Yenisey qırğızları

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Yenisey Kırgızları
Dillər
Türk dilləri
Din
Tengricilik
Etnik Qrublar
HakaslarKırgızlar,Fuyü Kırgızları,Tuvalar

Yenisey Kırgızları ya da Köhnə Qırğızlar (Qırğız Эне-сай кыргыздары [1], Энесайлык / Енисейлик кыргыздар, Çin 黠戛斯 xiájiásī), indiki vaxtda Krasnoyarsk Krai sərhədlərində qalan Sayan-Altay bölgəsində, Baykal gölünün qərbində Yenisey çayının aşağısında Minusinsk ' in cənub hissələrində e.ə. 3 əsrdən MS 13. əsrə qədər yaşamış qədim Türk xalqı. Tarixdə Qırğız adıyla xatırlanan ən köhnə ilk xalq olub günümüzdəki HAKASLAR, Fuyü Gırgıs dilini danışan Fuyü Kırgızları, Qırğızlar, Altaylar və Sayan dillərini danışan tuvalar / Tofalar / dühalar / Soyotlar kimi Türk xalqlarının atalarından biridir. Yenisey Kırgızları Antik və Orta əsr Orta Asya'sının hərbi-siyasi və etno-mədəni tarixində əhəmiyyətli bir rol oynamışlar. [2]

Daşdım mədəniyyəti ilə əlaqədar olduqları güman edilir. [3] [4] [5] Yenisey bölgəsi Qırğızların ilk tarix səhnəsinə çıxdıqları yerdir. [6] Qırğızlar, Barthold'un ifadə etdiyi kimi Orta Asiya xalqları içində adı tarixdə keçən ən köhnə xalqlardan biri olaraq qəbul edilməkdədir. [6] Kırgızlardan tarixdə ilk dəfə Çin yıllıklarında bəhs edilmişdir. E.ə. 203-201-ci ilə aid Han Dynasty dövründə Sima Qian'ın əsəri Shiji'de Qırğızlar Hunların hakimiyyət altına aldığı beş xalqdan biri olaraq tarixdə ilk dəfə görülürlər. [6] Bu beş xalqın adları Gekun / Gegun (鬲 昆 Qırğızlar), tingling / Dinle, Hunyuy, Tsyuyşe / Kyueşe, şinli olaraq verilir. [6] Qırğız tarixinin ən əhəmiyyətli qaynaqlarından biri də Orhun-Yenisey Yazıtları olub bu yazılarda xüsusilə 6-7. yüzyıllardaki Qırğızlar haqqında olduqca qiymətli məlumatlar verilir. [6]