiki İtaliyanın şimalında Romalılara yaxın olan Venet tayfası yaşayırdı. 697-ci ildə sakinlər Paulo Luçio Anafestonu ömürlük Başçı seçdilər. Daha sonra Anafestonun vəzifəsi "Doj" adı daşıyırdı. HökümətHökumət əvvəlcə Qerakleyada daha sonra 742-ci ildə Malamokko şəhərinə köçürülmüşdür daha sonra 810-cu ildə səhralı Rialtoya köçdü (daha sonra burada Venesiya yarandı). 806-cı ildə Venesiya şəhərləri müvəqqəti olaraq Böyük Karlın imperiyasına daxil olmuşdur. Amma artıq 812-ci ildə Venesiya Dalmasiya daxil olmaqla Bizans İmperiyasına qaytarılmışdır.
Venesiya respublikası Bizans və Frank imperiyaları aralarında sərfəli və təhlükəsiz mövqeyindən istifadə edərək qısa bir müddətdə qüdrətli ticarətçi dövlətə çevrilmişdir. Venesiya flotu dəniz döyüşlərində Normanları və Sarasinləri məğlubiyyətə uğradırdılar daha sonra aşağı İtaliya deyilən yerdə Slavyanlar üzərində qalibiyyət qazanmışdılar.
=== İtaliya XIX əsrdə ===
Ölkənin iqtisadi cəhətdən ən inkişaf etmiş hissələri Sardiniya krallığına məxsus Pyemont və Avstriya hakimiyyəti altında olan Lombardiya idi. XIX əsrin 30-40-cı illərində bu vilayətlərdə sənaye çevrilişi başlanmışdı. İtaliyada ilk dəmir yolları çəkilirdi.
==== 1848-1849-cu illər inqilabı ====
İtaliyada məhzulməhsul qıtlığı və sənaye böhranı 1846-1848-ci illərdə əhalinin vəziyyətini daha da ağırlaşdırmışdı. Burjuaziya və liberal zadəganlar içərisində müxalifətçilik əhvali-ruhiyyəsi artırdı.
 
1848-ci ilin yanvarında Siciliya adasında üsyan başlandı və tezliklə Neapola yayıldı. Burada kral konstitusiya verməyə məcbur oldu.
== İqtisadiyyatı ==
{{Əsas|İtaliya iqtisadiyyatı }}
İtaliya öz iqtisadi inkişafına görə dünyanın aparıcı sənaye dövlətlərinin "böyük yeddiliyini" qapayır. Adambaşına [[ÜDM]] göstəricisi İtaliyada ''39900 dollar''dır (nominal). Avropada iqtisadi cəhətdən dördüncü, dünyada isə 7-ci ən böyük ölkə İtaliyadır. Dünyada ilk 10 ən böyük məhzulməhsul ixracatçısından biri də İtaliyadır. Burada həyat səviyyəsi hətta [[ABŞ]], [[Almaniya]] və s. ölkələrdən də bəzi sahələrdə üstündür. Ən çox şərab ixrac edən, ən böyük [[turizm]] regionlarından olan, dünyada 4-cü ən böyük qızıl-valyuta ehtiyatı olan İtaliya [[Avropa]]da 5-ci ən böyük [[avtomobil]] istehsalçısıdır.
 
'''İtaliya''' ''300 min kvadrat kilometr'' ərazidə yerləşən iri döv­lətdir və bu göstəriciyə görə [[Qərbi Avropa]]da yalnız [[Fran­sa|Fransadan]], [[İspaniya]] dan və [[Almaniya]]dan geri qalır. [[İtaliya əha­lisi]]nin sayı ''58 milyon nəfər''dir. Onların '''94%-i''' [[ital­yanlar­]]dır. Əslən İtaliyadan olanların 20 milyondan çoxu xa­ricdə yaşayır (əsasən ABŞ-da, Fransada, AFR-də və [[Argen­tina]]da). İtaliya faydalı qazıntı sarıdan kasıb dövlətlər sırasındadır. Ona görə də ölkə yanacaq idxalından, sənaye və kənd təsərrüfatı xammalının, meşə mate­rial­larının idxalından kifayət qədər güclü asılılıqda qalır, [[emal­edici sənaye]] isə əsasən idxal olunan [[xammal]]la işləyir. İta­liyanın iqtisadi-coğrafi vəziyyəti – Aralıq dənizi hövzəsinin mərkəzi (Avropanın cənubu, [[Apennin yarımadası]] və ona bitişik olan adalar, bu adaların iriləri – [[Siciliya]] və [[Sar­diniya]]) – hələ qədimdən Avropa ölkələri ilə, həmçinin [[Yaxın Şərq]] və [[Şimali Afrika]] ölkələri ilə xarici iqtisadi əla­qə­lərin inkişafına şərait yaradırdı. Bundan başqa, Şimal və Cənub arasında tarixən təşəkkül tapmış regional müxtəlifliklə şərtlənən italyan modelinin spe­si­fikliyi ölkənin xarici əlaqələrinin inkişaf etdirilməsini və möh­kəm­ləndirilməsini diktə edir.
 
= Kənd təsərrüfatı məhsulları =
Meyvə, tərəvəz, üzüm, kartof, şəkər çuğunduru, soya, buğda, zeytun, mal əti, süd məhzullarıməhsulları, balıq.
 
== Bayram və istirahət günləri ==

Naviqasiya menyusu