Məzmuna keç

Yoiçiro Nambu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Yoiçiro Nambu
yap. 南部 陽一郎
Doğum tarixi 18 yanvar 1921(1921-01-18)[1][2][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 5 iyul 2015(2015-07-05)[3][4][…] (94 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi ürək tutması
Elm sahəsi fizika
Elmi dərəcəsi
  • elmlər doktoru[d] (1952)
İş yerləri
Təhsili
Üzvlüyü
Mükafatları "Mədəniyyət" ordeni — 1978
Fizika üzrə "Nobel" mükafatı — 2008 ABŞ Milli Elmlər medalı — 1982 Franklin İnstitutunun mükafatı — 2005
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Yoiçiro Nambu (18 yanvar 1921il (Tokio, Yaponiya)– 5 iyul 2015il(Osako, Yaponiya)) — yapon-amerikalı nəzəri fizik və hissəcik fizikasında birbaşa simmetriyanın pozulmasını kəşf etdiyinə görə 2008-ci ildə Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı.[6]

O, ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (1973il)[7] və Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının (1971il) üzvü, eləcə də Yaponiya Elmlər Akademiyasının fəxri üzvü (1984il) olmuşdur.

Həyat yolu

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Y. Nambu 18 yanvar 1921-ci ildə Tokioda anadan olub.[8][9] Orta məktəbi bitirdikdən sonra Tokio Universitetinə daxil olub və 1942-ci ildə bakalavr dərəcəsi ilə məzun olub.[10]

1952-ci ildə doktorluq dərəcəsi almış Y. Nambu ABŞ-a köçdü və 1954-cü ilə qədər Prinston İnstitutunda işləyib, daha sonra Çikaqo Universitetinə keçir. Əvvəlcə elmi işçi, sonra 1956-cı ildə dosent, daha sonra isə 1958-ci ildə professor kimi işləyir. 1970-ci ildə Amerika vətəndaşlığını aldı. 1973-cü ildən 1976-cı ilə qədər Çikaqo Universitetinin fizika kafedrasının dekanı kimi fəaliyyətinə davam edib. 1991-ci ildə təqaüdə çıxıb.[11]

5 iyul 2015-ci ildə Y. Nambu Osakada[12][13] kəskin miokard infarktından vəfat edib.[14]

Mükafatları

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • 1970-ci ildə — Riyazi Fizika üzrə Denni Hayneman Mükafatı
  • 1971, 1977-ci illərdə — Quqqenhaym Təqaüdü[15]
  • 1976-cı ildə — Robert Oppenhaymer Xatirə Mükafatı
  • 1982-ci ildə — ABŞ Milli Elm Medalı
  • 1985-ci ildə — Maks Plank Medalı
  • 1986-cı ildə — Dirak Medalı
  • 1994-cü ildə — Sakura Mükafatı
  • 1994,1995-ci illərdə — Fizika üzrə Volf Mükafatı
  • 2003-cü ildə — N. N. Boqolyubov Mükafatı
  • 2005-ci ildə — Benjamin Franklin Medalı
  • 2005-ci ildə — Oskar Klein Medalı
  • 2007-ci ildə — İ. Ya. Pomerançuk Mükafatı[16]
  • 2008-ci ildə — Fizika üzrə Nobel Mükafatı

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. ↑ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/402205/Yoichiro-Nambu.
  2. 1 2 NNDB (ing.). 2002.
  3. ↑ Yoichiro Nambu // Encyclopædia Britannica (ing.).
  4. ↑ Yoichiro Nambu // Solomon Quqqenhaym muzeyi. 1937.
  5. ↑ https://www.japan-acad.go.jp/en/members/bukko/bukko_kyakuin.html.
  6. ↑ The Nobel Prize in Physics 2008. // The Official Web Site of the Nobel Prize. Дата обращения: 6 июля 2016. Архивировано 30 июля 2016 года.
  7. ↑ Намбу, Йоитиро на сайте Национальной академии наук США (англ.)
  8. ↑ Yoichiro Nambu, American physicist. // Encyclopædia Britannica (13 октября 2015). Дата обращения: 6 июля 2016. Архивировано 25 марта 2016 года.
  9. ↑ Yoichiro Nambu. // Database NNDB. Дата обращения: 6 июля 2016. Архивировано 10 июня 2016 года.
  10. ↑ Hatsuda, Tetsuo. Notable Alumni: Yoichiro Nambu (Nobel Prize in Physics 2008). // Website of the School of Science, the University of Tokyo. Дата обращения: 6 июля 2016. Архивировано 19 июля 2015 года.
  11. ↑ Nambu, Yoichiro. Yoichiro Nambu — Biographical. // The Official Web Site of the Nobel Prize. Дата обращения: 6 июля 2016. Архивировано 11 октября 2014 года.
  12. ↑ Yoichiro Nambu, American physicist. // Encyclopædia Britannica (13 октября 2015). Дата обращения: 6 июля 2016. Архивировано 25 марта 2016 года.
  13. ↑ Yoichiro Nambu. // Database NNDB. Дата обращения: 6 июля 2016. Архивировано 10 июня 2016 года.
  14. ↑ 南部陽一郎 大阪大学特別栄誉教授のご逝去について (О смерти Ёитиро Намбу, специального профессора-эмерита Осакского университета). // 大阪大学 (Осакский университет) (17 июля 2015). Дата обращения: 6 июля 2016. Архивировано 17 июля 2015 года.
  15. ↑ Yoichiro Nambu (англ.). John Simon Guggenheim Foundation. gf.org. Дата обращения: 10 апреля 2019. Архивировано 10 апреля 2019 года.
  16. ↑ Премия Померанчука. Дата обращения: 2 февраля 2020. Архивировано 25 декабря 2016 года.
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Yoiçiro_Nambu&oldid=8789480"