Xəbər (qrammatika)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Xəbər — haqqında danışılanın hərəkət və ya əlamətini bildirən cümlənin baş üzvü.

Xəbər "nə edir?" (felin bütün şəkil və zamanlarında), "kimdir?", "necədir?" ,"haradadır?" və s. suallarından birinə cavab verir.

Növləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Feili xəbər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Feilin təsriflənən formaları (əmr,xəbər,arzu,lazım,vacib,şərt) və frazeoloji birləşmələrlə ifadə olunur. Məsələn:

  1. Əmr şəkli ilə — Sevdiyim kitabı götürmə!
  2. Xəbər şəkli ilə — Müəllim dayanmadan yazırdı.
  3. Arzu şəkli ilə — Kaş o bu gün gələ idi.
  4. Lazım şəkli ilə — Dayım sabah gələsidir.
  5. Vacib şəkli ilə — Şəhidlərimizin xatirələrini unutmamalıyıq!
  6. Şərt şəkli ilə — Axşama bizə gəlməsən, inciyərəm.
  7. Frazeoloji birləşmə ilə- Mən ona qulaq asmadım.

İsmi xəbər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Adlarla (isim,sifət,say,əvəzlik,zərf,məsdər,feili sifət) və ismi birləşmələrlə yaranır. Məsələn:

  1. İsimlə- Biz uşağıq.
  2. Sifətlə- Mənim Vətənim gözəldir.
  3. Sayla- Məndə ədəbiyyata maraq çoxdur.
  4. Əvəzliklə- Qardaşım sizdədirmi?
  5. Zərflə- Onlar irəlidədirlər.
  6. Məsdərlə- Mənim arzum tələbə olmaqdır.
  7. Feili sifətlə- Gördüklərinizin hamısı tədbirdə iştirak edənlərdir.
  8. İsmi birləşmə ilə- Xurşidbanu el qızıdır.


Feili xəbər hərəkət, ismi xəbər hökm bildirir. Suala cavab vermədən ismi xəbər olaraq götürülən sözlər, məsələn: var, yox, mümkün, deyil və s. predikativlər adlanır

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]