Yelsk
| Yelsk | |
|---|---|
| Ельск | |
 | |
| 51°49′ şm. e. 29°09′ ş. u.HGYO | |
| Ölkə | |
| Region | Qomel |
| Rayon | Yelsk |
| Başçı | Viktor İvanoviç Zamostik[1] |
| Tarixi və coğrafiyası | |
| İlk məlumat | XVI əsr |
| Sahəsi |
|
| Mərkəzin hündürlüyü | 142 m |
| Əhalisi | |
| Əhalisi |
|
| Rəqəmsal identifikatorlar | |
| Telefon kodu | +375 2354 |
| Poçt indeksi | 247873 |
| Digər | |
| yelsk.gov.by | |
  Yelsk | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
![Bayraq[d]](https://az.wikipedia.org/wiki/Fayl:Flag_of_Jelsk.png)
![Gerb[d]](https://az.wikipedia.org/wiki/Fayl:Coat_of_Arms_of_Jelsk,_Belarus.png)
Yelsk (belar. Ельск, pol. Jelsk) — Belarusun Qomel vilayətində şəhər. Yelsk rayonunun inzibati mərkəzidir. Qomeldən 177 km cənub-qərbdə yerləşir. Kalinkoviçi — Korosten xəttində dəmiryol stansiyasıdır.
Əhalisinin sayı — 8 623 nəfərdir (1 yanvar 2025-ci il).[2]
Etimologiyası
[redaktə | vikimətni redaktə et]Yelsk adı ənənəvi olaraq "küknar" (rus. yel) ağacı ilə əlaqələndirilir. Lakin küknar ağacı qədim zamanlardan yalnız Polesyenin şimal kənarlarında yayılmışdır. Bundan əlavə, "-sk" suffiksi bitki və ağac adlarından coğrafi adlar yaratmırdı. Adətən bu suffikslə bitən yaşayış məntəqələrinin adları sahillərində salındıqları kiçik çayların və göllərin adlarından əmələ gəlirdi. Yelsk toponiminin əsasında vaxtilə mövcud olmuş kiçik Yela, Yelka çayının adı dayanır. Hidronim çay adlarında tez-tez rast gəlinən, fin-uqor mənşəli "bulaq, meşə çayı, çay" mənasını verən "yel" əsasından yaranmışdır.[3]
Heraldika
[redaktə | vikimətni redaktə et]Gerb və bayraq 26 yanvar 2001-ci ildə Belarus Respublikasının Gerb matriklində qeydiyyata alınmışdır.[4] Yelsk Rayon İcraiyyə Komitəsinin 22 noyabr 2000-ci il tarixli və Yelsk Rayon Deputatlar Şurasının 27 dekabr 2000-ci il tarixli qərarları ilə təsdiq edilmişdir.[5]
Tarixi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Yazılı mənbələrdə ilk dəfə XVI əsrdə Böyük Litva Knyazlığının Mozır povetində Spad, Askerko, Sulistrovskilərə məxsus Yelsk qəsəbəsi kimi xatırlanır. Qədim fransız mənşəli Spad ailəsi dini təqiblərə görə Fransadan mühacirət etmək məcburiətində qalmışdı. XVIII əsrin sonlarından etibarən Korolin və ya Karolin adı ilə tanınmışdır. XX əsrin əvvəllərində qəsəbədə 910 nəfər yaşayırdı. Birinci Dünya müharibəsi dövründə bir müddət Nikolayev adını daşımışdır. 1938-ci ilin sentyabrında qəsəbəyə şəhər tipli qəsəbə statusu verildiyi zaman burada təxminən 4 min sakin yaşayırdı.
1971-ci ildən Yelska şəhər statusu verilmişdir.
20 oktyabr 1995-ci ildə ümumi inzibati mərkəzə malik olan Yelsk rayonu və Yelsk şəhəri vahid inzibati vahid — Yelsk rayonu olaraq birləşdirildi.[6]
2024-cü ildə Yelsk rayonu yaradılmasının 100 illiyini qeyd edib.[7]
Əhalisi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Əhalisinin sayı — 8 623 nəfərdir (1 yanvar 2025-ci il vəziyyətinə).[2] 1 yanvar 2023-cü il vəziyyətinə əhalinin sayı 8 864 nəfər təşkil edirdi.[8]
- 1897: 600 nəfər
- 1939: 3 878 nəfər[9]
- 1959: 6 112 nəfər[10]
- 1970: 6 466 nəfər[11]
- 1989: 9 632 nəfər[12]
- 2006: 10 028 nəfər
- 2016: 9 414 nəfər
- 2021: 9 088 nəfər
2017-ci ildə Yelskdə 118 nəfər doğulmuş və 130 nəfər vəfat etmişdir. Doğum əmsalı hər 1000 nəfərə 13, ölüm əmsalı isə hər 1000 nəfərə 14,3 təşkil etmişdir.[13]
1939-cu ildə Yelskdə 2003 belarus, 1231 yəhudi, 378 rus, 179 ukraynalı və 35 polyak yaşayırdı.[14]
İqtisadiyyat
[redaktə | vikimətni redaktə et]Şəhərdə kərə yağı, çörək, meyvə-tərəvəz zavodları, eləcə də mebel fabriki yerləşir.
Mədəniyyət
[redaktə | vikimətni redaktə et]Hadisələr və tədbirlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]Hadisələr
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 23 may 2023-cü ildə Yelsk Belarus sərhəd xidmətinin 105 illiyinə həsr olunmuş dövlət sərhədi boyu estafeti qəbul edib.[17]
Tədbirlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Ənənəvi dəsmal (ruşnik) bayramı
- 2015-ci ildə şəhərdə vilayət "Dajınki" festivalı keçirilmişdir.
- "Qray, qarmonik!" regional qarmonçalanlar festivalı.[18]
Görməli yerləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Sovet əsgərlərinin qardaşlıq məzarlığı (1943)
- Sovet əsgərlərinin və partizanların qardaşlıq məzarlığı (1941–1944), Karpoviç küçəsi.[19] Burada 17 əsgər və 8 partizan, o cümlədən Sovet İttifaqı Qəhrəmanı P. N. Tomilin və gizli rayon komitəsinin katibi İ. A. Kozintsev dəfn olunmuşdur.
- Müqəddəs Üçlük kilsəsi (1769–1780-ci illər)
- Şəhər meydanı
- Mebel fabriki
- Göl
- Park
- Sentyabrın 16-da salınmış Xalq Birliyi Günü xiyabanı, Mozır traktı
Abidələr
[redaktə | vikimətni redaktə et]- V. İ. Leninə abidə
- "XX əsrin Qurbanlarına" memorial kompleksi
- "Faşizmlə döyüşdə həlak olmuş həmkəndlilərə" obeliski (1941–1945)
- Jurnalist heykəli ("Narodnı qolas" qəzetinin redaksiya binasının yanında quraşdırılıb)
- Polis mayoru V. A. Akinçitsə xatirə nişanı
- Sovetskaya küçəsindəki 40 nömrəli taxta evdə 1942–1943-cü illərdə Yan Nalepkanın yaşadığını göstərən xatirə lövhəsi.[20]
- Sovet İttifaqı Qəhrəmanı — slovak Yan Nalepkanın xatirə nişanı.[21]
- Beynəlmiləlçi döyüşçülərin xatirə nişanı
Janr heykəltəraşlığı
[redaktə | vikimətni redaktə et]- "Qarmonik" heykəli (2023).[22]
Qalereya
[redaktə | vikimətni redaktə et]
Müqəddəs Üçlük kilsəsi
Müqəddəs Üçlük kilsəsi
«XX əsrin Qurbanlarına» memorial kompleksi
Uşaq incəsənət məktəbi
Taxta ev
Stadion
.jpg)
.jpg)
.jpg)
KİV
[redaktə | vikimətni redaktə et]"Narodnı qolas" qəzeti nəşr olunur.[23]
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ Yelsk Rayon İcraiyyə Komitəsi Arxiv surəti 31 yanvar 2021 tarixindən Wayback Machine saytında. yelsk.gomel-region.by. Müraciət tarixi: 1 mart 2021.
- 1 2 Belarus Respublikasının Milli Statistika Komitəsi. 1 yanvar 2025-ci il vəziyyətinə əhalinin sayı Arxiv surəti 30 mart 2025 tarixindən Wayback Machine saytında. Müraciət tarixi: 29 may 2026.
- ↑ Roqaleu Alaksandr. Yelsk adının mənası nədir? Arxiv surəti 4 mart 2016 tarixindən Wayback Machine saytında. Yelsk Rayon Kitabxanası. Müraciət tarixi: 29 may 2026.
- ↑ Ərazi heraldikası > Qomel vilayəti > Yelsk şəhəri və Yelsk rayonu Arxiv surəti 24 may 2023 tarixindən Wayback Machine saytında. Belarus Respublikasının rəsmi heraldik rəmzləri. Müraciət tarixi: 13 noyabr 2023.
- ↑ Yelsk Rayon İcraiyyə Komitəsi. Heraldika Arxiv surəti 15 noyabr 2023 tarixindən Wayback Machine saytında. Müraciət tarixi: 15 noyabr 2023.
- ↑ Ümumi inzibati mərkəzə malik Belarus Respublikasının inzibati vahidlərinin birləşdirilməsi haqqında Belarus Respublikası Prezidentinin 20 oktyabr 1995-ci il tarixli 434 nömrəli Fərmanı Arxiv surəti 8 aprel 2024 tarixindən Wayback Machine saytında. Müraciət tarixi: 8 apre 2024.
- ↑ Yelsk rayonunun yaradılmasının 100 illiyi Arxiv surəti 18 sentyabr 2024 tarixindən Wayback Machine saytında. Müraciət tarixi: 18 sentyabr 2024.
- ↑ 1 yanvar 2023-cü il vəziyyətinə əhalinin sayı Arxiv surəti 17 aprel 2023 tarixindən Wayback Machine saytında. Belarus Respublikasının Milli Statistika Komitəsi. Müraciət tarixi: 29 may 2026.
- ↑ 1939-cu il Ümumittifaq əhalinin siyahıyaalınması. SSRİ şəhər əhalisinin sayı Arxiv surəti 20 iyun 2026 tarixindən Wayback Machine saytında. Demoskop Weekly. Müraciət tarixi: 12 fevral 2019.
- ↑ 1959-cu il Ümumittifaq əhalinin siyahıyaalınması. İttifaq respublikalarının şəhər əhalisinin sayı Arxiv surəti 27 iyul 2011 tarixindən Wayback Machine saytında. Demoskop Weekly. Müraciət tarixi: 12 fevral 2019.
- ↑ 1970-ci il Ümumittifaq əhalinin siyahıyaalınması. İttifaq respublikalarının şəhər əhalisinin sayı Arxiv surəti 9 mart 2011 tarixindən Wayback Machine saytında. Demoskop Weekly. Müraciət tarixi: 12 fevral 2019.
- ↑ 1989-cu il Ümumittifaq əhalinin siyahıyaalınması. İttifaq respublikalarının şəhər əhalisinin sayı Arxiv surəti 21 oktyabr 2006 tarixindən Wayback Machine saytında. Demoskop Weekly. Müraciət tarixi: 12 fevral 2019.
- ↑ Belarus Respublikasının demoqrafik illiyi. — Mn.: Belarus Respublikasının Milli Statistika Komitəsi, 2018. — S. 164–166.
- ↑ Yelsk rayonu . www.demoscope.ru. Müraciət tarixi: 1 mart 2021.
- ↑ "Yelsk Şəhər Diyarşünaslıq Muzeyi" Dövlət mədəniyyət müəssisəsi Arxiv surəti 31 mart 2022 tarixindən Wayback Machine saytında. Müraciət tarixi: 27 iyun 2022.
- ↑ Fotofakt. 800-dən çox ruşnikdən ibarət unikal kolleksiya Yelskdə nümayiş etdirilir Arxiv surəti 18 avqust 2023 tarixindən Wayback Machine saytında. Müraciət tarixi: 18 avqust 2023.
- ↑ Yelsk Belarusun dövlət sərhədi boyu sərhəd xidmətinin 105 illiyinə həsr olunmuş estafeti qəbul etdi Arxiv surəti 18 avqust 2023 tarixindən Wayback Machine saytında. Müraciət tarixi: 18 avqust 2023.
- ↑ XII regional qarmonçalanlar festivalı "Qray, qarmonik!" Arxiv surəti 13 avqust 2023 tarixindən Wayback Machine saytında. Müraciət tarixi: 13 avqust 2023.
- ↑ Əsgər və partizanların qardaşlıq məzarlığı Arxiv surəti 18 noyabr 2023 tarixindən Wayback Machine saytında. Müraciət tarixi: 18 noyabr 2023.
- ↑ Slovakiyalı qəhrəman Yan Nalepka Yelsk torpağında özü haqqında xoş xatirələr qoyub Arxiv surəti 18 avqust 2023 tarixindən Wayback Machine saytında. Müraciət tarixi: 18 avqust 2023.
- ↑ Yelskdə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Yan Nalepkanın xatirə nişanı açıldı Arxiv surəti 18 avqust 2023 tarixindən Wayback Machine saytında. Müraciət tarixi: 18 avqust 2023.
- ↑ Yelskdə XII regional festival çərçivəsində "Qarmonik" janr heykəli açıldı Arxiv surəti 19 avqust 2023 tarixindən Wayback Machine saytında. Müraciət tarixi: 19 avqust 2023.
- ↑ "Narodnı qolas" internet portalı Arxiv surəti 29 iyul 2023 tarixindən Wayback Machine saytında. Müraciət tarixi: 29 iyul 2023.
Ədəbiyyat
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Aleksey Gerasimenko. Qonaqların gözü ilə Yelsk diyarı: görməli və təəccüblənməli şeylər var // Qomelskaya prauda. — 20 mart 2018.