Məzmuna keç

Xələfli (qəsəbə, Cəbrayıl)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Xələfli
39°10′14″ şm. e. 47°00′21″ ş. u.HGYO
Ölkə  Azərbaycan
Region Cəbrayıl rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 248 m
Saat qurşağı
Xələfli xəritədə
Xələfli
Xələfli
Xələfli xəritədə
Xələfli
Xələfli

Xələfli və ya Stansiya Xələfli[mənbə göstərilməlidir] — Azərbaycan Respublikasının[1][2][3] Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonunun[4] Cəbrayıl rayonunun Qumlaq kənd inzibati ərazi dairəsində qəsəbə[1][2][3].

Coğrafiyası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Qəsəbə Araz çayı sahilində, düzənlikdə[5], təqribən 248 m hündürlükdə yerləşir[6][7][8]. Qəsəbənin Sovet vaxtındakı ərazisinin mühüm hissəsi hal hazırda "Qız Qalası" su anbarının altındadır[6][7][8][9][10].

Tarixi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Yaşayış məntəqəsi Xələfli kəndindən çıxmış ailələr tərəfindən salınmışdı[5].

2 dekabr 1918-ci ildə Azərbaycan–Ermənistan müharibəsi dövründə ermənilərin silahlı dəstəsi Xələfli kəndini yandırmış, əhalinin əmlakını talan etmiş, heyvanlarını aparmışlar.[11]

Böyük Vətən müharibəsi illəri ərzində Xudayarlı kəndinin əhalisinin bir hissəsi Xələfli qəsəbəsinə köçmüşdü[12].

1961-ci il üçün tərtib olunmuş Azərbaycan SSR-nin inzibati ərazi bölgüsündə Xələfli dəmir yol stansiyası yanında qəsəbə (azərb. Хәләфли д.ј. ст.-сы јанында гәсәбә‎ — Xələfli d.y. st.-sı yanında qəsəbə) Cəbrayıl rayonunun Qumlaq kənd Sovetinin tərkibində qeyd olunmuşdu[13].

Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 4 yanvar 1963-cü il tarixli qərarına əsasən, Cəbrayıl rayonu ləğv olunmuş, ərazisi isə Füzuli rayonunun tərkibinə verilmişdi. 1 oktyabr 1963-cü il üçün tərtib olunmuş Azərbaycan SSR-nin inzibati ərazi bölgüsündə Xələfli dəmir yol stansiyası yanında qəsəbə Füzuli rayonunun Şahvəlli kənd Sovetinin tərkibində qeyd olunmuşdu.[14]

Yaşayış məntəqəsi 1965-ci ildən qəsəbə adlanır.[15]

17 iyun 1964-cü il tarixində Cəbrayıl rayonu yenidən təşkil olunmuşdu[16]. Azərbaycan SSR-nın həm 1968-ci il üçün[16], həm 1977-ci il üçün[17] inzibati ərazi bölgüsünə görə, Xələfli qəsəbəsi Cəbrayıl rayonunun Qumlaq kənd Sovetinin tərkibində qeyd olunmurdu[16][17][18].

Birinci Qarabağ müharibəsi dövründə[19] Cəbrayıl rayonunun əraziləri 1993-cü ildə Ermənistan silahlı birləşmələri tərəfindən işğal edilmişdi[19][20].

İkinci Qarabağ müharibəsi dövründə[21] 2020-ci ildə Cəbrayıl rayonu işğaldan azad olunmuşdu[21][22][23]. Rayonun Cocuq Mərcanlı kəndi hələ 1994-cü ildə işğaldan azad olunmuş, 2016-cı ildə isə Azərbaycan Ordusunun tam nəzarətinə keçmişdi[24].

30 oktyabr 2020-ci il tarixində "Xələfli" sərhəd-keçid məntəqəsi üzərində Azərbaycan Respublikasının dövlət bayrağı ucaldılıb və bu sərhəd-keçid məntəqəsi xidməti-döyüş fəaliyyətinə başlayıb.[25][26]

İqtisadiyyatı

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi[mənbə göstərilməlidir] .

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. 1 2 "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024". www.azstat.org (az.).
  2. 1 2 İNZİBATİ ƏRAZİ BÖLGÜSÜ TƏSNİFATI, 2024 (PDF). BAKI: AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ DÖVLƏT STATİSTİKA KOMİTƏSİ. Təsnifat T.Y.Budaqovun rəhbərliyi ilə Y.X.Yusifov, V.H.Məmmədəlizadə, L.H.Salamzadə və F.E.Qocayev tərəfindən işlənib hazırlanmışdır. 2024. Səhifə 41.
  3. 1 2 "İNZİBATİ ƏRAZİ BÖLGÜSÜ TƏSNİFATI, 2024". Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi aktların vahid elektron bazası (az.). 2024.
  4. ↑ "Azərbaycan Respublikasında iqtisadi rayonların yeni bölgüsü haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI". Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Hüquqi aktların vahid elektron bazası. 7 iyul 2021-ci il.
  5. 1 2 Xələfli // AZƏRBAYCAN TOPONİMLƏRİNİN ENSİKLOPEDİK LÜĞƏTİ. İKİ CİLDDƏ. BİRİNCİ CİLD. BAKI: ŞƏRQ-QƏRB. AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI. NƏSİMİ ADINA DİLÇİLİK İNSTİTUTU. Redaktor: Rübabə Əliyeva. Tərtibçilər: Rübabə Əliyeva, Qara Məşədiyev, Etibar İnanc, Tünzalə Baxşıyeva, Şəms Qocayeva. Rəyçilər: İsmayıl Məmmədov, Fikrət Xalıqov. 2007. Səhifə 242. ISBN 978-9952-34-155-3.
  6. 1 2 "Google Maps". Google Maps. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
  7. 1 2 "Karabakh Digital Geoinformation System". qrgs.emlak.gov.az. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
  8. 1 2 "Google Earth". Google Earth. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
  9. ↑ "nakarte.me". nakarte.me. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
  10. ↑ "Cəbrayıl rayonu - Ümumi plan sxemi" (PDF). səh. 2 (50).
  11. ↑ Mart Soyqırımı, Qarabağda Baş Verənlər[ölü keçid]
  12. ↑ Xudayarlı // AZƏRBAYCAN TOPONİMLƏRİNİN ENSİKLOPEDİK LÜĞƏTİ. İKİ CİLDDƏ. BİRİNCİ CİLD. BAKI: ŞƏRQ-QƏRB. AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI. NƏSİMİ ADINA DİLÇİLİK İNSTİTUTU. Redaktor: Rübabə Əliyeva. Tərtibçilər: Rübabə Əliyeva, Qara Məşədiyev, Etibar İnanc, Tünzalə Baxşıyeva, Şəms Qocayeva. Rəyçilər: İsmayıl Məmmədov, Fikrət Xalıqov. 2007. Səhifə 251. ISBN 978-9952-34-155-3.
  13. ↑ АЗӘРБАЈҸАН ССР. ИНЗИБАТИ-ӘРАЗИ БӨЛҜҮСҮ. (1961-ҹи ил јанварын 1-нәдәк олан вәзијјәтә әсасән тәртиб едилмишдир). Бакы: Азәрнәшр. 1961. Səhifələr: 136—138.
  14. ↑ АЗЕРБАЙДЖАНСКАЯ ССР. АДМИНИСТРАТИВНО-ТЕРРИТОРИАЛЬНОЕ ДЕЛЕНИЕ НА 1 ОКТЯБРЯ 1963 ГОДА (ИЗДАНИЕ ВТОРОЕ). Баку: Азернешр. Редактор И. Калантаров. Художественный редактор М. Кулиев. Технический редактор С. Миркишиева. Корректоры Н. Фидлер, С. Петросова. 1964. Səhifələr: 105—108, 254.
  15. ↑ "Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti". İki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007.
  16. 1 2 3 Тәртиб едәнләр: Мелников С. А. вә Мирзәјевә А. Һ. АЗӘРБАЈҸАН ССР. ИНЗИБАТИ-ӘРАЗИ БӨЛҜҮСҮ. 1968-ҹи ил ИЈУЛУН 10-дәк ОЛАН ВӘЗИЈЈӘТӘ ҜӨРӘ ТӘРТИБ ЕДИЛМИШДИР (ҮЧҮНҸҮ НӘШРИ). Бакы: АЗӘРНӘШР. Редактор: Исајев А. М. Бәдии редактору: В. Сејтин. Техники редактору: С. Миркишијева. Корректорлары: Е. Гулам гызы, Б. Мәшодијева. 1968. Səhifələr 6—8, 87.
  17. 1 2 АЗӘРБАЈҸАН ССР. ИНЗИБАТИ-ӘРАЗИ БӨҜҮСҮ. 1977-ҹи ил ЈАНВАРЫН 1-нә ОЛАН ВӘЗИЈЈӘТӘ ҜӨРӘ ТӘРТИБ ЕДИЛМИШДИР (ДӨРДҮНҸҮ НӘШРИ). Бакы: АЗӘРНӘШР. Тәртиб едәнләр: Ч. Һ. Ибраһимов вә С. А. Мелников. Редаксија һејәти: А. М. Исајев, Б. Ә. Будагов, Г. Ә. Гејбуллајев. 1979. Səhifə 87.
  18. ↑ АЗЕРБАЙДЖАНСКАЯ ССР. АДМИНИСТРАТИВНО-ТЕРРИТОРИАЛЬНОЕ ДЕЛЕНИЕ НА 1 ЯНВАРЯ 1977 ГОДА (PDF) (ИЗДАНИЕ ЧЕТВЕРТОЕ). Баку: Азернешр. 1979. Səhifə 35.
  19. 1 2 Fuad CƏFƏROV "Azərbaycan Ordusu". ""Ordumuz, Silahlı Qüvvələrimiz böyük peşəkarlıq, qəhrəmanlıq göstərmişdir və işğalçıları Cəbrayıl şəhərindən qovmuşdur"". AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI MÜDAFİƏ NAZİRLİYİ (az.). 4 oktyabr 2025. İstifadə tarixi: 21 noyabr 2025.
  20. ↑ "nakarte.me". nakarte.me. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
  21. 1 2 "How Azerbaijan liberated Jabrayil district from Armenian occupation - Trend TV's report". Trend.az (ingilis). 4 oktyabr 2022. İstifadə tarixi: 19 dekabr 2025.
  22. ↑ "День города Джебраил". АЗЕРТАДЖ (rus). 4 oktyabr 2025. İstifadə tarixi: 21 noyabr 2025.
  23. ↑ "Cəbrayıl rayonunun düşmən tapdağından xilas edilməsindən üç il ötür". AZƏRTAC (az.). 04.10.2023. İstifadə tarixi: 2025-12-12.
  24. ↑ "Cəbrayıl rayonunun düşmən tapdağından xilas edilməsindən üç il ötür". AZƏRTAC (az.). 04.10.2023. İstifadə tarixi: 2025-12-12.
  25. ↑ AzərTAc. "İşğaldan azad olunmuş sərhəd zastavaları üzərində Azərbaycanın dövlət bayrağı dalğalanır" (az.). AzərTAc. 30.10.2020. 2021-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-30.
  26. ↑ APA TV. "İşğaldan azad edilən 4 kənddə sərhəd zastavaları bərpa olundu" (az.). Youtube.com. 30.10.2020. 2020-11-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-10-30.
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Xələfli_(qəsəbə,_Cəbrayıl)&oldid=8421642"