Yapon soforası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Yapon soforası
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Rozidlər
Sıra:Paxlaçiçəklilər
Fəsilə:Paxlakimilər
Cins:Sofora
Növ: Yapon soforası
Elmi adı
Sophora japonica
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
IPNI  ???

Yapon soforası (lat. Sophora japonica)[1] - sofora cinsinə aid bitki növü.[2]

Təbii yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Çin və Yaponiyada təbii halda yayılmışdır.

Botaniki təsviri:[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 25 m-ə çatan, şar formalı çətirə malik, yarpağını tökən ağacdır. Ağacın gövdəsinin qabığı dərin çatlı, tünd-boz rəngdədir. Zoğları və cavan budaqları tikansız yaşıl rəngdə olub, tumurcuğu yarpaq saplağının qaidəsi ilə örtülmüşdür. Yarpaqları təklələkvari, uzunluğu 11-25 sm, 9-17 ədəd yarpaqcıqdan ibarətdir. Yarpaqcıqları yumurtavari və ya uzunsov-ellipsvari, uzunluğu 2-5 sm, eni 0,8-2,5 sm, yarpaq ayasının ucu iti, üstü parlaq tünd yaşıl, altdan isə mavi-yaşıl sıx tükcüklərlə örtülüdür. Yarpaqcıqların saplağı 2-3 mm uzunluqdadır. Yarpaqaltlıqları ensiz, xətvari olub, çox tez tökülür. Çiçəkləri 1-1,5 sm uzunluqda, sarımtıl-ağ rəngdə, 15-30 sm uzunluqda seyrək uc süpürgələrə toplanmışdır. Paxlaları 3-8 sm uzunluqda, tünd qəhvəyi rəngdə, hər birində 2-6 toxum vardır. Toxumları uzunsov, yanlardan bir qədər sıxılmış, hamardır, uzunluğu 7-8 mm, eni 5-6 mm, ağımtıl-parlaqdır, kəndir formalı, tünd qırmızı lətli hissəyə malikdir. İyul-avqust aylarında çiçəkləyir, meyvəsi sentyabr-oktyabrda yetişir.

Ekologiyası:[redaktə | əsas redaktə]

Xam, münbit, qumlu-gilli və qumlu torpaqlarda yaxşı bitir. Quraqlığa, şoranlığa davamlı, kölgəsevəndir, -25C qədər şaxtaya dözür.

Azərbaycanda yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Düzən rayonlardan aşağı dağ qurşağınadək ərazilərdə bitir. f. pendula Loud. - sallaq formasına yaşıllaşdırmada təsadüf edilir.

İstifadəsi:[redaktə | əsas redaktə]

Oduncağından mebel və parket düzəltmək üçün istifadə olunur. Bitki bütövlükdə zəhərlidir. Cavan budaqlarından və meyvələrindən boyaq maddəsi hazırlanır. Dekorativ ağac sayılır.

Məlumat mənbələri[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

  • Флoрa Aзeрбaйджaнa. т.5. 1954; Флoрa Kaвkaзa. т.5. 1954;
  • Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
  • Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh
  • Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
  • Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.