Yekaterinoqradskaya

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Yekatorinoqradskaya — Kabarda Balkar diyarında şəhər. Baksan çayının Balık çayına (İndi adı Malka; Terekin qolu) qovuşduğu səfalı bir yerdə.1. Beş Tamak adlı Noqay qəsəbəsi olmuşdur. Bu yaşayış məntəqəsi beş çayın: Terek, Balık, Baksan, Çegem, Çerek çaylarını mənsəbində, yəni ağzında, damağında – (Radlov.3.993) yerləşdiyindən Beş Tamak adlandırılmışdır.

...Qafqazda döyüşən rus qoşunlarına rəhbərlik əfsanəvi dərəcədə cəsur və qəddar Suvorova tapşırılmışdır. Həm də fəndgirlik dərəcəsində böyük strateg olan Suvorov türklərdən yeni qazanılan Azovadək olan xətti qala və istehkamlarla möhkəmləndirməklə yanaşı yerli noqay türklərinin Türkiyə ilə gələcəkdə baş verəcək əlaqələrini birdəfəlik kəsmək üçün onları Volqa arxasına, lap Ural çöllərinə köçürüb göndərməyi qərarlaşdırmışdı. Odur ki, öz torpaqlarını buraxıb getmək istəməyən noqaylar və onlara qoşulan yerli müsəlman xalqlar bu haqsızlıqla qarşılaşdıqda rus hərbi qüvvələri ilə ölüm- dirim davasına girdilər. Nəhayət Tav Sultanın başçılığı altında yenidən baş qaldıran noqay türklərinin müqavimətini Potyomkin və Suvorov onların böyük qismini məhv edib qalanını əsir götürməklə qıra bildilər.

Noqay torpaqları istila olunduqdan sonra 1775-ci ildə “şöhrətli knyaz” Potyomkin Mozdok, Azov (Azak) xətti üzərində yerləşən və mühüm strateji əhəmiyyət daşıyan bu kənddə hərbi qala tikdirir. Qalaya kazak ailələri köçürülür. Bütöv Qafqazın əməli surətdə fəth edilməsində hərbi güc kimi yerləşdirilmiş kazaklar böyük rol oynamışlar. Onların vəzifəsi zəbt olunmuş bu yerləri göz bəbəyi kimi qorumaq idi. Qafqazda çoxsaylı keşikçi məntəqələri, postlar, kordonlar, piketlər, süngülərin cızdığı şərit kimi bu yerləri qaplayırdı. Bu keşikçi məntəqələri sonradan hərbi məskənlərə-qalalara çevrilirdi. 2.

1777-ci ilin aprelində Rus-Türk müharibəsi başa çatıb sülh bağlandıqdan sonra isə II Yekaterinanın şərəfinə Yekaterinoqradskaya (Yekaterina şəhəri) adlandırılır. Şəhərdəki qələbə qapısını da Potyomkin tikdirmiş, Qafqazın canişini Vorontsov isə sonrakı illərdə onu təmir etdirmişdir. 1786-cı ildən Yekaterinoqradskaya şəhərə çevrilir. 1822-ci ildən isə Rusiya sərhədlərinin daha da irəliyə çəkilməsi səbəbiylə qala olmaq əhəmiyyətini itirir. Şəhərin indiki adı rus dilində “sərin” mənasını verən Proxlodnoedir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Minaxanım Təkləli. Türk kitabı. Unudulan tarix. Dəyişdirilən adlar, Bakı, Nurlar, 2009