Xəbər (qrammatika)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Xəbər — haqqında danışılanın hərəkət və ya əlamətini bildirən cümlənin baş üzvü.

Xəbər "nə edir?" (felin bütün şəkil və zamanlarında), "kimdir?", "necədir?" ,"haradadır?" və s. suallarından birinə cavab verir.

Növləri

Feili xəbər

Feilin təsriflənən formaları (əmr,xəbər,arzu,lazım,vacib,şərt) və frazeoloji birləşmələrlə ifadə olunur. Məsələn:

  1. Əmr şəkli ilə — Sevdiyim kitabı götürmə!
  2. Xəbər şəkli ilə — Müəllim dayanmadan yazırdı.
  3. Arzu şəkli ilə — Kaş o bu gün gələ idi.
  4. Lazım şəkli ilə — Dayım sabah gələsidir.
  5. Vacib şəkli ilə — Şəhidlərimizin xatirələrini unutmamalıyıq!
  6. Şərt şəkli ilə — Axşama bizə gəlməsən, inciyərəm.
  7. Frazeoloji birləşmə ilə- Mən ona qulaq asmadım.

İsmi xəbər

Adlarla (isim,sifət,say,əvəzlik,zərf,məsdər,feili sifət) və ismi birləşmələrlə yaranır. Məsələn:

  1. İsimlə- Biz uşağıq.
  2. Sifətlə- Mənim Vətənim gözəldir.
  3. Sayla- Məndə ədəbiyyata maraq çoxdur.
  4. Əvəzliklə- Qardaşım sizdədirmi?
  5. Zərflə- Onlar irəlidədirlər.
  6. Məsdərlə- Mənim arzum tələbə olmaqdır.
  7. Feili sifətlə- Gördüklərinizin hamısı tədbirdə iştirak edənlərdir.
  8. İsmi birləşmə ilə- Xurşidbanu el qızıdır.

Feili xəbər

Hərəkət, ismi xəbər hökm bildirir.İsmi xəbər məsələn : Süfrədə müxtəlif yeməklər var burada var sual cavab vermədən xəbərdir.

Bunlar sual vermədən xəbər olur: Var, yox, lazım, gərək, mümkün

İstinadlar