Yusif Qasımov (siyasətçi)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Yusif Qasımov
Yusif İbad oğlu Qasımov
bayraqAzərbaycan SSR-inin ?-cü Ədliyyə naziribayraq
Sələfi Südabə Həsənova
bayraqLeninqrad Vilayət Komitəsinin Birinci Katibi [1]bayraq
bayraqAzərbaycan Respublikanın ikinci katibibayraq
bayraq“Kommunist” qəzetinin redaktorbayraq
1927-ci il noyabrın 21
bayraqMuğan dairəsi Salyan qəzası inqilab komitəsinin sədribayraq
1920

Doğum tarixi
1 sentyabr 1896(1896-09-01)[2]
Doğum yeri Salyan qəzası, Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 15 noyabr 1957 (61 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Dəfn yeri Fəxri Xiyaban
Atası İbad Qasımov

Yusif İbad oğlu Qasımov (d. 1 sentyabr 1896, Salyan qəzası, Rusiya İmperiyası — ö.  15 noyabr 1957, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan SSR ədliyyə naziri, Azərbaycan SSR Мuğan dairəsinin Salyan qəzası inqilab komitəsinin sədri (1920).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Erkən illəri[redaktə | əsas redaktə]

Yusif Qasımov 1896-ci ildə Salyan qəzasında anadan olmuşdur.

Kommunist Partiyasında fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1918-ci ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olub.[3] 1918-ci il oktyabrın 20-də Qazax Müəllimlər Seminariyasında tarix fənləri üzrə müəllim olub.[4][5]

1920-ci ildə Azərbaycan SSR Мuğan dairəsinin Salyan qəzası inqilab komitəsinin sədri olub.[2][6] Onun sözlərinə görə, 1920-ci illərin ikinci yarısında Azərbaycan kommunist partiyasında rəhbərliyində iki dəstə var idi: Birinci dəstəyə Mircəfər Bağırov, Ruhulla Axundov, Hüseyn Rəhmanov, Həbib Cəbiyev, ikinci dəstəyə isə Sultanməcid Əfəndiyev, Qəzənfər Musabəyov və o özü daxil idi.[7]

1927-ci il noyabrın 19-da “Kommunist” qəzetinin Əhməd Triniç birlikdə redaktoru təyin edilib.[8] 1930-cu illərdə Mərkəzi Komitənin katibi Vladimir Polonski, Nazirlər Sovetinin sədri Mir Cəfər Bağırov, Azərbaycan Respublikanın ikinci katibi isə Yusif Qasımov olmuşdur.[9] Mir Cəfər Bağırov Daxili İşlər orqanında rəhbər olarkan Yusif Qasımovla arası olmamışdır. 1932-ci ildə fəalların yığıncağında Bağırovla Polonski birləşib Yusif Qasımovu işdən azad etmək üçün plan qururlar. Hər iki tərəfdən çıxışlar olur. Yığıncaqda Azərbaycan şairi Zülfüqar Əhmədzadə də çıxış etmişdi:

" Azərbaycan Kommunist Partiyasına uzun müddətdir ki, Rubinlər, Polonskilər, Mirzayanlar başçılıq edirlər. Mərkəzi Komitədə cəmi 9% azərbaycanlı işləyir, qalanı erməni, rus, yəhudilər və gürcülərdir. Azərbaycanım məgər elə bilr oğlu, kadrosu yoxmudur ki, rəhbər işləsin? Üstəlik Qasımovu da bəyənmirsiz...[9]
"

Məhz həmin çıxışdan sonra Zülfüqar Əhmədzadə Sovet hakimiyyəti tərəfindən "Xalq Düşməni" elan edildi.[9] 1934-cü ildə Yusif Qasımov Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının "Qaliblər syezdi - XVII syezd" Leninqrad partiya təşkilatından nümayəndə seçilib.[3]

1937-ci ilin iyun-sentyabr aylarında Şərq-Sibir bölgəsinin ikinci katibi olub. Həmin dövrdə NKVD SSRİ-nin 30.07.1937-ci il tarixli 00447 saylı əmri ilə yaradılan xüsusi üçlüyün tərkibində olub, Stalin repressiyasında aktiv iştirak edib.[10][11]

Həbs olunması və son illəri[redaktə | əsas redaktə]

1937-ci il 24 sentyabrda həbs olunub.[11] RSFSR Cinayət Məcəlləsinin 58-1a, 58-8, 58-11 maddələrinin Leninqradda anti-sovet sağçılar təşkilatı iştirakçısı kimi ittiham olunub. 19 aprel 1938-ci il tarixli Stalinin edam siyahısında ölüm hökmünə məhkum olunsa da, 1938-ci il aprelin 21-də SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası onu 20 il əmək düşərgəsinə məhkum etdi.[12][13] 1955-ci il əmək düşərgəsindən azad olunub və cinayətinin olmamasına görə reabilitasiya olunub.[14][15] 1955-ci ildə Yusif Qasımovun məhkəmədə verdiyi ifadəyə görə, o, Lavrenti Beriya və Boqdan Kobulov ona qarşı istifadə edilən döyülmələr nəticəsində, Aleksandr UqarovSergey Sobolyevın üzərinə böhtan atmağa məcbur oldu.[14]

1957-cü il noyabrın 15-də Yusif Qasımov Bakıda vəfat etdi və I Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.[16]

Şəxsi həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Abram adlı oğulluğu olub.

İrsi[redaktə | əsas redaktə]

Salyan şəhərində küçə və 4 saylı orta məktəb onun adını daşıyır.[17]

Təltif və mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. [1]
  2. 2,0 2,1 Глава Сальянского района - глава исполнительной власти, назначается президентом.
  3. 3,0 3,1 "Делегаты XVII съезда ВКП(б) 26.1 - 10.2.1934". www.knowbysight.info. http://www.knowbysight.info/2_KPSS/07913.asp. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  4. (2016) “Kaspi” – maarifçilik meydanı”.. Zərdabi LTD, 420. ISBN 978 9952 504 48 4.
  5. (2005) Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. Bakı: Lider nəşriyyat, 472.
  6. (2011) Qoridən gələn qatar. Bakı: “Şərq-Qərb” Nəşriyyat evi, 481. ISBN 978-9952-34-606-0. 20 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. 20 fevral 2016 tarixində istifadə olunub.
  7. (2000) "Дело Рухуллы Ахундова". Восток: 92-96. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  8. "90 il xalqın xidmətində". www.anl.az. http://www.anl.az/down/meqale/xalqqazeti/xalqqazeti_aprel2009/88869.htm. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  9. 9,0 9,1 9,2 Həşimov, Ulduz. "30-cu illərin represiya qurbanları: Zülfüqar Əhmədzadə". /www.talish.org. Arxivləşdirilib: [2] saytından 20 fevral 2016 tarixində. http://www.talish.org/news/30_cu_ill_rin_represiya_qurbanlari_zulfuqar_hm_dzad/2012-02-11-885. İstifadə tarixi: 20 fevral 2016.
  10. "СПИСОК ЛИЦ, входивших в состав троек, созданных по приказу НКВД СССР от 30.07.1937 № 00447". nkvd.memo.ru. http://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A1%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%8B_%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA_%D0%B2_1937%E2%88%921938_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%85. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  11. 11,0 11,1 "СТАЛИНСКИЙ ПЛАН ПО УНИЧТОЖЕНИЮ НАРОДА: Подготовка и реализация приказа НКВД № 00447 «Об операции по репрессированию бывших кулаков, уголовников и других антисоветских элементов»". www.alexanderyakovlev.org. http://www.alexanderyakovlev.org/almanah/inside/almanah-doc/1007240. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  12. "Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 - 1991". www.knowbysight.info. http://www.knowbysight.info/KKK/09269.asp. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  13. "АП РФ, оп.24, дело 416, лист 10". stalin.memo.ru. http://stalin.memo.ru/spiski/pg08010.htm. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  14. 14,0 14,1 "Реабилитация как это было 1953-1956". litresp.ru. http://litresp.ru/chitat/ru/%D0%90/artizov-a-n/reabilitaciya-kak-eto-bilo-1953-1956. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  15. "Большой террор в Азербайджане". www.ourbaku.com. https://www.ourbaku.com/index.php/%D0%91%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%88%D0%BE%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%80%D0%BE%D1%80_%D0%B2_%D0%90%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B5. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  16. "FƏXRI XİYABANDA DƏFN EDİLƏNLƏR". www.azerbaijan.az. http://www.azerbaijan.az/portal/Society/Honorary/cemetery_02_a.html?. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  17. "Salyan müasir şəhərə çevrilir". www.anl.az. http://www.anl.az/down/meqale/azerbaycan/2011/noyabr/215834.htm. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]