Elizabet Bouz-Layon

Elizabet Bouz-Layon
Elizabet Bouz-Layon
	ing. Elizabeth Bowes-Lyon
Birləşmiş Krallığın və Millətlər Birliyinin kraliçası; Son Hindistan imperatriçası
	11 dekabr 1936 – 6 fevral 1952
Əvvəlki	Mariya Tek
Sonrakı	Filip Mauntbetten (kral-konsort kimi)
Şəxsi məlumatlar
Doğum adı	The Honourable Elizabeth Angela Marguerite Bowes-Lyon
Doğum tarixi	4 avqust 1900[…]
Doğum yeri	London, London qraflığı[d], İngiltərə, Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallığı;
Vəfat tarixi	30 mart 2002[…] (101 yaşında)
Vəfat səbəbi	ağciyər iltihabı
Fəaliyyəti	consort[d], əsilzadə, Queen mother[d]
Həyat yoldaşı	VI Corc (1923–1952)[…];
Uşaqları	II Elizabet,; Marqaret;
Ailəsi	Vindzorlar sülaləsi
Dini	anqlikanizm[d], xristianlıq
Təltifləri
	royal.uk/queen-elizabeth…
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Elizabet Bouz-Layon (ing. Elizabeth Angela Marguerite Bowes-Lyon; 4 avqust 1900^[1]^[2]^[…], London – 30 mart 2002^[1]^[2]^[…]) — Birləşmiş Krallığın və Millətlər Birliyinin kraliçası, son Hindistan imperatriçası. Adaşı olan qızı II Elizabetlə qarışdırılmaması üçün qızının taxta çıxdığı 1952-ci ildən etibarən Ana Kraliça Elizabet (ing. Queen Elizabeth the Queen Mother) olaraq anıldı.

Britaniya əsilli zadəgan ailəsində doğuldu və 1923-cü ildə Britaniya kralı V Corcla Mariya Tekin ikinci oğlu York hersoqu Şahzadə Albertlə evləndi. Cütlük, qızları Elizabet və Marqaret ilə birlikdə bir çox ailəvi və ictimai tədbirdə iştirak etdilər.

1936-cı ildə qaynı VIII Eduardın dul sevgilisi Uollis Simpsonla evlənmək naminə taxtdan imtina etməsinin ardından, əri VI Corc adıyla taxta çıxdı. İkinci Dünya müharibəsi öncəsində Fransa və şimali Amerikaya tərtiblədiyi rəsmi səfərlərdə ərini müşayiət etdi. Müharibə dövründə isə ailəsiylə birlikdə Londondan qaçmadı və beləcə, xalqın gözündə qəhrəmanlıq rəmzinə çevrildi. Müharibənin ardından əri VI Corcun səhhəti pisləşdi və onun 1952-ci ildə vəfatıyla 51 yaşında dul qaldı. 25 yaşlı böyük qızı II Elizabet taxta çıxdı.

1953-cü ildə qaynanası Mariya Tekin vəfatının ardından Elizabet Bouz-Layon Britaniya monarx ailəsinin Ana Kraliçası olaraq qəbul edildi. 101 yaşında vəfatından yalnız bir neçə ay öncəsinə qədər ictimai həyatda aktiv iştirak etdi.

Həyatı

İlk illəri

Elizabet Anqela Marqarita Bouz-Layon 4 avqust 1900-cü ildə Londonda dünyaya gəldi. Britaniya əsilli zadəgan Kalud Bouz-Layon və xanımı Sesilya Bouz-Layonun 10 uşağından doqquzuncusu idi. 23 sentyabrda yerli kilsələrin birində vəftiz edildi. Uşaqlığının çox hissəsi Londonda və atasının Şotlandiyadakı ailə mülkü olan Qlamis qəsrində keçdi. 8 yaşınadək şəxsi mürəbbiyə tərəfindən təlim-tərbiyə edilsə də, sonradan Londonda təhsilini davam etdirdi. Ardından alman yəhudisi mürəbbiyə Kathe Kublerin nəzarətində təhsilini tamamladı.

Birinci Dünya müharibəsinin başlamasıyla 4 qardaşı da cəbhəyə yollandı. Bunlardan biri 1915-ci ildə döyüş meydanında həlak oldu. Digəri isə almanlara əsir düşdü və uzun əsirliyin ardından azadlığa buraxıldı. Müharibə dövründə ailənin şəxsi mülkü olan Qlamis qəsri hərbi hospitala çevrildi və buranın idarəsi məhz Elizabetə həvalə olundu.

Evliliyi

Müharibənin ardından Britaniya kralı V Corcla Mariya Tekin ikinci oğlu York hersoqu Şahzadə Albertlə evlənməsi müzakirə edildi. İlk təklif 1921-ci ildə gəlsə də, monarx ailəsindəki məhdudiyyətləri bəhanə göstərərək bu təklifi geri çevirdi. Kraliça Mariya Tek Qlamis qəsrini ziyarətinin ardından, bu qızın oğlu üçün ideal gəlin olacağına inansa da, bu məsələyə qarışmadı. Kralın yeganə qızı Şahzadə Mariyanın Harvud qrafı Henri Laskelleslə 1922-ci ildə baş tutan toy mərasimində gəlin nədiməsi olaraq iştirak etdi. Mərasimdən bir ay sonra Şahzadə Albert yenidən evlilik təklif etsə də, Elizabet bu təklifi də geri çevirdi. Nəhayət, 1923-cü ilin yanvarında bu təklif qəbul edildi. Hər iki tərəfi almaslarla bəzəli Kəşmir sapfirindən hazırlanan nişan üzüyü hədiyyə edildi.

Cütlük 26 aprel 1923-cü ildə Vestminster Abbatlığında evləndi. Mərasimin ardından York hersoginyası ünvanı aldı. Cütlük Surreydəki Polesden villasına balayına getdilər. Daha sonra cütlük Şotlandiyaya getdi ancaq Elizabet burada boğmaca xəstəliyinə tutuldu.

York hersoginyası kimi

1924-cü ilin oktyabrında şimali İrlandiyaya edilən rəsmi səfərin ardından Yaxın Şərqə yeni bir səfər tərtibləndi. Ədən, Keniya, Uqanda kimi müstəmləkələri ziyarət edən cütlüyün ilk övladı Elizabet 1926-cı ildə dünyaya gəldi. 1927-ci ildə Kanberradakı parlament binası açılışı səbəbilə cütlük Avstraliyaya rəsmi səfərə yollandı və bu səfər zamanı yeni doğulan qızlarını Londonda saxlamalı oldular. İkinci övladları Şahzadə Marqaret isə 1930-cu ildə Qlamis qəsrində dünyaya gəldi.

Kraliça kimi

20 yanvar 1936-cı ildə V Corc vəfat etdi və ən böyük oğlu Uels şahzadəsi Eduard VIII Eduard adıyla taxta çıxdı. Yeni kral evli deyildi və varisi yox idi. Bu səbəblə, əri Şahzadə Albert taxt varisi oldu. Ancaq bir neçə ay sonra yeni kralın dul Amerikalı sevgilisi Uollis Simpsonla evlənmək istəməyi siyasi skandala səbəb oldu. VIII Eduardın taxtdan əl çəkməsi nəticəsində, əri VI Corc adıyla istəksizcəsinə taxta çıxdı. Beləliklə, Elizabet Bouz-Layon həm Birləşmiş Krallıq kraliçası və Hindistan imperatriçası oldu. Cütlüyün 12 may 1937-ci ildə Vestminster abbatlığında baş tutdu.

Ümumi məlumat

Kraliça II Elizabetin anası. Həyat yoldaşının vəfatından sonra adaşı qızı ilə dəyişiklik olmasın deyə Böyük Britaniyada ona Ana Kraliça deyirdilər (ing. Queen Mother).

O, 100 ildən çox yaşamış ingilis kral ailəsinin iki üzvündən biridir. Digəri 1901–2004-cü illərdə yaşamış hersoginya Alisa Qloster (qızlıq soyadı Monteqyu) olmuşdur. O, həmçinin üç əsrdə (XIX, XX və XXI əsrlər) yaşamış az sayda məşhur insanlardan biridir.

İkinci dünya müharibəsində kral və kraliça alman faşizminə müqavimətin simvollarına çevrilirlər. Kraliça ölkəni övladları ilə tərk etməyin əleyhinə çıxır və bu məsələ bir əfsanəyə çevrilir. Londonun bombardımanı zamanı onlardan biri kral Bukingem sarayına düşür, ancaq zərər yetirmir.

VI Corcun 1952-ci ildə vəfatından sonrakı həyatı

Həyat yoldaşı VI Corcun 1952-ci ildə vəfatından sonra ana kraliça Şotlandiyaya, qəsrlərin birinə köçür. Cıdır yarışlarına maraq göstərir, bir neçə yürüş atı alır. Sonradan yenidən paytaxta qayıdaraq, ictimai fəaliyyətini davam etdirir.

Son illərdə Britaniya kral ailəsində bir sıra uğursuzluqlar baş verir. Nəvələrinin ailəsində bir-birinin ardınca boşanma gedir. Şahzadə Diana avtomobil qəzasınada həlak olur.

Məhz bu dövrlərdə məhz ana kraliça ailənin mənəvi dayaq yerinə çevrilir, onun mövcudluğu ailənin bürövlüyünü qoruyub saxlayır. Onun ən sevimli nəvəsi vəliəhd Çarlz bir dəfə onun haqqında deyir: "O, həyatsevərliyin, yumorun, insansevərliyin, daxili sakitliyin, ən əsası incə zövqün maraqlı nümunəsidir…"

Onun ad günləri, xüsusilə də 2000-ci ildə 100 illik yubileyi milli bayram kimi qeyd edilirdi. O, həmişə diqqət mərkəzində olurdu, xeyriyyə tədbirlərində iştirak edirdi, vacib idman yarışlarına gedirdi.

Ana kraliça həmişə cəmiyyətdə populyar olubdur. Kral ailəsinin tənqidinə və monarxiyanın lüzumluluğuna dair diskussiyalara baxmayaraq ona daima böyük hörmət olubdur.

Ədəbiyyat

Bradford, Sarah, The Reluctant King: The Life and Reign of George VI, New York: St Martin's, 1989
Forbes, Grania, My Darling Buffy: The Early Life of The Queen Mother, Headline Book Publishing, 1999, ISBN 9780747273875
Hogg, James, The Queen Mother Remembered, BBC Books, 2002, ISBN 0563362146
Howarth, Patrick, George VI, Century Hutchinson, 1987, ISBN 0091710006
Goldman, Lawrence (May 2006) "Elizabeth (1900–2002)", Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, doi:10.1093/ref:odnb/76927, retrieved 1 may 2009 (Subscription required)
Longford, Elizabeth, The Queen Mother, Weidenfeld & Nicolson, 1981
Roberts, Andrew, The House of Windsor, London: Cassell and Co., 2000, ISBN 0304354066
Shawcross, William, Queen Elizabeth The Queen Mother: The Official Biography, Macmillan, 2009, ISBN 9781405048590
Vickers, Hugo, Elizabeth: The Queen Mother, Arrow Books/Random House, 2006, ISBN 9780099476627

Mənbələr

Vikisitatda Elizabet Bouz-Layon ilə əlaqədar sitatlar var.

Official site
Remember This—An Elegy on the death of HM Queen Elizabeth, The Queen Mother by Andrew Motion, Poet Laureate, at the BBC
Order of Canada Citation Arxivləşdirilib 2003-09-02 at Archive.today
CBC Digital Archives – Their Majesties in Canada: The 1939 Royal Tour
The Queen Mother's Wedding on The Royal Channel on YouTube.com

Həmçinin bax

İstinadlar

1 2 3 4 5 6 7 Elizabeth // Encyclopædia Britannica (ing.).
1 2 3 4 Lundy D. R. Lady Elizabeth Angela Marguerite Bowes-Lyon // The Peerage (ing.).
↑ Oxford Dictionary of National Biography (ing.). / C. Matthew Oxford: OUP, 2004.
1 2 Kindred Britain.

[_6a25661136115b6a-1] 1 2 3 4 5 6 7 Elizabeth // Encyclopædia Britannica (ing.).

[_3c189ffb09d85df4-2] 1 2 3 4 Lundy D. R. Lady Elizabeth Angela Marguerite Bowes-Lyon // The Peerage (ing.).

[_6a48b22dd47c64a8-3] Oxford Dictionary of National Biography (ing.). / C. Matthew Oxford: OUP, 2004.

[_46df8b8ff9f14435-4] 1 2 Kindred Britain.

[1]

[2]

[3]

[4]