Yükük şad

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Infobox-realisateur.png
Yükük İrbis Tulu xaqan
乙毗咄陆可汗
Qərbi Göytürk xaqanlığı qərb xaqanı
634 — 642
Sələfi İşbara Teriş xaqan
Xələfi Xallıq İşbara Yabqu xaqan
Künduz xaqanı
642 — 653
Xələfi İnan Cençu yabqu

Vəfat tarixi 653(653-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Kunduz, Əfqanıstan
SülaləAşina
Atasıİllig xaqan
Uşaqlarıİnan Cençu yabqu

Yükük İrbis Tulu xaqan (əsl adı Aşina Yükük 阿史那欲谷, taxt adı İrbis Tulu xaqan 乙毗咄陆可汗) — Tulular tərəfindən dəstəklənən Qərbi Göytürk xaqanlığı xaqanı idi.

İlk illəri[redaktə | əsas redaktə]

Atası Şərqi Göytürk xaqanı İllig xaqan idi. Şad titulu almışdı. Atasının əmrinə uyğun olaraq 627-ci ildə Tyanşan ətrafında üsyanları yatızdırmaq istəsə də buna nail olmamışdı. Üç il sonra atasının dövləti dağılmışdı.

Xaqanlığa gəlişi[redaktə | əsas redaktə]

Tonq Yabqu xaqanın ölümündən sonra Qərbi Göytürk xaqanlığı zəifləməyə başlamışdı. Nuşibilər və Tuluların münaqişəsi bitmək bilmirdi. Tulular və başçıları olan Tun Tudun xaqanlıq üçün Yükük şadı dəvət etdilər. Nuşibilər isə Xallıq İşbara Yabqu xaqanı taxta çağırdılar. İki xaqan arasındakı müharibədən sonra 638-ci ildə İli Çayı sülhü imzalandı. Yükük şad ölkənin qərb tərəfini idarə edirdi. 4 il sonra Tulular xaqanı dəstəkləməkdən əl çəkdilər. Fürsətdən istifadə edən Nuşibilər xaqanı Sayramda mühasirəyə alsalar da xaqan onları məğlub etdi. 642-ci ildə xaqan heç kimin dəstəyini almadığını görüb Kunduz şəhərinə qaçdı.

Sonrakı illəri[redaktə | əsas redaktə]

Xaqanlığı indi təkcə Kunduz şəhəri ilə sərhədlənən Yükük şad 653-cü ildə burada öldü. Yerinə oğlu İnan Cençu keçdi.[1]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Lev Nikolayeviç Gumilev: Eski Türkler , Selenge Yayınları, İstanbul, 2002, ISBN 975-7856-39-8 pp.273-275