Yusif Qasımov (siyasətçi)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Yusif Qasımov
Yusif İbad oğlu Qasımov
Bayraq
Azərbaycan SSR-inin ?-cü Ədliyyə naziri
Bayraq
Sələfi: Südabə Həsənova
Bayraq
Leninqrad Vilayət Komitəsinin Birinci Katibi [1]
Bayraq
Bayraq
Azərbaycan Respublikanın ikinci katibi
Bayraq
Bayraq
“Kommunist” qəzetinin redaktor
Bayraq
 1927-ci il noyabrın 21
Bayraq
Muğan dairəsi Salyan qəzası inqilab komitəsinin sədri
Bayraq
 1920
 
Doğum tarixi: 1 sentyabr 1896(1896-09-01)[2]
Doğum yeri: Salyan qəzası, Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi: 15 noyabr 1957 (61 yaşında)
Vəfat yeri: Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Atası: İbad Qasımov

Yusif İbad oğlu Qasımov (d. 1 sentyabr 1896, Salyan qəzası, Rusiya İmperiyası — ö.  15 noyabr 1957, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan SSR ədliyyə naziri, Azərbaycan SSR Мuğan dairəsinin Salyan qəzası inqilab komitəsinin sədri (1920).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Erkən illəri[redaktə | əsas redaktə]

Yusif Qasımov 1896-ci ildə Salyan qəzasında anadan olmuşdur.

Kommunist Partiyasında fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1918-ci ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olub.[3] 1918-ci il oktyabrın 20-də Qazax Müəllimlər Seminariyasında tarix fənləri üzrə müəllim olub.[4][5]

1920-ci ildə Azərbaycan SSR Мuğan dairəsinin Salyan qəzası inqilab komitəsinin sədri olub.[2][6] Onun sözlərinə görə, 1920-ci illərin ikinci yarısında Azərbaycan kommunist partiyasında rəhbərliyində iki dəstə var idi: Birinci dəstəyə Mircəfər Bağırov, Ruhulla Axundov, Hüseyn Rəhmanov, Həbib Cəbiyev, ikinci dəstəyə isə Sultanməcid Əfəndiyev, Qəzənfər Musabəyov və o özü daxil idi.[7]

1927-ci il noyabrın 19-da “Kommunist” qəzetinin Əhməd Triniç birlikdə redaktoru təyin edilib.[8] 1930-cu illərdə Mərkəzi Komitənin katibi Vladimir Polonski, Nazirlər Sovetinin sədri Mir Cəfər Bağırov, Azərbaycan Respublikanın ikinci katibi isə Yusif Qasımov olmuşdur.[9] Mir Cəfər Bağırov Daxili İşlər orqanında rəhbər olarkan Yusif Qasımovla arası olmamışdır. 1932-ci ildə fəalların yığıncağında Bağırovla Polonski birləşib Yusif Qasımovu işdən azad etmək üçün plan qururlar. Hər iki tərəfdən çıxışlar olur. Yığıncaqda Azərbaycan şairi Zülfüqar Əhmədzadə də çıxış etmişdi:

" Azərbaycan Kommunist Partiyasına uzun müddətdir ki, Rubinlər, Polonskilər, Mirzayanlar başçılıq edirlər. Mərkəzi Komitədə cəmi 9% azərbaycanlı işləyir, qalanı erməni, rus, yəhudilər və gürcülərdir. Azərbaycanım məgər elə bilr oğlu, kadrosu yoxmudur ki, rəhbər işləsin? Üstəlik Qasımovu da bəyənmirsiz...[9]
"

Məhz həmin çıxışdan sonra Zülfüqar Əhmədzadə Sovet hakimiyyəti tərəfindən "Xalq Düşməni" elan edildi.[9] 1934-cü ildə Yusif Qasımov Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının "Qaliblər syezdi - XVII syezd" Leninqrad partiya təşkilatından nümayəndə seçilib.[3]

1937-ci ilin iyun-sentyabr aylarında Şərq-Sibir bölgəsinin ikinci katibi olub. Həmin dövrdə NKVD SSRİ-nin 30.07.1937-ci il tarixli 00447 saylı əmri ilə yaradılan xüsusi üçlüyün tərkibində olub, Stalin repressiyasında aktiv iştirak edib.[10][11]

Həbs olunması və son illəri[redaktə | əsas redaktə]

1937-ci il 24 sentyabrda həbs olunub.[11] RSFSR Cinayət Məcəlləsinin 58-1a, 58-8, 58-11 maddələrinin Leninqradda anti-sovet sağçılar təşkilatı iştirakçısı kimi ittiham olunub. 19 aprel 1938-ci il tarixli Stalinin edam siyahısında ölüm hökmünə məhkum olunsa da, 1938-ci il aprelin 21-də SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası onu 20 il əmək düşərgəsinə məhkum etdi.[12][13] 1955-ci il əmək düşərgəsindən azad olunub və cinayətinin olmamasına görə reabilitasiya olunub.[14][15] 1955-ci ildə Yusif Qasımovun məhkəmədə verdiyi ifadəyə görə, o, Lavrenti Beriya və Boqdan Kobulov ona qarşı istifadə edilən döyülmələr nəticəsində, Aleksandr UqarovSergey Sobolyevın üzərinə böhtan atmağa məcbur oldu.[14]

1957-cü il noyabrın 15-də Yusif Qasımov Bakıda vəfat etdi və I Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.[16]

Şəxsi həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Abram adlı oğulluğu olub.

İrsi[redaktə | əsas redaktə]

Salyan şəhərində küçə və 4 saylı orta məktəb onun adını daşıyır.[17]

Təltif və mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. [1]
  2. 2,0 2,1 Глава Сальянского района - глава исполнительной власти, назначается президентом.
  3. 3,0 3,1 "Делегаты XVII съезда ВКП(б) 26.1 - 10.2.1934". www.knowbysight.info. http://www.knowbysight.info/2_KPSS/07913.asp. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  4. (2016) “Kaspi” – maarifçilik meydanı”.. Zərdabi LTD, 420. ISBN 978 9952 504 48 4.
  5. (2005) Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. Bakı: Lider nəşriyyat, 472.
  6. (2011) Qoridən gələn qatar. Bakı: “Şərq-Qərb” Nəşriyyat evi, 481. ISBN 978-9952-34-606-0. 20 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. 20 fevral 2016 tarixində istifadə olunub.
  7. (2000) "Дело Рухуллы Ахундова". Восток: 92-96. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  8. "90 il xalqın xidmətində". www.anl.az. http://www.anl.az/down/meqale/xalqqazeti/xalqqazeti_aprel2009/88869.htm. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  9. 9,0 9,1 9,2 Həşimov, Ulduz. "30-cu illərin represiya qurbanları: Zülfüqar Əhmədzadə". /www.talish.org. Arxivləşdirilib: [2] saytından 20 fevral 2016 tarixində. http://www.talish.org/news/30_cu_ill_rin_represiya_qurbanlari_zulfuqar_hm_dzad/2012-02-11-885. İstifadə tarixi: 20 fevral 2016.
  10. "СПИСОК ЛИЦ, входивших в состав троек, созданных по приказу НКВД СССР от 30.07.1937 № 00447". nkvd.memo.ru. http://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82:%D0%A1%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%8B_%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA_%D0%B2_1937%E2%88%921938_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%85. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  11. 11,0 11,1 "СТАЛИНСКИЙ ПЛАН ПО УНИЧТОЖЕНИЮ НАРОДА: Подготовка и реализация приказа НКВД № 00447 «Об операции по репрессированию бывших кулаков, уголовников и других антисоветских элементов»". www.alexanderyakovlev.org. http://www.alexanderyakovlev.org/almanah/inside/almanah-doc/1007240. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  12. "Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 - 1991". www.knowbysight.info. http://www.knowbysight.info/KKK/09269.asp. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  13. "АП РФ, оп.24, дело 416, лист 10". stalin.memo.ru. http://stalin.memo.ru/spiski/pg08010.htm. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  14. 14,0 14,1 "Реабилитация как это было 1953-1956". litresp.ru. http://litresp.ru/chitat/ru/%D0%90/artizov-a-n/reabilitaciya-kak-eto-bilo-1953-1956. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  15. "Большой террор в Азербайджане". www.ourbaku.com. https://www.ourbaku.com/index.php/%D0%91%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%88%D0%BE%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%80%D0%BE%D1%80_%D0%B2_%D0%90%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B5. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  16. "FƏXRI XİYABANDA DƏFN EDİLƏNLƏR". www.azerbaijan.az. http://www.azerbaijan.az/portal/Society/Honorary/cemetery_02_a.html?. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.
  17. "Salyan müasir şəhərə çevrilir". www.anl.az. http://www.anl.az/down/meqale/azerbaycan/2011/noyabr/215834.htm. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2017.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]