Yaradıcı iş

Əsər, Yaradıcı iş və ya Yaradıcı fəaliyyət — təsviri sənət (heykəltəraşlıq, rəngkarlıq, rəsm, eskiz, performans), rəqs, yazı (ədəbiyyat), film istehsalı və musiqi bəstəkarlığı kimi yaradıcılıq səylərinin təzahürü.

Yaradıcı işlər yaradıcı düşüncə tərzi tələb edir və bir qayda olaraq təsadüfi şəkildə formalaşmır. Bununla belə, bəzi işlər müəyyən dərəcədə özbaşına (təsadüfi) ortaya çıxa bilər ki, bu halda iki fərqli şəxs bir-birindən asılı olmayaraq eyni işi yarada bilməz. Prinsipcə, yaradıcı proses iki əsas mərhələni əhatə edir: ideyanın yaranması və bu ideyanın konkret forma və ya prosesə çevrilməsi. Yaradıcı proses bir və ya bir neçə şəxsi əhatə edə bilər. Texnoloji inkişaf və süni intellekt sayəsində yaradıcı işlərin insan müdaxiləsi olmadan yaradıla bilməsi "ideyanın formalaşması" mərhələsini bəzi kontekstlərdə dəyişdirir. Tipik olaraq yaradıcı proses, xarici stimulu tətikləyən və estetik dəyərə malik olan bir ifadə kimi müəyyən edilir. Bu termin müəllif hüquqları kontekstində tez-tez istifadə olunur.

Yaradıcı iş müəllif hüquqlarının mühafizə edilməsi üçün əsas elementdir. Müxtəlif ölkələrin qanunvericiliyinə əsasən, müəllif — yaradıcı işi (əsəri) yaradan fərddir. Əsərlər yalnız onlarda yaradıcılıq faktı olduqda mühafizə edilir. Bununla belə, üçüncü tərəf müəllifin işlərini və hüquqlarını satın almaq hüququna malikdir; bu halda həmin şəxs əsərin hüquqi sahibi olur, lakin müəllifi hesab edilmir.

Yaradıcı işlərin növləri

Yaradıcı işlər bir neçə geniş kateqoriyaya bölünür:

• Ədəbi əsərlər: Kitablar, məqalələr, şeirlər;
• Musiqi əsərləri: Kompozisiyalar, mahnı mətnləri;
• Dramatik əsərlər: Pyeslər, ssenarilər;
• Xoreoqrafik əsərlər: Rəqs quruluşları;
• Vizual sənət əsərləri: Şəkillər, qrafiklər, heykəllər;
• Audiovizual əsərlər: Filmlər, televiziya verilişləri.