Yağlakar sülaləsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Yağlakar sülaləsi (Göytürkcə: Old Turkic letter R1.svgOld Turkic letter Q.svgOld Turkic letter L1.svgOld Turkic letter G1.svgOld Turkic letter Y1.svg, çin 藥羅葛) — Uyğur xaqanlığını idarə etmiş əsas sülalə və klan. Uyğur xaqanlığındakı 9 əsas qrupdan biri idi.

İlk hakimləri[redaktə | əsas redaktə]

Yağlakarların bilinən ilk hakimləri Tan tarixi kitablarında qeyd olunub.[1][2]

  1. İltəbər Tecian (特健)
  2. İltəbər Pusa (菩萨, ö.629) - onun dövründə Uyğurlar Seyanto ilə birlikdə Şərqi Göytürk xaqanlığına hücuma keçmişdilər.
  3. İltəbər Tumidu (吐迷度, 629-648) - o atasından fərqli olaraq Seyantoya qarşı çinlilərlə ittifaq bağlamışdı.648-ci ildə qardaşıoğlu Vuhe tərəfindən öldürüldü.
  4. İltəbər Vuhe (乌纥) - 648-ci ildə əmisini devirərək taxta çıxmışdı. Çebi xaqanın kürəkəni idi.Elə həmin il də çinlilər tərəfindən devrildi.
  5. İltəbər Porun (婆闰) - 17 noyabr 648-ci ildə hakimiyyətə gəldi. Tumidunun oğlu idi.Koreyanın işğalında çinlilərə kömək etmişdi. 662-ci ildə vəfat etdi.
  6. İltəbər Bisudu (比粟毒) - 662-ci ildə taxta çıxmışdı. Porunun qardaşıoğlu idi. Çinlilərə üsyan etmişdi. Puqu və Tonqlu qəbilələri ilə ittifaq bağlamışdı.
  7. İltəbər Tuceçi (独解支) - Bisudunun oğlu idi. 715-ci iləcən hökm sürmüşdür.
  8. İltəbər Fudifu (伏帝匐) - Tuceçinin oğlu idi.
  9. İltəbər Çenqsonq (承宗) - Fudifunun oğlu idi. 727-ci ildə hakimiyyəti bitmişdi. Sürgün edilmişdi.
  10. İltəbər Fudinan (伏帝難) - Çenqsonqun oğlu idi. Atası ilə sürgün olunmuşdu.
  11. Yağlakar Huşu (護輸) - Çenqsonqun qardaşıoğlu idi. Əmisinin intiqamını almaq üçün çinlilərə dəfələrlə hücum etmiş, 727-ci ildə çinli general Vanq Cünçounu öldürmüşdü.

Xaqanları[redaktə | əsas redaktə]

  1. Qutluq Bilgə Kül xaqan - Huşunun oğlu idi. Göytürk xaqanlığına son vermişdi.
  2. Bayan Çur xaqan
  3. İdigən Bögü xaqan
  4. Tun Bağa Tarxan
  5. Külüg Bilgə xaqan
  6. Ur Çor xaqan - varis qoymadan ölmüşdür. Yağlakar sülaləsinin sonu gəlmişdi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 《旧唐书·回纥传》
  2. 《新唐书·回鹘传》