Yezid ibn Əbu Süfyan
| Yezid ibn Əbu Süfyan | |
|---|---|
| ərəb. يزيد بن أبي سفيان بن حرب بن أمية ərəb. يزيد بن صخر بن حرب[1] | |
 | |
| Şəxsi məlumatlar | |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | noyabr 639 |
| Vəfat yeri | |
| Vəfat səbəbi | taun |
| Fəaliyyəti | hərbi lider[d], əmir, səhabə |
| Atası | Əbu Süfyan ibn Hərb |
| Ailəsi | Əməvilər sülaləsi |
| Dini | İslam |
| Hərbi xidmət | |
| Döyüşlər | |
Əbu Xalid Yezid ibn Əbu Süfyan əl-Qureyşi (ərəb. يزيد بن أبي سفيان; Məkkə – noyabr 639) — İslam peyğəmbəri Məhəmmədin qaynı və səhabəsi, hərbi lider.[2] Bəzi mənbələrdə "Yezidül-xeyr" (ərəb. يزيد الخير; azərb. xeyirli Yezid) ləqəbi ilə qeyd edilmişdir.[3]
Bioqrafiya
[redaktə | vikimətni redaktə et]Atasının adı Əbu Süfyan, anasının adı Ümmül-Həkəm Zeynəb bint Nofəl əl-Kinanidir. Muaviyə ilə Ümmü Həbibənin qardaşıdır.
Yezid Məkkənin fəthi vaxtı müsəlman olmuş və atası ilə birlikdə Hüneyn döyüşündə iştirak etmişdir.[3] O, Məhəmməd tərəfindən Kinanə qəbiləsinin Bəni Malik qolunun Firasoğullarının zəkatı amili təyin edilmişdir. İbn Həbib Yezidin Teymədə amil vəzifəsini icra etdiyini də qeyd etmişdir.[4] M. Mustafa əl-Əzəmi isə onu Məhəmmədin vəhy katiblərindən biri olduğunu qeyd etmişdir.[5]
Əbu Bəkr Riddə döyüşlərinin ardınca onu İordaniyaya göndərmişdir. Bu ordunun tərkibində Əbu Süfyan, ögey anası Hind və orduya ələmdarlıq edən Muaviyə də var idi.[2]
Girdiyi ilk döyüşdə Bizansa qalib gələn Yezid, yenə Əbu Bəkr tərəfindən Xalid ibn Vəlidə dəstək üçün göndərilmişdir. O, Xalidlə birlikdə bir-neçə döyüşdə, o cümlədən Əcnədeyn döyüşündə[3] iştirak etmişdir (hicri 13 / 30 iyul 634). O, Dəməşqin mühasirəsində öz dəstəsi ilə birlikdə iştirak etmiş və müsəlmanların qələbə qazanmasında rol oynamışdır (hicri 13 / 30 iyul 634).[3] O, həmçinin şəhərin ələ keçirilməsindən sonra bağlanan müqaviləni imzalayanlardan biri olmuşdur (hicri 14 / sentyabr 635). Həmin il onun Əmmanı da (sülh yolu ilə) ələ keçirdiyi qeyd edilmişdir.[2]
Yezid Xalidin dəvəti ilə Yərmük vadisinə yollanmış və bu vadidə baş vermiş Yərmük döyüşündə müsəlmanların sol cinahına başçılıq etmişdir (hicri 15/ 20 avqus 636).[2]
Ömər tərəfindən Dəməşq valisi təyin edilən Yezid, bu vəzifəni icra edərkən Aralıq dənizi sahilindəki bir sıra yaşayış məntəqələrini də ələ keçirmişdir.[3]
Təhsilə önəm verdiyi deyilən Yezid, yerli əhalinin təhsil alması üçün bölgəyə müəllimlərin göndərilməsini tələb etmiş, Ömər də onun tələbini qəbul edərək bölgəyə müəllimlər göndərmişdir.[6]
Yezid 638 və ya 639-cu ildə bölgədə taun epidemiyasının yayılmasından sonra xəstələnən və səhhəti pisləşən Muəz ibn Cəbəlin yerinə vəkil təyin edilmiş, lakin özü də həmin il tauna yaxalanaraq vəfat etmişdir.[2]
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ خير الدين الزركلي. الأعلام (ərəb.): قاموس تراجم لأشهر الرجال والنساء من العرب والمستعربين والمستشرقين. 15 بيروت: دار العلم للملايين. 2002. C. 8. S. 184.
- 1 2 3 4 5 Aycan, İrfan. "Yezid b. Ebu Süfyan". TDV İslâm Ansiklopedisi (türk). 2013. Archived from the original on 13 mart 2026. İstifadə tarixi: 13 may 2026.
- 1 2 3 4 5 Takı, Berat. "Yezîd b. Ebî Süfyân (ö. 18/639) ve Bilâdü'ş-Şâm Fetihlerindeki Rolü". İlahiyat Akademi Dergisi (türk) (19). 2024: 129–147. 25 iyun 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 may 2026.
- ↑ Əl-Haşimi, Məhəmməd ibn Həbib. Əl-Muxəbbər (ərəb). Beyrut: Darul-əfəqil-cədidə. tarixsiz. 126.
- ↑ Əl-Əzəmi, Məhəmməd Mustafa. Küttabun-Nəbi (ərəb). Ər-Riyad. 1981. 111-112.
- ↑ İbn Səd, Məhəmməd. Kitabüt-Təbəqatil-kəbir (ərəb). II. Beyrut. 1968. 357.