Xırdalan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Xırdalan şəhəri
Gerb
Gerb
Xəritədə yeri
Xırdalan is located in Azerbaijan
Xırdalan
Xırdalan
Məlumatlar
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Bölgə Abşeron
Ərazi 1702 га km² km²
Əhali 114 370[1] nəfər (2013)
Nəqliyyat kodu 01
Telefon kodu +114 712
Poçt indeksi AZ 1000

XırdalanAzərbaycan Respublikasında şəhər, Abşeron rayonun inzibati mərkəzi. Xırdalan şəhəri Bakıdan 11 kilometr aralıda yerləşir.

Əsas texniki-iqtisadi göstəricilər[redaktə | əsas redaktə]

Şəhərin baş planı Xırdalan, 2011-cü ildə hazırlanmış və 2030-ci ilə qədər nəzərdə tutulmuş, 2013-ci il aprelin 8-də təsdiqlənib. Plana əsasən, şəhərin ümumi sahəsi 1702,00 ha təşkil edir.Fəhlələrin ümumi sayı 1698 nəfər olan 20 sənaye müəssisəsi, şəhər ərazisində yerləşir. Mənzil fondunun ümumi sahəsi 1297,8 kv.m təşkil edir. Təhsil obyektlərinin arasında uşaq bağçaları və məktəblər müvafiq olaraq 920 və 7304 uşağın təhsil aldığı qeyd etmək lazımdır. Səhiyyə sistemi özündə 80 çarpayılıq xəstəxana və poliklinika gün ərzində 575 tamaşaçı üçün nəzərdə tutur.Şəhərin içməli su Ceyranbatan su anbarının,"Şollar" su anbarının və Masazır qəsəbəsində yerləşən gölün köməyi ilə təmin edilir. Olan kanalizasiya sisteminin əsas obyektlərinə aiddir: Kanalizasiya nasos stansiyası, kanalizasiya kollektoru və kanalizasiya xətti öz-özünə.Elektrik enerjisinin əsas mənbəyi "Xırdalan" yarımstansiyasının və "Əliağa Vahid" ilə, istehsal gücü 220/110/35/10 və 110/35/10 Kvt müvafiq olaraq təşkil edir. Hələlik şəhərində mərkəzləşdirilmiş istilik sistemi yoxdur. İstilik təchizatı 53 qazanxanaların köməyi ilə həyata keçirilir. DSX qaz təminatı mənbəyi Masazır qəsəbəsində və 71 qaz stansiyası sayılır. Daxil olan Abşeron telekommunikasiya qovşağı ATS-lərin gücü 341/342, 54620 nömrə [1] təşkil edir

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Xırdalan şəhəri Bakı və Sumqayıt şəhərləri arasında, Abşeron yarımadasının qərb hissəsində, dəniz səviyyəsindən 71 metr yüksəklikdə, Ceyranbatan su anbarının cənubda yerləşir. Məsafə qədər Azərbaycan paytaxtının 5 km təşkil edir. Rixter Cədvəli üzrə [1] 8 ballıq seysmik aktivlik region

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

XX əsrin əvvəllərində kənd kimi yaranan, sovet dövründə isə şəhər tipli qəsəbəyə və Abşeron rayonunun mərkəzinə çevrilən Xırdalan 1930-1940-cı illərdə Binəqədi tərkibində qəsəbə, 1950-ci illərin birinci yarısında Maştağa, 1950-1960-cı illərdə yenidən Binəqədi rayonunun tabeliyinə verilmiş, Azərbaycan SSR Ali Soveti rəyasət Heyətinin 4 yanvar 1963-cü il tarixli fərmanı əsasında yaradılmış Abşeron rayonunun mərkəzi kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1936-cı ildə şəhər tipli qəsəbə olmuş Xırdalan İlham Əliyevin 29 noyabr 2006-cı il tarixli sərəncamına əsasən şəhər statusu almışdır[2].

1999-cu ildə aparılmış siyahıya almanının yekunlarına əsasən Xırdalan qəsəbəsinin əhalisi 28.576 nəfər olmuşdur. [3], 2013-cü ilin əvvəlinə isə bu rəqəm 94.6 minə yüksəlmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi: 2013-cü ilin əvvəlinə iqtisadi və inzibati rayonlar, eləcə də şəhər yaşayış məntəqələri üzrə əhalinin cins bölgüsündə sayı (min nəfər)
  2. Azərbaycan Respublikasının Abşeron rayonunun Xırdalan qəsəbəsinə şəhər statusunun verilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
  3. Population statistics of Eastern Europe

əhali[redaktə | əsas redaktə]

Şəhərdə 114.850 nəfər, əsasən azərbaycanlılar yaşayır [3]

Vikianbarda Xırdalan ilə əlaqəli mediafayllar var.

İqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Regionda mülayim isti yarımsəhra və quru çöl iqlimi üstünlük təşkil edir. Havanın orta illik temperaturu 13.1 °, orta aylıq maksimal temperatur 24.6, minimum - 2.4 dərəcə. Havanın nəmliyi 76%,illik yağıntı 163 mm. Küləklər əsas istiqamətləri: Şimal, şimal-qərb, cənub və cənub-qərb. Küləyin orta sürəti 6,8 metr / saniyə [1]</ref>