Xəritə

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

XəritəYer kürəsi və ya digər planetlərin bütövlükdə və ya ayrı-ayrı hissələrinin iki və ya üçölçülü şərti işarələrlə kiçildilmiş təsviridir.

Dünya Xəritəsi (2004, The World Factbook)

Etimologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Xəritə ərəb mənşəli söz olub (خريطة) yer səthinin coğrafi vəziyyətinin kağız və s. üzərində təsviri mənasını verir.

Növləri[redaktə | əsas redaktə]

Xəritələr növlərinə görə aşağıdakı qruplara bölünür:

  • ümumcoğrafi xəritələr
  • xüsusi (tematik)xəritərlər
  • topoqrafik xəritələr
  • plan və sxemlər

Xəritələrin üçölçülü modellərinə maket və qlobus daxildir.

Xəritələrin təsnifatı[redaktə | əsas redaktə]

Xəritənin riyazi əsasları[redaktə | əsas redaktə]

Miqyas - uzunluq və sahələrin kiçilmə dərəcəsini göstərir;

Geodeziya əsası - Yerin fiziki səthindən şərti ellipsoid səthinə keçməyi müəyyən edir və xəritədə təsvir olunan coğrafi elementlərin vəziyyətini en və uzunluq dairələrinə və yüksəkliyə görə düzgün müəyyən edir;

Kartoqrafik proyeksiya - ellepsoid səthindən müstəvi səthə keçmə üsulunu müəyyən edir və bu zaman xəritə üzərində yaranmış təhriflərin paylanma qanunlarını öyrənir;

Koordinat şəbəkələri - kartofrafik şəbəkədən, kilometr (yaxud düzbucaqlı koordinatlar) şəbəkəsindən və s. şəbəkədən ibarətdir;

Komponovka elementləri - xəritənin çərçivəsi, cəhətlənməsi və s. riyazi elementlərdən ibarətdir.