Yovşan

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
<td_align="right"_width="40%">Cins:<td_align="left">Yovşan&action=edit&preload=Şablon:RedTaxLink/preload&editintro=Şablon:RedTaxLink/intro&preloadparams%5B%5D=<td%20align="right"%20width="40%">Cins:<td%20align="left">Yovşan}}, taksonun sistematikasını təsvir etməlidir [[]].
:
† 
Yovşan
20170302Artemisia absinthium3.jpg
Elmi təsnifat
XƏTA: taksonomik şablon yoxdur{{
Cins:Yovşan
Cins:Yovşan
Cins:Yovşan
Cins:Yovşan
Beynəlxalq elmi adı

Yovşan (lat. Artemisia)[3]mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.[4]

Azərbaycan Respublikasında 16 (bəzi məlumatlara görə 42) növü yayılmış, Tərxun adlanan bir növü isə becərilir. Bəzi növlərində efir yağları, turşular və s. maddələr var. Acı Yovşan (lat. Artemisia absinthium), adi yovşan (lat. Artemisia vulgaris) və başqa növləri dərman bitkisidir. Yarpaqlarından və gövdəsinin çiçəklənmiş uc hissəsindən hazırlanan dəmləmə, tinktura və ekstraktı iştah artıran vasitə kimi işlədilir.Eyni zamanda antibakterial xüsusiyyətlərə də malikdir. Əsasən dağlarda bitir və dadı olduqca acıdır.

Adlandırılma[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yovşan türk mənşəli sözdür. Mahmud Kaşğarinin "Divani Lüğət-it Türk" əsərində bu söz «yapçan» (ىَبْجانْ) və «yavçan» (ىَٯْجانْ) kimi işlənmişdir. Yovşanın elmi adı Artemisia sözünün ya yunan ilahəsi Artemidanın, ya da e.ə. 350-ci ildə ölən botanik və tibb alimi Kariyalı II Artemisiyanın adından yarandığı göstərilir.[5][6].

Sinonimləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Absinthium Mill.
  • Chamartemisia Rydb.
  • Elachanthemum Y.Ling & Y.R.Ling
  • Oligosporus Cass.[7]

Növləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Azərbaycanın dərman bitkiləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Digər növləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Linney K. Genera plantarum eorumque characteres naturales, secundum numerum figuram, situm, & proportionem omnium fructificationis partium. 5 Stokholm: 1754. səh. 367. doi:10.5962/BHL.TITLE.746
  2. Linnæi C. Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753.C. 2. səh. 845.
  3. Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
  4. Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.
  5. Ghorganics.com. "Etymology". 2015-11-01 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-06-07.
  6. Britannica.com. "Etymology". 2008-05-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-06-07.
  7. "Genus: Artemisia L." Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. 2007-04-13. 2011-06-29 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-09-08.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]