Xəşəm

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Xəşəm
}}
Elmi təsnifat
XƏTALAR HAQQINDA MƏLUMAT
yuxarı takson/parent parametrinin qiyməti göstərilməyib.
növ: Xəşəm
Elmi adı
Aspius aspius
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı

Xəşəm (lat. Aspius aspius) — Xəzər dənizində bir növ və bir yarım növ şəklində mövcuddur. Əsas növ əsasən şimali Xəzərdə yaşayır və çoxalmaq üçün Volqa, UralTerek çaylarına girir. Yarım növ isə əsasən Xəzərin cənubunda yayılmışdır.Xəşəm keçici balıqdır, dənizdə yaşayır, cinsi yetişkənliyə çatdıqdan sonra (5-6 yaşında) çoxalmaq üçün oktyabrdan başlayaraq fevrala qədər (bəzən mart-aprelə qədər) əsasən Kür çayına, az miqdarda Qızılağac körfəzinə keçir.Kürü verməsi apreldə, suda temperatur 14°C olduqda baş verir, kürülərini 0,5-1,5 m dərinlikdə xırda daşlar üzərinə tökür. Hər bir dişi balıq 46,8 mindən 342 min ədədədək kürü verir. Kürüdən çıxmış sürfələr bir müddət çayda qalır.Orada qidalanıb böyüyən balıq körpələri sonra dənizə miqrasiya edərək 30-40 m dərinlikdə yaşayır.Xəşəm yırtıcı balıqdır, artıq 6-9 sm uzunluğa çatmış körpələr başqa balıqların körpələri ilə qidalanır. Xəşəm az saylı balıq olduğu üçün Xəzər hövzəsində ikinci dərəcəli əhəmiyyəti olan balıq sayılır. Lakin əti dadlı olduğundan yerli əhalinin çox sevdiyi balıqlardandır.Kür çayı axınının tənzim olunma sı ilə əlaqədar və digər antropogen təsirlər nəticəsində xəşəmin ehtiyatı xeyli azalmışdır və hal-hazırda illik ovu 0,25 tondan çox olmur.Mövcud bioloji şəraitdə xəşəmin ehtiyatının bərpası və artırılması ancaq süni yolla mümkündür. Xəşəmin ehtiyatını süni yolla artırmaq üçün Varvara balıq-artırma zavodunda Cənubi Xəzər xəşeminin süni artırılmasının biotexniki normativləri işlənib hazırlanmışdır.Bu da hər il milyonlarla balıq körpəsini dənizə buraxmağa imkan verir. Yüksək bioloji uyğunlaşma qabiliyyəti, sürətlə böyüməsi və keyfiyyətli ətə malik olması onu Xəzərdə qiymətli təsərrüfat əhəmiyyətli obyektə çevirib.[1]

 Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Əsgerov F.S., Zaytsev Y.Y., Qasımov R.Y., Quliyev Z.«Biomüxtəliflik: Xəzərin əsrarəngiz balıqları» “Bəşər-XXI” nəşriyyatı, Bakı, 2003,  səh59.