Xanlıqlar (Qazax)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kənd
Xanlıqlar

41°03′57″ şm. e. 45°17′47″ ş. u.


Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Tarixi və coğrafiyası
Əvvəlki adı Musaköy
Sahəsi 38.1[1] km²
Mərkəzin hündürlüyü 508 m
Saat qurşağı UTC+4, yayda UTC+5
Əhalisi
Əhalisi 6.149[1] nəfər
Milli tərkibi Azərbaycanlılar
Rəsmi dili Azərbaycan dili
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu +22 2939
Poçt indeksi AZ3520
Xanlıqlar xəritədə
Xanlıqlar
Xanlıqlar

Xanlıqlar (digər adı Musaköy) — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Kənd 1994-cü ilə qədər Musaköy adlanıb. [2]

Kənd icra nümayəndəsi Balayev Xasay Rza oğlu, bələdiyyə başçsı isə Həmişəyev Mahmud Oruc oğludur.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Toponimikası[redaktə | əsas redaktə]

  • Xanlıqlar oyk., düz.
  • Qazax rayonunun Ağköynək inzibati ərazi vahidində kənd. Ağstafa çayının sahilində, dağətəyi ərazidədir. Bir müddət Musaköy adlanmışdır. Yerli əhali kəndin adını Musa adlı türk sərkərdəsinin burada dəfn olunması və ya 18-ci əsrdə qazaxlıların tərkibində olan musalı elatının burada məskunlaşması ilə bağlayır. 1994-cü ildən kənd öz qədim adını almışdır. Kəndin ərazisi Qazax xanlarına məxsus mülk yeri olduğundan belə adlandırılmışdır
  • Qeyd etmək lazımdır ki, Şərur rayonunda da eyni ada sahib Xanlıqlar kəndi var. Şərur düzündədir. Yaşayış məntəqəsi vaxtilə Naxçıvan xanlarına məxsus Xanlıq adlanan mülk yerinin ərazisində salındığı üçün belə adlandırılmışdır.[3]

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Təhsil[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə Qazax Peşə Liseyi fəaliyyət göstərir[5].

Kənddə həm də 2 orta məktəb və 1 uşaq bağçası yerləşir.

Görkəmli şəxsləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Hacı Allahyar ağa Dilbazov (?-1866) - Azərbaycan nəqşibəndi. Hacı Rəhim ağa Dilbazov "Vəhidi"nin atasıdır.
  • Əbdürrəhman ağa Dilbaz oğlu "Şair" (1859-1917) – Azərbaycanın ilk istiqlal şairi. XVIII əsrin II yarısı, XIX əsrin əvvəllərində yaşamışdır.
  • Mirvarid Dilbazi (1912-2001) - Azərbaycanın xalq şairi (Qadın şairlər arasında Azərbaycanda ilk dəfə bu ada layiq görülmüşdür). 1934-cü ildən AYB-nin üzvü, Azərbaycanın Əməkdar Mədəniyyət işçisi (1976), İki dəfə Şərəf Nişanı ordenli, "Qırmızı Əmək Bayrağı" və “İstiqlal” ordenli (1997).
  • Yaqut Dilbazi (1910-1994) - Azərbaycan yazıçısı.
  • Nəcməddin Hacıyev (Dilbazi) (1926-1980) - Professor, Sovet Kosmik Tərabətinə öz töhfəsini vermiş ilk Azərbaycanlı, SSRİ idman ustası, SSRİ Alpinizm Federasiyasının ömürlük flaq-təbibi, bütün iri sovet alpinizm ekspedisiyalarının flaq-təbibi, Səbail və Nərimanov rayon sovetlərinin deputatı, Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Həkim Nəzarəti və Müalicəvi Bədən Tərbiyəsi Cəmiyyətinin və Azərbaycan Alpinizm Federasiyasının sədri. Kabarda-Balkar Muxtar Respublikası AS fəxri fərmanına (1960) və Azərbaycan Ali Sovetinin fəxri fərmanına layiq görülmüşdür.
  • Məhəmməd Balayev (1938) – ADPU-nun Fəlsəfə kafedrasının müdiri; fəlsəfə üzrə elmlər doktoru, professor, Əməkdar müəllim, "İlin alimi" (2012). Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin, Azərbaycan Respublikasının Qabaqcıl Təhsil işçisi döş nişanı ilə təltif olunub.
  • Yusif Yusifov (dövlət xadimi) (Dilbazov) (1906-1995) - Tarix elmləri doktoru, professor, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin sədri (Spiker). «Lenin ordeni» (1943), Böyük Vətən müharibəsi ordeni (1945), «Lenin ordeni» (1949), «Qafqazın müdafiəsinə görə» (1945), «Böyük Vətən müharibəsi illərində rəşadətli əməyə görə» (1945) medalları ilə təltif olunmuşdur.
  • Hacı Rəhim ağa Dilbazov "Vəhidi" – Azərbaycan şairi (XIX əsr (1822-1874).
  • Camal ağa Dilbazi (1860-1945) - Azərbaycan şairi (XIX əsr), zəmanəsinin dərin bilikli alimi, sufi şairi və ictimai xadimi, Qazax şəhəri idarəsinin başçısı (1917-19). Hacı Rəhim ağa Dilbazov "Vəhidi"nin oğludur.
  • Çingiz ağa Dilbazov (1857-1942) - xeyriyyəçi. Qazax şəhər Poliklinikasının binasını tikdirmişdir.
  • Müseyib Dilbazi (1923-2011) Böyük vətən müharibəsi qəhrəmanı. 6 dəfə Qazax şəhər sovetinin deputatı, Qazax Rayon Veteranlar Şurasının sədri və daha sonra müavini, hərbi-vətənpərvərlik daimi komissiyasının üzvü. «Qırmızı Ulduz» ordeni, 3-cü dərəcəli «Şöhrət» ordeni, 1-ci dərəcəli «Böyük Vətən müharibəsi» ordeni, 32 yubiley medalı, «Əməkdə fərqlənməyə görə» gümüş medalı, «Şərəf nişanı» ordeni ilə təltif olunmuşdur.
  • Əminə Dilbazi – (1919) Azərbaycan rəqqasəsi, baletmeyster və pedaqoq, milli rəqslərin ustası, səhnə quruluşçusu, Moskva Beynəlxalq tələbə gənclər festivalının laureatı (1957), Azərbaycanın xalq artisti.
  • Vəfa Quluzadə - (1940-2015) - Azərbaycanın dövlət xadimi, politoloq , Xəzər Regionu Dövlətlərinin Siyasi Tədqiqatı Fondunun Prezidenti və Azərbaycan Respublikasının Xarici Siyasət Məsələləri üzrə Dövlət müşaviri. Anası Yaqut Dilbazi rayonun Xanlıqlar kəndindəndir. Bakı şəhərində anadan olub.
  • Əli Ömərov (d.1947) - Azərbaycan Respublikası Baş Prokuroru, Həqiqi Dövlət Ədliyyə Müşaviri, (Ədliyyə Ordu Generalı). Xanlıqlar kəndindəndir, Qərbi Azərbaycannın Ağbaba mahalının Amasiya rayonunun Göllü kəndində anadan olub.
  • Zaməddin Ziyadoğlu (Zaməddin Ziyad oğlu Həmişəyev) (1947) (Xanlıqlar) - şair, publisist, neftçi, Azərbaycan Yazıçılar BirliyiAzərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, ”Əmək veteranı”, “Səməd Vurğun”, “Qızıl qələm”, “Əliağa Şıxlınski”, “XXI əsrin neftçisi” mükafatları laureatı, “Tərəqqi” medalı (2011).
  • Əsəd Dilbazov - (1926-2003) İqtisad elmləri doktoru, professor.
  • Minirə Dilbazi (1937) — Musiqiçi, Sənətşünaslıq namizədi (1982), Professor (1993), əməkdar müəllim, Bakı Musiqi Akademiyasının ümumi fortepiano kafedrasının müdiri. AHİŞ-ın Fəxri Fərmanı ilə təltif edilmişdir. Xanlıqlar kəndindəndir, Bakı şəhərində anadan olub.
  • Rəşid Dilbazi (1930-2008) - Kənd təsərrüfatı elmləri namizədi.
  • Kamil Dilbazi (d.1957) - Fizika -riyaziyyat elmləri namizədi. Xanlıqlar kəndindəndir, Bakı şəhərində anadan olub.
  • Aynur Dilbazi (1958) - İqtisad elmləri namizədi. Xanlıqlar kəndindəndir, Bakı şəhərində anadan olub.
  • Ceyhun Dilbazi (1967-2008) -"Planeta servis" firmasının vitse-prezidenti. Xanlıqlar kəndindəndir, Qazax şəhərində anadan olub.
  • Vasif Məhərrəmli - Azərbaycan müğənnisi. Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti (2017).
  • Kornet Rəhim ağa Dilbazov (1842) - Əlahəzrət İmperatorun konvoyda Kornet rütbəsində xidmət etmişdir.
  • Qoşqar Sarıyev - Futbolçu, Göyəzən futbol klubunun sabiq kapitanı.


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 "Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi nəticəsində Qazax rayonunda hərbi təcavüzün nəticələri barədə MƏLUMAT". Qazax Rayon İcra Hakimiyyəti.
  2. Azərbaycan Respublikasının bəzi rayonlarının inzibati-ərazi bölgüsündə qismən dəyişiklik edilməsi, yaşayış məntəqələrinin adlarının dəyişdirilməsi və qeydə alınması haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı.
  3. Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Şərq-qərb Bakı-2007. səh.427
  4. Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı-2010. Səh.629
  5. edu.gov.az: Peşə liseylərinin siyahısı

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]