"Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

Jump to navigation Jump to search
Düzəlişin təsviri yoxdur.
(Yeni səhifə: Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu Ağstafa, Daşkəsan, Gədəbəy, Göranboy, Xanlar, Qazax, Samux, Tovuz inzibati rayonlarını, Gəncə və [[Naftal...)
 
=== Ümumi məlumat ===
Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu [[Ağstafa]], [[Daşkəsan]], [[Gədəbəy]], [[Göranboy]], [[Xanlar]], [[Qazax]], [[Samux]], [[Tovuz]] inzibati rayonlarını, [[Gəncə]] və [[Naftalan]] kimi şəhərləri əhatə etməklə Azərbaycanın qərbində yerləşir. İqtisadi rayon əlverişli iqtisadi-coğrafi mövqeyə malikdir. Onun ərazisinin ümumi sahəsi 12,5 min kv.km olmaqla ölkə ərazisinin 14,4 %-nə bərabərdir. Relyef xüsusiyyətlərinə qörə rayonun ərazisi 4 zonaya: maili düzənliklər, dağətəyi, orta dağlıq (dəniz səviyyəsindən 1000-2000 metr yüksəklikdə), yüksək dağlıq (dəniz səviyyəsindən 2000 m yüksəklikdə) zonalara ayrılır. Rayonun iqlim şəraiti də bu zonalara müvafiq olaraq müxtəlifdir.
 
[[Azərbaycan Respublikası]] iqtisadi-coğrafi mövqeyi, təbii ehtiyatları və sərvətləri, əhalinin sıxlığı, inzibati-ərazi bölgüsü, tarixi inkişaf yolu nəzərə alaraq 10 İqtisadi Rayona bölünür.
İqtisadi rayonun əlverişli təbii şəraiti və iqtisadi-coğrafi mövqeyi əhalinin məskunlaşmasında mühüm rol oynamışdır. Əhalinin ümumi sayı 1103,3 min nəfər olmaqla ölkə əhalisinin 13,6 %- ni təşkil edir.
# '''Abşeron iqtisadi rayonu''' (Abşeron və Xızı rayonları, Bakı və Sumqayıt şəhəri).
# '''Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu''' (Ağstafa, Daşkəsən, Gədəbəy, Goranboy, Xanlar, Qazax , Samux , Şəmkir, Tovuz rayonları, Gəncə və Naftalan şəhərləri).
# '''Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonu''' (Balakən, Qax, Qəbələ, Oğuz, Zaqatala, Şəki rayonları).
# '''Lənkəran iqtisadi rayonu''' (Astara, Cəlilabad, Lerik, Masallı, Yardımlı, Lənkəran rayonları)
# '''Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonu''' (Dəvəçi, Xaçmaz, Quba, Qusar, Siyəzən rayonları).
# '''Aran iqtisadi rayonu''' (Ağcabədi, Ağdaş, Beyləqan, Bərdə, Biləsuvar, Göyçay, Haciqabul, İmişli, Kürdəmir, Neftçala, Saatlı, Sabirabad, Salyan, Ucar, Zərdab rayonları, Şirvan, Mingəçevir, Yevlax şəhərləri).
# '''Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonu''' (Ağdam, Tərtər, Xocavənd, Xocalı, Şuşa, Cəbrayıl, Füzuli rayonları, Xankəndi şəhəri).
# '''Kəlbəcər-Laçin iqtisadi rayonu''' (Kəlbəcər, Laçin, Zəngilan, Qubadlı rayonları).
# '''Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonu''' (Ağsu, İsmailı, Qobustan, Şamaxı rayonları).
# '''Naxçivan iqtisadi rayonu''' (Naxçivan şəhəri, Babək, Culfa, Ordubad, Sədərək, Şahbuz, Şərur rayonları).
 
===Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu haqqında ümumi məlumat===
 
Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu [[Ağstafa]], [[Daşkəsan]], [[Gədəbəy]], [[GöranboyGoranboy]], [[Xanlar]], [[Qazax]], [[Samux]], [[Tovuz]] inzibati rayonlarını, [[Gəncə]] və [[Naftalan]] kimi şəhərləri əhatə etməklə Azərbaycanın qərbində yerləşir. İqtisadi rayon əlverişli iqtisadi-coğrafi mövqeyə malikdir. Onun ərazisinin ümumi sahəsi 12,5 min kv.km olmaqla ölkə ərazisinin 14,4 %-nə bərabərdir. Relyef xüsusiyyətlərinə qörə rayonun ərazisi 4 zonaya: maili düzənliklər, dağətəyi, orta dağlıq (dəniz səviyyəsindən 1000-2000 metr yüksəklikdə), yüksək dağlıq (dəniz səviyyəsindən 2000 m yüksəklikdə) zonalara ayrılır. Rayonun iqlim şəraiti də bu zonalara müvafiq olaraq müxtəlifdir.
 
İqtisadi rayonun əlverişli təbii şəraiti və iqtisadi-coğrafi mövqeyi əhalinin məskunlaşmasında mühüm rol oynamışdır. Əhalinin ümumi sayı 1103,3 min nəfər olmaqla ölkə əhalisinin 13,6 %- ni təşkil edir.
Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu Azərbaycanın faydalı qazıntılarla zəngin regionlarından birirdir. Rayonun əsas faydalı qazıntıları dağətəyi zonada yerləşir. Neft, təbii qaz, kükürdlü kalçedan, kobalğt, barit, dəmir filizi, alunit, əhəng-daşı, mərmər, gips, seolit, bentonit qili, sement xammalı iqtisadi rayonun əsas yeraltı ehtiyatlarıdır. Daşkəsənin dəmir filizi, Zəylik alunit, qızıl, mis, Xoşbulaq əhəng daşı ehtiyatları sənaye əhəmiyyətlidir. Kür çayının rayon ərazisindən axan hissəsi hidroenerji ehtiyatları ilə zəngindir. Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu təbii-rekreasiya ehtiyatlarına malikdir.
Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu iqtisadi əhəmiyyətinə görə ölkədə ikinci yeri tutur. Azərbaycanın ikinci sənaye rayonu ölkənin sənaye məhsulunun 12-13 %-ni verir. İqtisadi rayonun sənayesi hasiledici və emaledici sahələrdən ibarətdir. Gəncədə və Daşkəsəndə qara və əlvan metallurgiya xammalının hasilatı, onların ilkin emalı müəssisələri yerləşir. Ağır sənaye rayonun iqtisadiyyatında mühüm yer tutur. Maşınqayırma sənaye sahəsi üzrə iqtisadi rayonda cihazqayırma, rabitə avadanlığı istehsalı, avtomobillərin və kənd təsərrüfatı maşınlarının təmi-ri müəssisələri fəaliyyət göstərir. Elektroenergetika Gəncə İEM-i, Şəmkir və Yenikənd SES-ləri ilə təmsil edilir. Kimya sənayesi Gəncə şəhərində fəaliyyət göstərən zavodlarda sulfat turşusu, kalium kübrəsi istehsalı ilə təmsil edilir. İqtisadi rayonun yüngül sənayesi (Dəliməmmədlidə pambıq mahlıcı, Gəncədə pambıq parça, yun parça, trikotaj məmulatları istehsalı, Gəncə, Qazax və Daşkəsəndə xalça toxuculuğu müəssisələri) yerli xammalın emalına əsaslanır. Xalq istehlaki malları istehsal edən sahələrə Gəncədə yerləşən çini-saxsı qablar istehsalıı aiddir.
br> Kənd təsərrüfatı məhsullarının emalına əsaslanan yeyinti sənayesi-şərab, konyak, ət-süd məhsulları, qənnadı məmulatı, konserv məhsulları istehsalı əsasən yerli və reqional tələbatı ödəyir. Tikinti sənayesinin əsas müəssisələri iri panelli evtikmə kombinatı, dəmir-beton, kərpiç-kiromit, mərmər zavodlarıdır.
Azərbaycan Respublikası üzrə kənd təsərrüfatı məhsulunun 13-14%-i, o cümlədən, kartofun 80-85%-i, üzümün 28%-i, heyvandarlıq məhsullarının 15 faizı bu rayonun payına düşür. Gəncə-Qazax iqtisadi rayonunda kənd təsərrüfatının əsas ixtisaslaşma sahələri kartofun becərilməsi, üzümçülük və taxılçılıqdır. Pambıq, yalnız, Göranboy rayonunda əkilir. Qazax və Aqstafa, Şəmkir və Samux rayonları üzüm istehsalı üzrə, Gədəbəy, Şəmkir, Tovuz rayonları kartof istehsalı üzrə, Göranboy rayonu taxıl istehsalı üzrə ixtisaslaşmışdır. İqtisadi rayonda, həmçinin bostançılıq, tərəvəzçilik, meyvəçilik və heyvandarlıq sahələri inkişaf etmişdir.
Ceyrançöl respublikanın mühüm qış otlaq sahələrindən biridir.
 
Gəncə-Qazax iqtisadi rayonun kompleks inkişafında nəqliyyat sistemi əhəmiyyətli rol oynayır. Rayon Azərbaycanı Gürcüstan və Qara dənizin sahilləri ilə birləşdirən dəmir və avtomobil yolları üzərində yerləşir. Gəncə, Qazax və Ağstafa - əsas nəqliyyat qovşaqlarıdır. Gəncə şəhərində respublika əhəmiyyətli hava limanı yerləşir. Xəzər dənizindən hasil edilən neftin və qazın dünya bazarına çıxarmlması üçün çəkilən boru kəməri iqtisadi rayonun ərazisindən keçir. Rayonun əlverişli təbii şəraiti, saf iqlimi, mənzərəli dağ-meşə landşaftı, müalicəvi təsirli mineral suları beynəlxalq əhəmiyyətli istirahət-müalicə müəssisələrinin yaradılmasına imkan verir. Dəniz səviyyəsindən 1566 m yüksəklikdə Göy-Göl və Hacıkənd istirahət guşələri salınmışdır. Naftalan istirahət-müalicə kompleksi ümümdünya əhəmiyyətlidir.
Azərbaycanın şımal-qərb bölgəsinin sosial-iqtisadi inkişafında, bu ərazilərdə məskunlaşan əhalinin bir çox sosial-mədəni tələbatlarının (səhiyyə, elmi-mədəni, təhsil) ödənilməsində rayonun sosial infrastrukturu mühüm rol oynayır. Gəncədə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Elm Mərkəzi, elmi-tədqiqat müəssisələri fəaliyyət göstərir.
Gəncədə (Kənd Təsərrüfatı Akademiyyası, Texnoloqiya Universiteti, Dövləti Pedaqoji Universiteti) ölkə üçün yüksək ixtisaslı kadrlar hazırlanır. Rayonda kütləvi kitabxanalar, muzeylər, teatrlar, xəstəxanalar və digər sosial - mədəni infrastruktur obyektləri mövcuddür
3.769

edits

Naviqasiya menyusu