Yumşaqiynəyarpaqlı şam
| Yumşaqiynəyarpaqlı şam | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
|
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Şöbə: Sinif: Yarımsinif: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Cins: Növ: Yumşaqiynəyarpaqlı şam |
||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
| ||||||||||
Yumşaqiynəyarpaqlı şam (lat. Pinus muricata) — bitkilər aləminin i̇ynəyarpaqlılar şöbəsinin i̇ynəyarpaqlılar sinfinin i̇ynəyarpaqlılar dəstəsinin şamkimilər fəsiləsinin şam ağacı cinsinə aid bitki növü.
Arealı
[redaktə | vikimətni redaktə et]Kaliforniya və Sakit okean sahillərində, qumluqlarda, bataqlıq yerlərdə, dağ ətəyində dəniz səviyyəsindən 600–900 m hündürlükdə, seyrək ağacları olan kiçik qruplar əmələ gətirir.
Botaniki xarakteristikası
[redaktə | vikimətni redaktə et]Hündürlüyü 12–25 m, gövdəsinin diametri 40-90 sm, qabığının qalınlığı 15 sm-ə qədər olur. Gövdənin bünövrəsində qeyri-bərabər dərin şırımlar vardır, məhkəm qabıqlı, qırmızı-qonur rənglidir. Budaqları qalın, şaxələnmiş, enli, hamar-yumru çətir əmələ gətirir. Zoğları narıncı-yaşıl, çılpaq, bir neçə buğumarası, xırda yarpaqları vardır. Tumurcuqları silindrik, tündqonurdur. İynəyarpaqları möhkəm, cod, tünd-yaşıl, uzunluğu 10-15 sm-dir. Alt tərəfi hamardır, nazik dişli, ucu biz şəkilli, dəstədə 2 ədəd olub, budaqların uclarında yığılmışdır. Oturaq qozaları yumurtavarı və ya enli-oval, parlaq, bozumtul-qonur olub, uzunluğu 5-7 sm, eni 3-4 sm-dir, 3-7 ədədi birlikdə yerləşir, aşağı tərəfə əyilir. Toxum qabıqları qozanın üst tərəfində qabarıq, bozumtul-qonur qalxanlı, düz və ya əyilmiş mahmızlıdır, içəri tərəfində toxum qabıqları hamar, ucu elastikdir. Toxumları yumru-üçbucaq, tünd-qonur, uzun qanadlıdır, uzunluğu 6 mm-dir.
Toxum verməyə tez başlayır, çox miqdarda qoza verir, təbii əkinlərdə yaxşı bərpa olunur, çox davamlıdır. Toxumlarla çoxalır. Oduncağı möhkəm, kobud, lifli, açıq-qonur olub, tikinti işlərində istifadə edilir. Qumlu dəniz sahillərinin yaşıllaşdırılmasında istifadəsi məqsədyönlüdür.
Azərbaycanda yayılması
[redaktə | vikimətni redaktə et]Abşeron yarımadasında yeni salınan parklarda, bağlarda rast gəlinir və mədəni şəraitdə becərilir.
Sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Heterotipik sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Pinus edgariana Hartw.
- Pinus muricata subsp. anthonyi (Lemmon) A.E.Murray
- Pinus muricata var. anthonyi Lemmon
- Pinus muricata var. borealis Axelrod ex Farjon
- Pinus muricata subsp. borealis (Axelrod ex Farjon) Silba
- Pinus muricata f. remorata (H.Mason) Hoover
- Pinus muricata subsp. remorata (H.Mason) A.E.Murray
- Pinus muricata var. remorata (H.Mason) Silba
- Pinus muricata var. stantonii Axelrod ex Farjon
- Pinus muricata subsp. stantonii (Axelrod ex Farjon) Axelrod ex Silba
- Pinus remorata H.Mason