Xələc (arxeoloji abidə)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Emojione1 1F3DB.svg
Xələc
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Şəhər Şərur
Yerləşir Xələc kəndi
Tikilmə tarixi e.ə. IV – III minilliklər
Üslubu arxeoloji abidə
İstinad nöm. 2050
Kateqoriya Yaşayış yeri
Əhəmiyyəti Ölkə əhəmiyyətli
Xələc (Azərbaycan)
Locator Dot2.gif
Xələc

XələcŞərur rayonunun Xələc kəndindən 200 m cənubda, Araz çayının sol sahilində, eyni adlı dağın şimal yamacında yerləşən Eneolit dövrünə aid yaşayış yeri. Bütövlükdə Xələc yaşayış yeri e.ə. IV-III minillikləri əhatə edir.[1]

Tədqiqi[redaktə | əsas redaktə]

Yerli əhali Xələc abidəsinin yerləşdiyi ərazidən qəbiristanlıq kimi istifadə edərkən ətrafa çoxsaylı maddi mədəniyyət nümunələri səpələnmişdir. Buradan saman və qum qatışıqlı gildən əldə hazırlanmış qırmızı rəngli keramika məmulatları – küpə, xeyrə, kasa tipli qablar toplanmışdır. Qabların bir qisminin xarici səthində daraqvari alətlə işlənmiş naxışlar vardır. Digər qisminin xarici, bəzən də daxili səthləri müxtəlif çalarlı qırmızı və çəhrayı rəngli boya ilə örtülmüşdür. Bəzi nümunələr yapma, çərtmə və cızma üsulu ilə bəzədilmişdir.

Yaşayış yerindən dən daşları, obsidian və çaxmaqdaşı lövhələri tapılmışdır. Çaxmaqdaşı lövhələrinin kürək hissəsinin daraqvari alətlə bəzədilməsi diqqət çəkmişdir. Tədqiqatçılar Xələc tapıntılarının Ovçular təpəsi materialları ilə yaxın olduğunu qeyd etmişlər.[2] Üzəri boyalı keramika nümunələri Urmiya gölünün şimalındakı Eneolit abidələrinin keamikası ilə analogiya təşkil edir.[3]

Dağı ətəyindən çəkilən suvarma kanalının kənarlarında isə İlk Tunc dövrünə - Kür-Araz mədəniyyətinə aid keramika nümunələri aşkarlanmışdır. Yaşayış yerindən bir qədər kənarda Orta Tunc dövrünə aid bütöv boyalı qab nümunələri də tapılmışdır. Həmin qablar həm ornamentlərinə, həm də formalarına görə I Kültəpə qablarının eynidir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. А. Г. Сейидов – Памятники Куро-Аракской культуры Нахичевани, Баку, 1993
  2. Xələc məqaləsi, Naxçıvan Ensiklopediyası, AMEA, Bakı, 2002, səh 201
  3. N. H. Əliyev – Xələc Eneolit yaşayış yeri, Azərbaycan ali məktəb aspirantlarının VIII elmi konfransı (tezislər), Bakı, 1985

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]