Məzmuna keç

Xilasetmə halqası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Kruiz gəmisində xilasetmə halqası
Su üzərində xilasetmə halqası

Xilasetmə halqası — suda boğulan insanlara kömək etmək üçün vasitə. Bu, tor və ya nal şəklində sərt, üzən materialdan hazırlanmış, parlaq narıncı və ya qırmızı kimi parlaq, görünən rəngə boyanmış, ehtimal ki, bir neçə ağ zolaqlı üzən vasitədir. Ona xilasetmə ipi də bərkidilir.[1]

Tarixi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Leonardo da Vinçi təhlükəsizlik halqası (çarxı), eləcə də su üzərində gəzmək üçün üzən ayaqqabılar və balans çubuqları üçün bir konsepsiya hazırlamışdı.[2]

Müxtəlif mənbələrə görə, Malta cəngavərləri gəmilərində tıxac xilasetmə halqalarından ilk istifadə edənlər olublar.[3]

İspaniya admiralı Viktoriyanın 1-ci Markizi Xuan Xose Navarronun "Architectura naval antigua y moderna" (1752) kitabında iki lövhədə "dairəvi xilasetmə halqaları" və digər lövhədə "salvenos" adlanan "tıxacdan hazırlanmış xilasetmə halqası" təsvir edilmişdir.[4] Bu, Malta cəngavərləri tərəfindən gəmilərində sistematik şəkildə istifadə edilən növlər olub. Xilasetmə halqası bir tərəfdən ipə, digər tərəfdən isə gəminin gövdəsinə bərkidilirdi ki, dənizə düşən hər hansı bir şəxs üçün istifadə olunsun.[5] Navarro İspaniya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin admiralı idi[6] və İspaniya donanmasının bütün gəmilərində xilasetmə halqasının sistematik şəkildə tətbiq olunmasında onun rolu böyükdür.

1803-cü ildə "Philosophical Magazine" jurnalında ixtiraçısı, Bred-stridddən olan Kniq Spenserin adından götürülmüş "Marine Spencer" adlı halqa təsvir edilmişdi.[7] O, "kətanla örtülmüş və suya davamlı olması üçün yağlı boya ilə boyanmış" lentə bərkidilmiş "800 köhnə şüşə tıxacından" hazırlanmışdı.[8] Bu ixtira Spenserə Kral Humanitar Cəmiyyətinin fəxri gümüş medalını qazandırdı.

Təsviri

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Standart xilasetmə halqasının xarici diametri (D) 680–760 mm, daxili diametri (a) 440 mm, halqa eni 100–160 mm və halqa qalınlığı 80–100 mm-dir.[9] Xilasetmə halqasının çəkisi 4,5 ilə 7,0 kq arasında dəyişə bilər[9] və üzmə qabiliyyəti təxminən 14 kq olmalıdır.[10]

Xilasetmə halqası tamamilə tıxacdan, və ya PVC örtüklü köpükdən və ya poliuretan köpükdən hazırlana bilər.[10]

Çay Reyestri qaydalarına (Hissə 3 "Gəmilərin Xilasetmə Cihazları ilə Təchizatı") əsasən,[11] uzunluğu 30 m-dən az olan gəmilərdə iki xilasetmə halqasının, uzunluğu 30 m-dən çox olan gəmilərdə isə dörd xilasetmə halqasının olması məcburidir.[10]

Digər adları

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Xilasetmə halqasının digər adları aşağıdakılardır:

  • xilasedici
  • xilasedici üzük[12]
  • xilasedici dairə
  • xilasedici kəmər
  • xilasedici
  • halqa
  • ponçik
  • təhlükəsizlik çarxı
  • Perri halqası
  • Kisbi halqası[13]

Sınaqları

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Xilasetmə halqalarının möhkəmliyi 3 m hündürlükdən yerə kənara və ya 10 m hündürlükdən suya düz atılmaqla yoxlanılır.[9] Bu halda dairə mexaniki zədəyə məruz qalmamalıdır.

Xilasetmə halqasının üzmə qabiliyyəti, üzərinə 14,5 kq ağırlıq (diametri 680 mm olan kiçik bir dairə üçün - 8 kq) 24 saat ərzində təmiz suda, daha sonra isə 1 kq ağırlığı isə 15 dəqiqə asmaqla yoxlanılır.[9]

İstifadəsi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Suda batan şəxs xilasetmə halqasını qoltuq altına qoyur. Bu vəziyyət onun uzun müddət suda qalmasına imkan verir.

Bir neçə nəfər də xilasetmə halqasından istifadə edə bilər. Bu halda onlar xilasetmə halqasının xaricinə bərkidilmiş xilasetmə ipindən yapışmalıdırlar.[9]

Qalereya

[redaktə | vikimətni redaktə et]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. ↑ "The Kisbee Ring". İstifadə tarixi: 13 oktyabr 2020.
  2. ↑ Wallace, Robert. The World of Leonardo: 1452–1519. New York: Time-Life Books. 1972 [1966]. 106–07.
  3. ↑ en:Hugo O'Donnell, 7th Duke of Tetuan. El primer Marqués de la Victoria, personaje silenciado en la reforma dieciochesca de la armada: discurso leído el día 1 de febrero de 2004 (Real Academia de la Historia). Real Academia de la Historia. 2004. 46, 90. ISBN 978-84-96849-08-2.
  4. ↑ Cust, 1858. səh. 116
  5. ↑ "Análisis y estudio del Album del Marques de la Victoria con proposito del su empleo en el modelismo de arsenal naval" (PDF). 5 aprel 2018 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 15 mart 2024.
  6. ↑ "Tercio de la Mar de Nápoles". Kronoskaf.com. İstifadə tarixi: 4 avqust 2022.
  7. ↑ "The philosophical magazine. Volume 16". 1803. 172–173.
  8. ↑ "The Cristian Observer". sentyabr 1803. 568. İstifadə tarixi: 14 mart 2024.
  9. 1 2 3 4 5 Спасательное дело Arxiv surəti 13 iyun 2010 tarixindən Wayback Machine saytında
  10. 1 2 3 "Спасательные жилеты". Водный мир (rus). Archived from the original on 14 noyabr 2009.
  11. ↑ здесь Arxiv surəti 15 dekabr 2008 tarixindən Wayback Machine saytında здесь Arxiv surəti 30 oktyabr 2011 tarixindən Wayback Machine saytında.
  12. ↑ "Boat Life Rings, Ring Buoys". İstifadə tarixi: 20 fevral 2023.
  13. ↑ "The Kisbee Ring". İstifadə tarixi: 13 oktyabr 2020.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Xilasetmə_halqası&oldid=8560401"