"Ölçü" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

Jump to navigation Jump to search
16 bayt əlavə edildi ,  2 il öncə
Redaktənin izahı yoxdur
==Ölçmə==
Xüsusi texniki vasitələrin köməyi ilə fiziki kəmiyyətlərin qiymətlərinin təcrübi yolla tapılmasıdır Xətti, radius və bucaq kəmiyyətləri ölçmələri texniki ölçmələr adlanır. Ölçmələr sınaqlar və nəzarət zamanı obyekt haqqında informasiya alınmasının aralıq və son mərhələsi ola bilər. Sınaq isə nəzarət prosesində ilkin informasiya alınmasının bir mərhələsidir.
==Texniki nəzarət ==
Texniki nəzarət - müəyyənMüəyyən edilmiş texniki normalara məmulatın uyğunluğunun yoxlanılması prosesidir və ondan məhsulun keyfiyyəti xeyli asılıdır. Ölçmə vasitələrinin tətbiqi ilə aparılan texniki nəzarət ölçmə nəzarəti adlanır.
Sınaqlar - sınaq obyektinin kəmiyyət xassələrinin obyektə müəyyən təsir göstərməklə müəyyən edilməsidir. Obyektin keyfiyyətə nəzarət məqsədilə aparılan sınaq yoxlama sınağı adlanır.
===Sınaqlar===
Sınaqlar - sınaqSınaq obyektinin kəmiyyət xassələrinin obyektə müəyyən təsir göstərməklə müəyyən edilməsidir. Obyektin keyfiyyətə nəzarət məqsədilə aparılan sınaq yoxlama sınağı adlanır.
Göstərilən anlayışların qarşılıqlı əlaqəsi Eyler dairələri ilə izah edilir, bu dairələrin kəsişmə zonalarında (üstün zonalar) nəzarət-ölçmə-sınaq amilləri qarşılıqlı əlaqədardırlar.
Texniki nəzarət (TN) onu təşkil edən əsas elementləri ilə birlikdə (obyekt, proses, nəzarət vasitəsi, icraçı, normativ-texniki sənədlər) vahid texniki nəzarət sistemi (TNS) kimi fəaliyyət göstərir.
===Texniki nəzarətin prinsipləri===
Texniki nəzarətin prinsipləri. Texniki nəzarətin yaradılmasında aşağıdakı prinsiplərə əməl olunmalıdır: sistemlilik, standartlıq, optimallıq, dinamiklik, avtomat-laşdırma, varislik, uyğunluq ( adaptasiya) və təşkilatlıq.
Sistemlilik-texniki nəzarətin bütün mərhələlərində: planlaşdırma, təqdqiqat, layihələndirmə, hazırlanma, istismar və təmir proseslərinin qarşılıqlı əlaqədə olmasını nəzərdə tutur.
TNS elementlərinin qarşılıqlı əlaqəsi bir mənalı şərh olunmalı və maksimum formalaşmalıdır. TNS yerinə yetirdiyi vəzifələrin təcrübi həllinə sistemo texnika (böyük sistemlər nəzəriyyəsi) mövqelərindən yanaşma zəruridir. Belə yanaşma TNS elementləri arasında yalnız əsas və davamlı ( dayanıqlı) əlaqələrin nəzərə alınmasını nəzərdə tutur.
Ölçü cihazı seçilməsinin ən zəruri şərti dəqiqlik meyarıdır. Nəzarət zamanı bu şərt ödənilməlidir; burada - verilən cihazın ölçmə xətası; t - ölçmələrdə buraxılan xətaların həddidir. <ref>{{Citation|author=K. P. S. Bhaskara Rao and M. Bhaskara Rao|title=Theory of Charges: A Study of Finitely Additive Measures| publisher=Academic Press|location=London|year=1983|pages=x + 315|isbn=0-12-095780-9}}
</ref>
==Teylor prinsipi==
Teylor prinsipi. Teylor prinsipinə görə mürəkkəb hissələrin həndəsi elementlərində, forma və səthlərinin yerləşməsində xətalar olduqda bütün profil üzrə ölçülərin etibarlı təyini keçən və keçməyən hədlərin qiymətlərinin təyin edilməsi şərti ilə mümkündür
Deməli, hər hansı məmulat ən azı iki dəfə, daha doğrusu iki nəzarət sxemilə yoxlanmalıdır; keçən və keçməyən kalibrlərin köməyi ilə ən böyük və ən kiçik ölçülərin həqiqi qiymətləri nəzarət edilməlidir.
Detalların keyfiyyət göstəricilərinə ən çox həndəsi sapmalar təsir edir: dairəlikdən sapma, tərəflərin qeyri-paralelliyi, səthlərin qeyri oxluluğu, yivin profili, addımı və bucağının təhrifləri və s.
Ölçmə vaxtı hərəkət xətti mexanizmin işinin hərəkət xətti ilə üst-üstə düşsün -Abbe prinsipi); Ölçmə bazaları konstruktor və texnoloji bazalarla üst-üstə düşsün (bazaların vahidliyi qaydası). <ref>{{citation | last=Folland | first=Gerald B.| title=Real Analysis: Modern Techniques and Their Applications | year = 1999 | publisher = John Wiley and Sons | isbn=0471317160 }}</ref>
İnversiya prinsipi detalın səthi ilə ölçmə cihazının uçluğunun fasiləsiz yerdəyişməsi halında hər cür ölçmələr üçün tətbiq oluna bilər. Bu halda uçluq nəzarət edilən hissə ilə kinematik cüt əmələ gətirir.
 
== İstinadlar ==
{{İstinad siyahısı}}

Naviqasiya menyusu