Məzmuna keç

Xalq etimologiyası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Saatlı toponimin mənşəyini izah edən bir-birinə uyğun gəlməyən azı beş fərqli xalq etimologiyası var. O cümlədən "Seatlı" (beşatlı), "Saya atlı", "Suatlı yer" və "Səhhətli yer". Başqa bir xalq etimologiyasına görə, Muğanda saatı ilk gəzdirən insan bu ərazidə yaşamışdır.[1] (1905-1915 illərində Saatlı kəndi)

Xalq etimologiyası (alm. Volksetymologie) və ya naiv etimologiya — dilin daşıyıcıları tərəfindən bir sözün (və ya ifadənin) mənşəyi haqqında səhv fikrə əsaslanaraq onu anlaması[2] və ya tanış olmayan bir sözü (və ya ifadəni) tanış sözlərə bənzədərək dəyişdirməsi.[3][4][5] Beləliklə, xalq etimologiyasının iki növü var (ing. Class I and Class II). Birinci növdə dəyişiklik baş verir. İkinci növdə isə sözün və ya ifadənin mənşəyi haqqında yanlış məlumat yayılır. Bəzən ikisi bir yerdə baş verə bilər.[6]

Müasir dilçiliyin baxımıdan xalq etimologiyasının birinci növü produktiv bir prossesdir. Yəni, onun yeni sözlərin yaradılmasında rolu var.[7]

Xalq etimologiyası anlayışı alman dilindəki, 1852-ci ildə Ernst Förstemann tərəfindən yaradılan Volksetymologie sözünün hərfi tərcüməsidir.[8]

  1. Afad Qurbanov. Azərbaycan onomalogiyasının əsasları. I cild, s. 119-120
  2. "folk-etymology". Oxford English Dictionary (1st ed.). Oxford University Press. 1933.
  3. Sihler, Andrew. Language History: An introduction. John Benjamins. 2000. ISBN 90-272-8546-2.
  4. Trask, Robert Lawrence. The Dictionary of Historical and Comparative Linguistics. Psychology Press. 2000. ISBN 978-1-57958-218-0.
  5. p. 22, 24
  6. Förstemann, Ernst. Ueber Deutsche volksetymologie // Adalbert Kuhn (redaktor). Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung auf dem Gebiete des Deutschen, Griechischen und Lateinischen. F. Dümmler. 1852.