Böyük Xorasan

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Xorasan səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
Böyük Xorasan

36° şm. e. 62° ş. u.


Böyük Xorasan xəritədə
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar


Böyük Xorasan[1] (pəhl. Xwarāsān; fars. خراسان‎, [xoɾɒːˈsɒːn]  ( dinlə)) və ya Xəvər-zəmin[2]QərbiOrta Asiya arasında İran yaylasında tarixi şərq regionu. Sasani imperiyasından bəri yazılı mənbələrdə adı çəkilmişdir və Böyük İranın bir hissəsidir. İslam dövründə Böyük Xorasan İranda hazırda mövcud olan üç Xorasan vilayətindən çox daha böyük əraziləri əhatə edirdi.[3] Region Əfqanıstan, İran, Türkmənistan, ÖzbəkistanTacikistanın hissələrini birləşdirmişdir.[3][4]

Etimologiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xorasan adı farscadırBaktriya dilindəki "Miirosan" sözündən götürülmüşdür,[5] mənası "günəşin çıxdığı yer" və ya "şərq vilayəti"dir.[6][7] Bu ad ilk dəfə Sasanilər imperiyası dövründə şərqdə yerləşən Fars vilayətinə verilmişdir və son orta əsrlərdən qonşu Mavəraünnəhrdən fərqli olaraq istifadə edilmişdir.[8][9][10]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Dabeersiaghi, Commentary on Safarnâma-e Nâsir Khusraw, 6th Ed. Tehran, Zavvâr: 1375 (Solar Hijri Calendar) 235–236
  2. .DehKhoda, «Lughat Nameh DehKhoda» Arxivləşdirilib 2011-07-18 at the Wayback Machine, Online version
  3. 3,0 3,1 "Khurasan", The Encyclopaedia of Islam, page 55. Brill.. — «В доисламский период и в начальный период проникновения в регион ислама термин „Хорасан“ имел более широкое значение, включая части Советской Средней Азии и Афганистана; в исламской традиции часто обозначает любые территории на востоке от западной Персии, Например, то, что называлось „Ирак“, было включено в широко трактуемое понятие региона Хорасан, однако это не так. Кроме того, сам Хорасан разрастался до Индостана и Синда.».
  4. "Khorasan". Encyclopædia Britannica Online. 2012-09-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2010-10-21.
  5. Rezakhani, Khodadad. "Miirosan to Khurasan: Huns, Alkhans, and the Creation of East Iran". Vicino Oriente. 23. 2019-01-01: 121–138. doi:10.53131/VO2724-587X2019_9. 2023-11-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-06.
  6. Sykes, M. (1914). "Khorasan: The Eastern Province of Persia". Journal of the Royal Society of Arts, 62(3196), 279-286.
  7. A compound of khwar (meaning "sun") and āsān (from āyān, literally meaning "to come" or "coming" or "about to come"). Thus the name Khorasan (or Khorāyān خورآيان) means "sunrise", viz. "Orient, East". Humbach, Helmut, and Djelani Davari, "Nāmé Xorāsān" Arxivləşdirilib 2011-01-02 at the Wayback Machine, Johannes Gutenberg-Universität Mainz; Persian translation by Djelani Davari, published in Iranian Languages Studies Website. MacKenzie, D. (1971). A Concise Pahlavi Dictionary (p. 95). London: Oxford University Press. The Persian word Khāvar-zamīn (fars. خاور زمین‎), meaning "the eastern land", has also been used as an equivalent term. DehKhoda, "Lughat Nameh DehKhoda" Arxivləşdirilib 2011-07-18 at the Wayback Machine
  8. Svat Soucek, A History of Inner Asia Arxivləşdirilib 2023-10-05 at the Wayback Machine, Cambridge University Press, 2000, p.4
  9. C. Edmund Bosworth, (2002), 'Central Asia iv. In the Islamic Period up to the Mongols' Arxivləşdirilib 2019-12-31 at the Wayback Machine Encyclopaedia Iranica (online)
  10. C. Edmund Bosworth, (2011), 'Mā Warāʾ Al-Nahr' Arxivləşdirilib 2020-01-13 at the Wayback Machine Encyclopaedia Iranica (online)