Yetkinlik yaşı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Yetkinlik yaşı — qanunla şəxsin tam fəaliyyət qabiliyyətli hesab olunduğu yaş. Yetkinlik yaşına çatmayanlar həmin andan sonra artıq öz hərəkətlərinin mənasını başa düşür, öz hərəkətlərinə rəhbərlik edə bilirlər, eləcə də himayəçiliyə və valideynlərinin onların hərəkətlərinə görə hüquqi məsuliyyətinə xitam verilmiş olur. Əksər dövlətlərdə yetkinlik yaşı 18 yaşdır. Yetkinlik yaşı şəxsin psixi pozuntusu və cinsi inkişafı ilə əlaqədar deyil.

Yetkinlik yaşı keçid dövrü, cinsi əlaqədə olmaq yaşı, nikah yaşı, məktəbi bitirmək yaşı, alkoqollu içkilər qəbul etmək, nəqliyyat vasitəsini idarə etmək, səsvermə yaşı, tütün məmulatlarından istifadə, qumar yaşı və s. ilə qarışdırılmamalıdır. Onların hər biri ayrılıqda müəyyən edilir.

Şəxs yetkinlik yaşına çatsa da, yaş məhdudiyyətinə məruz qala bilər: məsələn, seçkili və təyinatlı vəzifələrdə belə məhdudiyyət tətbiq edilir.

Haqqında[redaktə | əsas redaktə]

Yetkinlik yaşı bəzən lisenziya yaşı ilə qarışdırılır.[1] Hüquq termini kimi "lisenziya" "icazə" mənasını verir və qanunla müəyyən hüquq və imtiyazları əhatə edir. Odur ki, lisenziya yaşı şəxsin müəyyən fəaliyyətlə məşğul olması üçün dövlət orqanlarından icazə almağa imkan verən müddəti ehtiva edir. Başqa sözlə, yetkinlik yaşı şəxsin yetkin olmasının dövlət tərəfindən tanınmasıdır.[2]

Mülki hüquqda[redaktə | əsas redaktə]

Bir çox dövlətlərdə yetkinlik yaşına çatmayanlar emansipasiya olunur: yurisdiksiyadan asılı olaraq, bu, nikah, iqtisadi cəhətdən özünü təmin etmək, elmi dərəcə və ya diplom almaqla və ya hərbi xidmətdə iştirak etməklə mümkündür. ABŞ-ın bütün ştatlarında emansipasiyanın müəyyən formaları tanınır.[3]

Müvafiq siyahı dövlətlərdə aşağı həddən başlayaraq yüksək həddə qədər yetkinlik yaşını göstərir:

15 yaşadək[redaktə | əsas redaktə]

  • Flag of Saudi Arabia.svg Səudiyyə Ərəbistanı[4] – yetkinlik yaşı cinsi yetkinliyin (həddi-büluğ) fiziki əlamətlərinə əsaslanır və yuxarı həddi 15-dir.
  • Flag of Iran.svg İran [5] – hicri-qəməri təqvimlə qadınlarda 9, kişilərdə 15 yaş.

15 yaş[redaktə | əsas redaktə]

16 yaş[redaktə | əsas redaktə]

17 yaş[redaktə | əsas redaktə]

18 yaş[redaktə | əsas redaktə]

19 yaş[redaktə | əsas redaktə]

20 yaş[redaktə | əsas redaktə]

Yaponiyada Yaş Günü mərasimi

21 yaş[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. (2013) Manual of Forensic Odontology. CRC Press, 212. ISBN 978-1-4398-5133-3.
  2. Cornick (1995). A Practical Guide to Family Law. Cengage Learning, 229. ISBN 978-0-314-04451-8.
  3. «Emancipation of minors», Cornell, https://www.law.cornell.edu/wex/emancipation_of_minors.
  4. "Adults Before Their Time: Children in Saudi Arabia’s Criminal Justice System". Human Rights Watch (March 2008).
  5. «Iran», http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/iran/.
  6. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/indonesia/
  7. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/myanmar/
  8. «Yemen», http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/yemen/
  9. Qeyd:Yaş həddini 18-ə çatdırmaq üçün qanun layihəsi hazırlanıb.
  10. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/cambodia/
  11. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/cuba/
  12. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/kyrgyzstan/
  13. "Archived copy". 12 may 2017 tarixində arxivləşdirilib.
  14. http://www.thanhniennews.com/education-youth/vietnamese-lawmakers-vote-to-keep-age-of-majority-at-16-60924.html
  15. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/north-korea/
  16. http://www.lefigaro.fr/elections/presidentielles/2017/02/15/35003-20170215ARTFIG00367-fillon-installe-sa-campagne-sur-le-terrain-de-la-securite.php/
  17. [1] Civil Code of the Republic of Albania
  18. "Code Annotated".
  19. "Archived copy". 29 fevral 2008 tarixində arxivləşdirilib.
  20. http://laws.gov.ag/acts/chapters/cap-11.pdf
  21. http://www.saij.gob.ar/docs-f/codigo/Codigo_Civil_y_Comercial_de_la_Nacion.pdf
  22. http://biblioteka.sejm.gov.pl/wp-content/uploads/2016/05/Angola_ang_010116.pdf
  23. "Children’s Rights: Australia". U.S. Library of congress.
  24. http://www.youthpolicy.org/wp-content/uploads/library/Austria_2001_Civil_Code_Excerpt.pdf
  25. Interpol report on Bahamas[ölü keçid]
  26. "Archived copy". 27 sentyabr 2001 tarixində arxivləşdirilib.
  27. Interpol report on Belarus[ölü keçid]
  28. Article 476 Civil code of Belgium.
  29. "Belize: Minimum age at which an individual is legally entitled to vote; consume alcohol; engage in sexual activity; obtain a passport without parental consent; leave the country without parental consent; contract marriage without parental consent; age at which individuals become eligible for conscription; punishment for statutory rape (1997–2000)" (ing.). Immigration and Refugee Board of Canada (20 March 2002).
  30. Interpol report on Bosnia and Herzegovina[ölü keçid]
  31. "Minor".
  32. "Children's Rights: China". Library of Congress.
  33. http://obcanskyzakonik.justice.cz/images/pdf/Civil-Code.pdf
  34. Interpol report on Denmark[ölü keçid]
  35. Interpol report on Djibouti (in French)[ölü keçid]
  36. Code for the Protection of the Rights of Children and Adolescents
  37. http://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/64/120441/Egypt/Politics-/Egyptian-cabinet-approves-amendment-to-lower-age-o.aspx
  38. "El Salvador". U.S. Department of State (23 Feb 2000).
  39. "Powered by Google Docs". Docs.google.com.
  40. https://www.legifrance.gouv.fr/affichCode.do?idArticle=LEGIARTI000006427142&idSectionTA=LEGISCTA000006136228&cidTexte=LEGITEXT000006070721&dateTexte=20131204
  41. § 2 Bürgerliches Gesetzbuch (BGB)
  42. "Greek Civil Code". MinistryOfJustice.gr.
  43. "Archived copy". 8 yanvar 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 dekabr 2014. Guinea-Bissau
  44. http://www.legislation.gov.hk/blis_pdf.nsf/6799165D2FEE3FA94825755E0033E532/98EF59AFAC7965F9482575EF00048ABE/$FILE/CAP_410_e_b5.pdf
  45. Indian Majority Act
  46. Iraqi Civil Law: Its Sources, Substance, and Sundering Archived 10 June 2014 at the Wayback Machine.
  47. "Age of Majority Act, 1985". Irish Statute Book. Oireachtas.
  48. 48,0 48,1 https://edition.cnn.com/2018/06/14/asia/japan-age-adulthood-bill/index.html
  49. article 17 of the Civil Code
  50. http://biblioteka.sejm.gov.pl/wp-content/uploads/2017/09/Kenia_ang_010117.pdf
  51. http://www.youthpolicy.org/wp-content/uploads/library/1974_Kenya_Age_of_Majority_Act_Eng.pdf
  52. 52,0 52,1 "Being "Real" about Youth Entrepreneurship in Eastern and Southern Africa: Implications for Adults, Institutions and Sector Structures". International Labour Office (2005).[ölü keçid]
  53. "Age of Majority Act 1971". The Commissioner of Law Revision, Malaysia (22 April 1971).
  54. [2] Archived 4 June 2015 at the Wayback Machine. APC.org [3] Malta Civil Code Section 157
  55. "Archived copy". 4 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 iyul 2014.
  56. http://www.dutchcivillaw.com/civilcodebook01.htm
  57. http://www.youthpolicy.org/library/wp-content/uploads/library/1993_Child_Rights_State_Periodic_Eng.pdf
  58. "Powered by Google Docs". Docs.google.com.
  59. [4] Qanunda düzəliş
  60. 21 PNC § 105
  61. Republic Act No. 6809, 13 December 1989, Chan Robles Law library
  62. "Age of Sexual Consent – Poland". Ageofconsent.com. 6 avqust 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 avqust 2012.
  63. "The Citizens (Natural Persons)". Russian-civil-code.com.
  64. "Powered by Google Docs". Docs.google.com.
  65. carina. "Black Sash – Making Human Rights Real – You and Your Rights: Turning 18". 23 sentyabr 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 iyul 2015.
  66. http://www.hpcsa.co.za/Uploads/editor/UserFiles/downloads/legislations/acts/childrens_act_38_2005.pdf
  67. http://biblioteka.sejm.gov.pl/wp-content/uploads/2015/10/Hiszpania_ang_300612.pdf
  68. http://www.youthpolicy.org/library/wp-content/uploads/library/2009_Spanish_Civil_Code_Eng.pdf
  69. "Age of Majority in Sri Lanka". Lawnet.lk. 11 yanvar 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 sentyabr 2011.
  70. "Human Rights Watch, ''Iran, Saudi Arabia, Sudan: End Juvenile Death Penalty''". Hrw.org (8 October 2010).
  71. "Powered by Google Docs". Docs.google.com.
  72. http://www.youthpolicy.org/wp-content/uploads/library/Switzerland_1907_Civil_Code_eng.pdf
  73. "Tunisie, la majorité civile est désormais de 18 ans".
  74. "Powered by Google Docs". Docs.google.com.
  75. "3. State Party Reports: Uganda". UNICEF.
  76. "Ukraine – Age of Consent to Sexual Activity". Ageofconsent.com. 29 avqust 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 avqust 2012.
  77. "Family Law Reform Act 1969". gov.uk (25 July 1969).
  78. "Family Law Reform Act 1969". gov.uk (25 July 1969).
  79. (7 March 2006) "HOUSE OF KEYS OFFICIAL REPORT" 123 (14). ISSN 1742-2264.
  80. Age of Majority (Jersey) Law 1999 Archived 10 November 2013 at the Wayback Machine.
  81. http://www.gibraltarlaws.gov.gi/articles/1962-07o.pdf
  82. The Age of Majority (Alderney) Law, 2001, guernseylegalresources.gg.
  83. "Age of Majority". Minors.uslegal.com.
  84. "Uzbekistan | Factsheets | Youthpolicy.org" (en-GB). www.youthpolicy.org.
  85. "dgsn.dz". 12 mart 2012 tarixində arxivləşdirilib.
  86. :::: 법률지식정보시스템 ::::. Likms.assembly.go.kr. Retrieved on 11 April 2012.
  87. "Age of Majority Act 1970".
  88. 88,0 88,1 88,2 88,3 88,4 Sexual Offences Laws – Countries. Interpol.int (2011-01-31). Retrieved on 11 April 2012.
  89. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/cameroon/
  90. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/gabon/
  91. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/grenada/
  92. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/kuwait/
  93. Ordonnance 62-041 du 19 septembre 1962 relative aux dispositions générales de droit interne et de droit international privé Archived 27 December 2008 at the Wayback Machine.
  94. "Proposal to lower the Age of Contractual Capacity from 21 years to 18 years, and the Civil Law (Amendment) Bill". Singapore: Ministry of Law.