Yunan əlifbası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Yunan əlifbası – E.ə IX əsrdə, bəzi məlumatlara görə isə XI əsrdə Finikiya əlifbası əsasında yaranmış əlifba.

Yunanlar finikiyalıların əlifbalarının Avropada yayılmasında əsas vasitəçi olmuşlar. Dövrümüzə gəlib çatmış yunan yazısının erkən nümunələri Finikiya əlifbasının əksər xüsusiyyətlərini özündə saxlamaqdadır. Arxaik yunan yazısında Finikiya yazısında olduğu kimi saitlər, eləcə də "xi" və "psi" samit hərfləri yox idi. Finikiya yazısında yazı sağdan sola yazılırdı. Yunanlar finikiyalılardan alınmış yazını tədricən təkmilləşdirmiş və ona əlavələr etmişlər. Sait səsləri ifadə edən hərflərin meydana gəlməsi yunan yazısında böyük nailiyyət idi. Saitləri ifadə edən hərfləri əlifbaya gətirməklə yanaşı yunanlar samitlərin tərkibində də dəyişiklikər etmişlər. Yunanlar yazının istiqamətini bir müddət "Bustrofedon" üslubunda, yəni sağdan sola, sətir aşırı isə soldan sağa yazırdılar. Yalnız e.ə IV əsrdə yazı soldan sağa istiqamətləndi və klassik yunan əlifbası formalaşdı.

Klassik Hərflar[redaktə | əsas redaktə]

Yunan əlifbası
Hərf Hərfin adı Oxunuşu Nömrə
Αα αλφα alpha [a] 1
Ββ βῆτα beta [b] 2
Γγ γάμμα qamma [g] 3
Δδ δέλτα delta [d] 4
Εε εψιλόν epsilon [e] 5
Ζζ ζῆτα zeta [z] 6
Ηη ητα eta [e] 7
Θθ θῆτα theta [tʰ] 8
Ιι ιῶτα iota [i] 9
Κκ κάππα kappa [k] 10
Λλ λάμδα lamda [l] 11
Μμ μῦ mu [m] 12
Νν νῦ nu [n] 13
Ξξ ξῖ xi [x] 14
Οο ομικρόν omicron [o] 15
Ππ πῖ pi [p] 16
Ρρ ρῶ rho [r] 17
Σσ σῖγμα sigma [s] 18
Ττ ταῦ tau [t] 19
Υυ υψιλόν upsilon [u] 20
Φφ φῖ phi [pʰ] 21
Χχ χῖ chi [kʰ] 22
Ψψ ψῖ psi [p] 23
Ωω ωμέγα omega [o] 24

Arxaik Hərflar[redaktə | əsas redaktə]

Yunan əlifbası
Hərf Hərfin adı Oxunuşu
Ϝϝ δίγαμμα digamma* [w]
Ϛϛ στίγμα stigma* [s]
Ͱͱ ἦτα heta* [h]
Ϻϻ ϻάν san* [s]
Ϙϙ ϙόππα koppa* [k]
Ͳͳ σαμπῖ sampi* [s]

Xarici Hərflar[redaktə | əsas redaktə]

Yunan əlifbası
Hərf Oxunuşu
Ϸϸ [ʃ]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]