Yozef Stefan

Yozef Stefan
Yozef Stefan
	sloven. Jožef Stefan
Doğum adı	Josef Stefan
Doğum tarixi	24 mart 1835[…]
Vəfat tarixi	7 yanvar 1893[…] (57 yaşında)
Vəfat yeri	Vyana, Avstriya-Macarıstan;
Dəfn yeri	Vyana mərkəzi qəbiristanlığı[d];
Elm sahəsi	fizika
İş yeri	Vyana Universiteti (1858–1893);
Təhsili	Vyana Universiteti (1853–1858);
Tanınmış yetirmələri	Ziqmund Freyd
Üzvlüyü	Avstriya Elmlər Akademiyası,; Bavariya Elmlər Akademiyası[d],; Göttingen Elmlər Akademiyası[d];
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Yozef Stefan (sloven. Jožef Štefan; 24 mart 1835^[1]^[2]^[…] – 7 yanvar 1893^[1]^[2]^[…], Vyana, Avstriya-Macarıstan^[3]^[1])^[6] — Avstriya imperiyasında fəaliyyət göstərmiş Karintiya sloven mənşəli fizik, riyaziyyatçı və şair.

Həyatı və fəaliyyəti

Stefan Klagenfurtun kənarındakı Müqəddəs Pyotr (Sloven dilində: Sveti Peter) kəndində Aleş (Aleksander) Stefan (1805–1872) və Mariya Startinikin (1815–1863) ailəsində dünyaya göz açmışdır. Hər ikisi etnik sloven olan valideynləri Yozefin on bir yaşı tamam olana qədər rəsmi nikaha daxil olmamışdılar. Stefanın ailəsi kifayət qədər təvazökar imkanlara malik idi; atası dəyirmançı köməkçisi, anası isə xidmətçi işləyirdi. Yozef ailənin tək övladı idi.^[7]

Stefan Klaqenfurtdakı ibtidai məktəbdə təhsil almış, burada öz istedadı ilə seçilmiş və 1845-ci ildə Klaqenfurt Liseyinə daxil olması üçün tövsiyə edilmişdir. On üç yaşında ikən o, 1848-ci il inqilablarının şahidi olmuş, bu təcrübə onda Sloven ədəbi və milli hərəkatına qarşı rəğbət hissi oyatmışdır.

Liseyi sinif birincisi olaraq bitirdikdən sonra o, qısa müddətə Benediktin ordeninə qoşulmağı düşünsə də, fizikaya olan böyük marağı bu qərardan üstün gəlmişdir. 1853-cü ildə riyaziyyat və fizika üzrə təhsil almaq üçün Vyanaya yollanmışdır. Onun gimnaziyadakı fizika professoru sloven dilində ilk fizika dərsliyinin müəllifi olan Karel Robida olmuşdur. 1858-ci ildə Stefan Vyana Universitetində riyazi fizika üzrə habilitasiya dərəcəsi almışdır. Tələbəlik illərində o, həmçinin sloven dilində bir sıra şeirlər yazaraq nəşr etdirmişdir.

Stefan Vyana Universitetində fizika fənnini tədris etmiş, 1866-cı ildən Fizika İnstitutunun direktoru, Vyana Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti və Avropanın bir neçə elmi müəssisəsinin üzvü olmuşdur. O, Avstriya-Macarıstanın Vyana şəhərində vəfat etmişdir. Onun həyatı və elmi fəaliyyəti fizik Yanez Strnad tərəfindən geniş şəkildə tədqiq edilmiş və sənədləşdirilmişdir.

İstinadlar

1 2 3 4 5 6 7 8 9 Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi. 1995.
1 2 3 4 Josef Stefan // Brockhaus Enzyklopädie (alm.). F.A. Brockhaus, 1796.
1 2 Стефан Йозеф // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
↑ https://fotoeins.com/2020/02/10/my-vienna-wiener-zentralfriedhof/#munk.
↑ Josef Stefan // Encyclopædia Britannica (ing.).
↑ "Josef Stefan | Biography & Facts | Britannica". www.britannica.com (ingilis). İstifadə tarixi: 11 dekabr 2021.
↑ Čermelj, L., Uršič, M. "Jožef Stefan". lexicon of slovenian biographies.

Xarici keçidlər

Vikianbarda Yozef Stefan ilə əlaqəli mediafayllar var.

"Josef Stefan: His life and legacy in the thermal sciences," Experimental Thermal and Fluid Science, Volume 31, Issue 7, July 2007, 795–803, by John C. Crepeau
Extended biography of Josef Stefan, by John C. Crepeau

[_ab425da17b18e0e7-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi. 1995.

[_b7f1d8eaaa297da1-2] 1 2 3 4 Josef Stefan // Brockhaus Enzyklopädie (alm.). F.A. Brockhaus, 1796.

[_7078ca76f2e249aa-3] 1 2 Стефан Йозеф // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.

[_fe34c079e563cb4f-4] ttps://fotoeins.com/2020/02/10/my-vienna-wiener-zentralfriedhof/#munk.

[_c55f10d258092ff7-5] Josef Stefan // Encyclopædia Britannica (ing.).

[6] "Josef Stefan | Biography & Facts | Britannica". www.britannica.com (ingilis). İstifadə tarixi: 11 dekabr 2021.

[7] Čermelj, L., Uršič, M. "Jožef Stefan". lexicon of slovenian biographies.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]