Yetkinlik yaşı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Yetkinlik yaşı — qanunla şəxsin tam fəaliyyət qabiliyyətli hesab olunduğu yaş. Yetkinlik yaşına çatmayanlar həmin andan sonra artıq öz hərəkətlərinin mənasını başa düşür, öz hərəkətlərinə rəhbərlik edə bilirlər, eləcə də himayəçiliyə və valideynlərinin onların hərəkətlərinə görə hüquqi məsuliyyətinə xitam verilmiş olur. Əksər dövlətlərdə yetkinlik yaşı 18 yaşdır. Yetkinlik yaşı şəxsin psixi pozuntusu və cinsi inkişafı ilə əlaqədar deyil.

Yetkinlik yaşı keçid dövrü, cinsi əlaqədə olmaq yaşı, nikah yaşı, məktəbi bitirmək yaşı, alkoqollu içkilər qəbul etmək, nəqliyyat vasitəsini idarə etmək, səsvermə yaşı, tütün məmulatlarından istifadə, qumar yaşı və s. ilə qarışdırılmamalıdır. Onların hər biri ayrılıqda müəyyən edilir.

Şəxs yetkinlik yaşına çatsa da, yaş məhdudiyyətinə məruz qala bilər: məsələn, seçkili və təyinatlı vəzifələrdə belə məhdudiyyət tətbiq edilir.

Haqqında[redaktə | əsas redaktə]

Yetkinlik yaşı bəzən lisenziya yaşı ilə qarışdırılır.[1] Hüquq termini kimi "lisenziya" "icazə" mənasını verir və qanunla müəyyən hüquq və imtiyazları əhatə edir. Odur ki, lisenziya yaşı şəxsin müəyyən fəaliyyətlə məşğul olması üçün dövlət orqanlarından icazə almağa imkan verən müddəti ehtiva edir. Başqa sözlə, yetkinlik yaşı şəxsin yetkin olmasının dövlət tərəfindən tanınmasıdır.[2]

Mülki hüquqda[redaktə | əsas redaktə]

Bir çox dövlətlərdə yetkinlik yaşına çatmayanlar emansipasiya olunur: yurisdiksiyadan asılı olaraq, bu, nikah, iqtisadi cəhətdən özünü təmin etmək, elmi dərəcə və ya diplom almaqla və ya hərbi xidmətdə iştirak etməklə mümkündür. ABŞ-ın bütün ştatlarında emansipasiyanın müəyyən formaları tanınır.[3]

Müvafiq siyahı dövlətlərdə aşağı həddən başlayaraq yüksək həddə qədər yetkinlik yaşını göstərir:

15 yaşadək[redaktə | əsas redaktə]

  • Səudiyyə Ərəbistanı Səudiyyə Ərəbistanı[4] – yetkinlik yaşı cinsi yetkinliyin (həddi-büluğ) fiziki əlamətlərinə əsaslanır və yuxarı həddi 15-dir.
  • İran İran [5] – hicri-qəməri təqvimlə qadınlarda 9, kişilərdə 15 yaş.

15 yaş[redaktə | əsas redaktə]

16 yaş[redaktə | əsas redaktə]

17 yaş[redaktə | əsas redaktə]

18 yaş[redaktə | əsas redaktə]

19 yaş[redaktə | əsas redaktə]

20 yaş[redaktə | əsas redaktə]

Yaponiyada Yaş Günü mərasimi

21 yaş[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. David R. Senn; Richard A. Weems (2013). Manual of Forensic Odontology. CRC Press. səh. 212. ISBN 978-1-4398-5133-3.
  2. Cornick (1995). A Practical Guide to Family Law. Cengage Learning. səh. 229. ISBN 978-0-314-04451-8.
  3. Emancipation of minors, Cornell.
  4. "Adults Before Their Time: Children in Saudi Arabia's Criminal Justice System" (PDF). Human Rights Watch. March 2008. səh. 14. İstifadə tarixi: 18 January 2017.
  5. "Iran", Youth policy (country fact sheet).
  6. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/indonesia/
  7. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/myanmar/
  8. "Yemen", Youth policy (country fact sheet)
  9. Qeyd:Yaş həddini 18-ə çatdırmaq üçün qanun layihəsi hazırlanıb.
  10. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/cambodia/
  11. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/cuba/
  12. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/kyrgyzstan/
  13. "Archived copy". 12 May 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 March 2017. Cite uses deprecated parameter |dead-url= (kömək)
  14. http://www.thanhniennews.com/education-youth/vietnamese-lawmakers-vote-to-keep-age-of-majority-at-16-60924.html
  15. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/north-korea/
  16. http://www.lefigaro.fr/elections/presidentielles/2017/02/15/35003-20170215ARTFIG00367-fillon-installe-sa-campagne-sur-le-terrain-de-la-securite.php/
  17. [1] Civil Code of the Republic of Albania
  18. "Code Annotated". İstifadə tarixi: 28 July 2015.
  19. "Archived copy" (PDF). 29 February 2008 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 February 2008. Cite uses deprecated parameter |dead-url= (kömək)
  20. http://laws.gov.ag/acts/chapters/cap-11.pdf
  21. http://www.saij.gob.ar/docs-f/codigo/Codigo_Civil_y_Comercial_de_la_Nacion.pdf
  22. http://biblioteka.sejm.gov.pl/wp-content/uploads/2016/05/Angola_ang_010116.pdf
  23. "Children's Rights: Australia". U.S. Library of congress. Section: Who is a Child?.
  24. http://www.youthpolicy.org/wp-content/uploads/library/Austria_2001_Civil_Code_Excerpt.pdf
  25. Interpol report on Bahamas[ölü keçid]
  26. "Archived copy". 27 September 2001 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 September 2001. Cite uses deprecated parameter |dead-url= (kömək)
  27. Interpol report on Belarus[ölü keçid]
  28. Article 476 Civil code of Belgium.
  29. "Belize: Minimum age at which an individual is legally entitled to vote; consume alcohol; engage in sexual activity; obtain a passport without parental consent; leave the country without parental consent; contract marriage without parental consent; age at which individuals become eligible for conscription; punishment for statutory rape (1997–2000)" (ingilis). Immigration and Refugee Board of Canada. 20 March 2002. İstifadə tarixi: 14 June 2018.
  30. Interpol report on Bosnia and Herzegovina[ölü keçid]
  31. "Minor". İstifadə tarixi: 23 August 2014.
  32. "Children's Rights: China". Library of Congress. İstifadə tarixi: 2013-11-18.
  33. http://obcanskyzakonik.justice.cz/images/pdf/Civil-Code.pdf
  34. Interpol report on Denmark[ölü keçid]
  35. Interpol report on Djibouti (in French)[ölü keçid]
  36. Code for the Protection of the Rights of Children and Adolescents
  37. http://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/64/120441/Egypt/Politics-/Egyptian-cabinet-approves-amendment-to-lower-age-o.aspx
  38. "El Salvador". U.S. Department of State. 23 Feb 2000. İstifadə tarixi: 1 June 2017.
  39. "Powered by Google Docs". Docs.google.com. İstifadə tarixi: 2012-08-21.
  40. https://www.legifrance.gouv.fr/affichCode.do?idArticle=LEGIARTI000006427142&idSectionTA=LEGISCTA000006136228&cidTexte=LEGITEXT000006070721&dateTexte=20131204
  41. § 2 Bürgerliches Gesetzbuch (BGB)
  42. "Greek Civil Code". MinistryOfJustice.gr.
  43. "Archived copy". 8 January 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-12-21. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (kömək) Guinea-Bissau
  44. http://www.legislation.gov.hk/blis_pdf.nsf/6799165D2FEE3FA94825755E0033E532/98EF59AFAC7965F9482575EF00048ABE/$FILE/CAP_410_e_b5.pdf
  45. Indian Majority Act
  46. Iraqi Civil Law: Its Sources, Substance, and Sundering Arxivləşdirilib 10 iyun 2014 at the Wayback Machine
  47. "Age of Majority Act, 1985". Irish Statute Book. Oireachtas. İstifadə tarixi: 3 August 2010.
  48. 48,0 48,1 https://edition.cnn.com/2018/06/14/asia/japan-age-adulthood-bill/index.html
  49. article 17 of the Civil Code
  50. http://biblioteka.sejm.gov.pl/wp-content/uploads/2017/09/Kenia_ang_010117.pdf
  51. http://www.youthpolicy.org/wp-content/uploads/library/1974_Kenya_Age_of_Majority_Act_Eng.pdf
  52. 52,0 52,1 Chigunta, Schnurr, James-Wilson and Torres (2005). "Being "Real" about Youth Entrepreneurship in Eastern and Southern Africa: Implications for Adults, Institutions and Sector Structures" (PDF). International Labour Office. səh. 3, Table 1.1. İstifadə tarixi: 2 March 2012.[ölü keçid]
  53. "Age of Majority Act 1971". The Commissioner of Law Revision, Malaysia. 22 April 1971. İstifadə tarixi: 23 April 2018.
  54. [2] Arxivləşdirilib 4 iyun 2015 at the Wayback Machine APC.org [3] Malta Civil Code Section 157
  55. "Archived copy". 4 March 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-07-29. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (kömək)
  56. http://www.dutchcivillaw.com/civilcodebook01.htm
  57. http://www.youthpolicy.org/library/wp-content/uploads/library/1993_Child_Rights_State_Periodic_Eng.pdf
  58. "Powered by Google Docs". Docs.google.com. İstifadə tarixi: 2012-08-21.
  59. [4] Qanunda düzəliş
  60. 21 PNC § 105
  61. Republic Act No. 6809, 13 December 1989, Chan Robles Law library
  62. "Age of Sexual Consent – Poland". Ageofconsent.com. 6 August 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 August 2012. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (kömək)
  63. "The Citizens (Natural Persons)". Russian-civil-code.com. İstifadə tarixi: 29 September 2011.
  64. "Powered by Google Docs". Docs.google.com. İstifadə tarixi: 2012-08-21.
  65. carina. "Black Sash – Making Human Rights Real – You and Your Rights: Turning 18". 23 September 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 July 2015. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (kömək)
  66. http://www.hpcsa.co.za/Uploads/editor/UserFiles/downloads/legislations/acts/childrens_act_38_2005.pdf
  67. http://biblioteka.sejm.gov.pl/wp-content/uploads/2015/10/Hiszpania_ang_300612.pdf
  68. http://www.youthpolicy.org/library/wp-content/uploads/library/2009_Spanish_Civil_Code_Eng.pdf
  69. "Age of Majority in Sri Lanka". Lawnet.lk. 11 January 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 September 2011. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (kömək)
  70. "Human Rights Watch, ''Iran, Saudi Arabia, Sudan: End Juvenile Death Penalty''". Hrw.org. 8 October 2010. İstifadə tarixi: 29 September 2011.
  71. "Powered by Google Docs". Docs.google.com. İstifadə tarixi: 2012-08-21.
  72. http://www.youthpolicy.org/wp-content/uploads/library/Switzerland_1907_Civil_Code_eng.pdf
  73. "Tunisie, la majorité civile est désormais de 18 ans". İstifadə tarixi: 28 July 2015.
  74. "Powered by Google Docs". Docs.google.com. İstifadə tarixi: 2012-08-21.
  75. "3. State Party Reports: Uganda". UNICEF. İstifadə tarixi: 2016-09-12.
  76. "Ukraine – Age of Consent to Sexual Activity". Ageofconsent.com. 29 August 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 August 2012. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (kömək)
  77. "Family Law Reform Act 1969". gov.uk. 25 July 1969. İstifadə tarixi: 9 January 2015.
  78. "Family Law Reform Act 1969". gov.uk. 25 July 1969. İstifadə tarixi: 9 January 2015.
  79. "HOUSE OF KEYS OFFICIAL REPORT" (PDF). 123 (14). 7 March 2006: 694. ISSN 1742-2264. 2012-03-24 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. Cite journal requires |journal= (kömək)
  80. Age of Majority (Jersey) Law 1999 Arxivləşdirilib 10 noyabr 2013 at the Wayback Machine
  81. http://www.gibraltarlaws.gov.gi/articles/1962-07o.pdf
  82. The Age of Majority (Alderney) Law, 2001, guernseylegalresources.gg.
  83. "Age of Majority". Minors.uslegal.com. İstifadə tarixi: 16 February 2012.
  84. "Uzbekistan | Factsheets | Youthpolicy.org". www.youthpolicy.org (ingilis). İstifadə tarixi: 2017-11-27.
  85. "dgsn.dz". 12 March 2012 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. Cite uses deprecated parameter |deadurl= (kömək)
  86. :::: 법률지식정보시스템 ::::. Likms.assembly.go.kr. Retrieved on 11 April 2012.
  87. "Age of Majority Act 1970". İstifadə tarixi: 28 July 2015.
  88. 88,0 88,1 88,2 88,3 88,4 Sexual Offences Laws – Countries. Interpol.int (2011-01-31). Retrieved on 11 April 2012.
  89. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/cameroon/
  90. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/gabon/
  91. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/grenada/
  92. http://www.youthpolicy.org/factsheets/country/kuwait/
  93. Ordonnance 62-041 du 19 septembre 1962 relative aux dispositions générales de droit interne et de droit international privé Arxivləşdirilib 27 dekabr 2008 at the Wayback Machine
  94. "Proposal to lower the Age of Contractual Capacity from 21 years to 18 years, and the Civil Law (Amendment) Bill". Singapore: Ministry of Law. İstifadə tarixi: 23 August 2014.