Yabloko

Yabloko
Quruluş tarixi	1993
İdeologiya	sosial liberalizm, Avropaya meyllik, proqressivizm, sosial-demokratiya, Reformizm, federalizm, Pasifizm, feminizm
İdeoloji spektr	mərkəzçilik
Saytı	yabloko.ru eng.yabloko.ru
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

"Yabloko" (rus. Российская объединённая демократическая партия "Яблоко") — Rusiya Federasiyasında fəaliyyət göstərən sosial-liberal siyasi partiya. 1993-cü ildə təsis edilib. Özünü demokratik müxalifət qüvvəsi kimi təqdim edir, bazar iqtisadiyyatı, insan hüquqlarının müdafiəsi və qanunun aliliyi prinsiplərini müdafiə edir.

2026-cı il Dövlət Dumasına seçkilər ərəfəsində o, seçkilərə buraxılmış partiyalar arasında müharibənin dayandırılmasını açıq şəkildə müdafiə edən yeganə siyasi qüvvə kimi xarakterizə olunur. Lakin Rusiya Federasiyasının Ali Məhkəməsi 10 Avqust 2026-cı ildə verdiyi qərarla partiyanı seçkidə iştirakdan kənarlaşdırdı.

Tarixi

Partiya 1993-cü il oktyabrın 16-da Qriqori Yavlinski, Yuri Boldırev və Vladimir Lukin tərəfindən yaradılmış "Yabloko" seçki blokunun bazasında təsis edilmişdir (adı bu siyasətçilərin soyadlarının baş hərflərindən düzəldilmişdir). 1993–2003-cü illərdə partiya Dövlət Dumasında fraksiyaya malik olmuşdur. Ən böyük uğuruna 1993 (27 mandat) və 1995 (45 mandat) illərin seçkilərində nail olmuşdur. 2000-ci illərdə partiyanın təsiri azalmışdır. 2008-ci ildə "Rusiya Birləşmiş Demokratik Partiyası "Yabloko"" adlandırılmış, qısa adı saxlanılmışdır. 2010-cu illərdən etibarən regional və bələdiyyə seçkilərində iştirak edir, bir sıra şəhər sovetlərinin (o cümlədən Sankt-Peterburq və Moskva şəhərlərində) tərkibinə daxildir. Dəfələrlə federal hakimiyyəti tənqid etmiş, 2020-ci il Konstitusiya dəyişikliklərinə və Ukraynadakı hərbi əməliyyatlara qarşı çıxmışdır.

İdeologiyası

Partiyanın proqram sənədləri aşağıdakı prinsipləri bəyan edir:

• demokratik hüquqi dövlət;
• hakimiyyət bölgüsü və müstəqil məhkəmə sistemi;
• əhalinin sosial müdafiəsi ilə bazar iqtisadiyyatı;
• xüsusi mülkiyyətin qorunması və sahibkarlıq azadlığı;
• insan hüquqlarının dövlət maraqlarından üstünlüyü;
• federalizm və yerli özünüidarənin inkişafı.

Partiya Liberal İnternasionalının tərkibinə daxildir (2002-ci ildən müşahidəçi qismində, 2022-ci ildən "Yabloko" rəhbərliyinin Ukrayna məsələsindəki mövqeyi ilə əlaqədar statusu dayandırılmışdır).

Rəhbərliyi

Partiyanın sədri — Nikolay Rıbakov (2019-cu ildə seçilmişdir). Bundan əvvəl sədr vəzifəsini tutmuş şəxslər:

Qriqori Yavlinski (1993–2008);

Sergey Mitroxin (2008–2015);

Emiliya Slabunova (i.e. 2015–2016);

Qriqori Yavlinski (2016–2019).

Ali orqan — qurultaydır. Qurultaylar arasındakı dövrdə rəhbərliyi Partiyanın Bürosu həyata keçirir.

Müasir vəziyyəti

2026-cı ilə olan məlumata görə, partiya Rusiya Federasiyasında qeydiyyatdan keçmiş siyasi partiya statusunu qoruyur. Bir neçə regionun (Pskov vilayəti, Kareliya Respublikası və s.) qanunverici məclislərində, habelə iri şəhərlərin bələdiyyə sovetlərində təmsil olunur. 2021-ci il federal seçkilərində Dövlət Dumasına keçə bilməmişdir (səslərin 1 %-dən azını toplamışdır). 2024-cü ildə partiya prezident seçkilərində iştirak edərək namizəd (Boris Nadejdin) irəli sürmüş, lakin qeydiyyat Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən formal səbəblərə görə rədd edilmişdir. Partiya mütəmadi olaraq hakimiyyət orqanları tərəfindən inzibati təzyiqə məruz qalır, onun ayrı-ayrı üzvləri "ordunun nüfuzdan salınması" və icazəsiz aksiyalarda iştirak etməyə görə məsuliyyətə cəlb edilirlər.

Xarici keçidlər

• yabloko.ru — partiyanın rəsmi saytı.