Yuxu (qrup)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Yuxu (musiqi qrupu) səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Yuxu
Yuxu (qrup).jpg
Əsas məlumatlar
Üslub
Fəaliyyət illəri 1988–2001
Ölkə
Şəhər
Dil azərbaycanca
Keçmiş üzvlər
  • İbrahim Emin
  • Namiq Nağdəliyev
  • Cəsur Nemətov
  • Çingiz Eyvazov
  • Zaur Abdullayev

Yuxu — Azərbaycan rok qrupu. 1988-ci ildə İbrahim Emin tərəfindən Sumqayıt şəhərində yaradılmışdır.[1] Qrupun ilk mahnısı "Xəzərin sahilində" olub. TürkiyədəAzərbaycanda fəaliyyət göstərən qrup 3 albom buraxıb: "Xəzərin sahilində", "Sumqayıt" və "Ölümə çarə yox". Qrupun bütün mahnıları Azərbaycan dilində idi. İstanbulda baş vermiş güclü zəlzələdən sonra "Yuxu" qrupu fəaliyyətini dayandırıb.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Yaranması[redaktə | əsas redaktə]

"Yuxu" qrupunun üzvləri bass-gitarist İbrahim Eminin rəhbərliyi altında ilə 1986-1987-ci illərdə Sumqayıt şəhərində birgə işləməyə başlayıblar. İlk olaraq İbrahim Eminlə Çingiz Eyvazov əməkdaşlığa başlayıblar. Kollektivə daha sonra əsgərlikdən yenicə qayıdan gitaraçı Namiq Nağdəliyev və vokalist Cəsur Nemətov qoşulub. Bir müddət fəaliyyət göstərdikdən sonra 1988-ci ildən "Yuxu" adı ilə fəaliyyətə başlayıblar.[2]

"Yuxu" qrupunun yaranması ilə bağlı İbrahim Emin müsahibəsində bildirmişdir ki, "1960-1970-ci illərdə əsasən "Rolling Stones", "Beatles", "Sweet" və digər qrupları dinləyirdik. Pink Floydu tam başa düşmədiyim üçün o qədər də sevmirəm. Sadəcə, məsələn, "Deep Purple" qrupunun 1972-ci il konserti deyirdik. O zaman Azərbaycanda o qədər güclü qruplar yox idi. Bizdə sadəcə rokun özəntisi idi. Qruplar əsasən xarici mahnıları təkrarlayırdılar. Sumqayıtın rok qrupları da Bakıdan geri qalmırdı. Bakıda Sumqayıta nisbətən əhali çox olduğuna və texniki cəhətdən imkanlar olduğuna görə burda rok dinləyənlər də çox idi. Keçirilən konsertlərdə bir neçə qrup bir yerdə çıxış edirdi. O vaxt üçün yalnız bir qrupun konsert verməyi həm təchizat, həm də maliyyə cəhətdən demək olar ki, imkansız idi. Heç bir qrupun xüsusi təchizatı yox idi. Qala konsertlərində hər bir qrup öz bacarığını nümayiş edirdi. "Yuxu" qrupu isə o qruplardan fərqləndi. Çünki bizim qrup Azərbaycan dilində rok ifa edirdi. Artıq 1988-ci ildə qrupumuz yaranmışdı."

İbrahim Emin əlavə edir:

" Yeniyetmə vaxtlarımızda biz BBC radiosunda Deep Purple, Led Zeppelin kimi musiqiçilərə qulaq asırdıq, daha sonra onlar bizim üçün məktəb oldu, onların musiqilərindən ilhamlanıb rokla məşğul olmağa başladıq. Daha sonra isə 1988-ci ildə qrupumuz yarandı. "Xəzərin sahilində" mahnısını yazdırdıq. Mahnının sözləri atama aid idi, mən bəzi sözləri dəyişdim və yaratdığımız "Yuxu" qrupu ilə biz mahnını ifa etdik. Bir il sonra bu mahnı ilə Qızıl Payız musiqi festivalında qalib olduq və hər şey bununla başlandı...[3] "

Qrupun adını İbrahim Emin seçmişdi. Adın ikinci mənası "Sən kimsən?" (ing. You who?) deməkdir.[4][5] İlk çıxışlarını Səməd Vurğun adına Mədəniyyət evində və Kimyaçı Mədəniyyət Sarayında ediblər.[6]

Qızıl payız festivalı və məşhurlaşması[redaktə | əsas redaktə]

Qrupun ilk uğuru 1989-cu ildə "Qızıl payız" musiqi festivalında olub. Həmin festivalda Sumqayıtı təmsil edən yeganə qrup "Yuxu" idi. Qrupun festivalda iştirak etmək üçün imkanları yox idi. İbrahim Emin "Dostluq" klubunun direktoru Aslan Fətullayeva kömək üçün müraciət edir və müsbət cavab alır. Festivalın ilk günü iki mahnı ilə çıxış edən qrup yarımfinala vəsiqə qazanır. "Xəzərin sahilində" mahnısı tamaşaçılar tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılanır.[7] "Yuxu" qrupu bu festivalda 28 qrup arasında Bakıdan “Dərviş” qrupu ilə birgə finala yüksəliblər. Münsiflər heyəti yekunda heç bir qrupa birinci yeri verməyiblər, hər iki qrup ikinci yeri tutub.[3][8]

"Qızıl Payız"dan sonra onlar Solntsevo küçəsində studiyaya yollandılar və burada biri instrumental olmaqla, 5 mahnını demo lentə yazdırdılar. Qrupun uzun müddət bu lentdən başqa qeydi olmamışdı.[9]

1990-cı ilin avqustunda, beynəlxalq "Odlar Yurdu - 90" festivalına hazırlıq işləri aparılarkən Azər Əliyev (o zamankı Leninçi Kommunist Gənclər İttifaqı təbliğat şöbəsinin müdiri, sonralar Respublika Sarayının direktor müavini) Almaniya Federativ Respublikasına getdi və öz nəzərinə əsasən üç ən yaxşı qrupun — Tac, Dərviş və Yuxunun səsyazmalarını özü ilə apardı. Alman prodüserlərini ən çox Yuxu qrupu cəlb etdi və onların "Ana" mahnısı[a] "Maynz Rok 90" illik musiqi toplusuna daxil edildi.[9] Qrupun adı albomun üzərində rus hərfləri ilə "ЮХУ" kimi qeyd olunmuşdu. Qrup üzvləri bunu mətbuatdan öyrənmişdilər.[7] Daha sonra Cəsur Nemətovun solo müğənni kimi qatıldığı "Odlar Yurdu" festivalı baş tutdu. "Odlar Yurdu"dan sonra qrupun fəaliyyətində bir müddətlik səssizlik oldu. Buna baxmayaraq qrup 1991-ci ilin sentyabrında Yaşıl Teatrda keçirilən ilk "RokOko" festivalında tam heyət ilə yenidən meydana çıxdılar. Konsertdə qrupun "Ala gözlü yar" adlı yeni mahnısı da ifa edildi.[9]

Festivaldan qısa müddət sonra Rafiq Babayevin studiyasında Yuxu qrupunun daha bir neçə kompozisiyası qeyd edildi. Nəticədə qrupun 1990-1992-ci illərdə yazdığı mahnılardan ibarət 45 dəqiqəlik maqnitoalbomu çıxarıldı. Qrupun yeni mahnıları 1990-cı ildə yazılan mahnılar daha yumşaq səsə malik idi və onlar həm musiqi, həm də mahnı sözləri cəhətdən pop musiqi üslubuna yaxın idi.[9]

1991-ci ilin payızında televiziyada "Xəzərin sahilində" mahnısına çəkilən və qrupun ilk və bu günə qədər tək klipi nümayiş olundu. Bu klip həmin dövrdə "RokOko" jurnalının redaktoru, sonralar isə ANS Televiziyasının prezidenti olan Vahid Mustafayev tərəfindən çəkilmişdi.[9]

Yuxu qrupunun Bakı səhnəsində sonunçu çıxışı ikinci "RokOko" festivalında, 1993-cü ilin yanvarın 2-də oldu. Qrup burada festivalın sponsoru olan "ANS" teleradio şirkətinin ikinci mükafatına layiq görüldü. Ümumiyyətlə qrup vokalçı olmadan Bakıya gəlmişdi və onların əhval-ruhiyyəsiz ifaları yaxşı qarşılanmamışdı.[9]

Türkiyədə fəaliyyəti və dağılması[redaktə | əsas redaktə]

Bir müddət keçdikdən sonra fransız xanım Paskal "Yuxu" qrupunu Fransada fəaliyyət göstərməyə dəvət edir. Həmin vaxt qrup Türkiyə vasitəsilə Fransaya getməyi qərara alır, lakin Türkiyədə dolların Azərbaycandakından daha baha olmağı onları fikirlərindən daşındırır. Qrup üzvlərinin İstanbulda hava limanında soyulmağı ilə bağlı məlumatlar doğru deyil. Beləliklə, "Yuxu" qrupu elə Türkiyədə fəaliyyət göstərməyə qərar verir. Qrup "Uzelli" şirkəti ilə əməkdaşlığa başlayır və ilk albomlarını - "Xəzərin sahilində" albomunu buraxırlar. Bundan sonra qrup üzvləri Fransaya getmək istəsələr də, musiqi şirkəti onları fikirlərindən daşındırır və onlar Türkiyədə fəaliyyətlərini davam etdirirlər.[6][10] "Yuxu" qrupu Türkiyədə Kanal D televiziyasının açılış mərasimində iştirak ediblər. Bundan bir müddət sonra TRT kanalında məşhur türkiyəli müğənni Barış Mançonun verilişindəki çıxışları böyük maraqla qarşılanır.[4] 10 oktyabr 1993-cü ildə "Yuxu" qrupu "Atom Sentralına Qarşı Türkcə Rok Festivalı"nda iştirak edib. 1998-ci ildə vokalist Cəsur Nemətov qrupdan ayrılaraq Moskvaya köçür və onu Zaur Abdullayev əvəzləyir.[8] Qrup Türkiyədə “Uzelli” şirkətindən sonra “Midas Light Sound” musiqi şirkəti ilə müqavilə bağlayır.[11][3] Lakin bu əməkdaşlıq uğurlu alınmır.[6] 1999-cu ildə İstanbulda baş vermiş güclü zəlzələ Türkiyədə musiqi sahəsinə də mənfi təsir edir. Yaranmış vəziyyətdə "Yuxu" qrupu fəaliyyət göstərə bilmir və 2001-ci ildə fəaliyyətlərini dayandırırlar.[12] Bundan sonra qrup üzvləri müxtəlif sahələrə yönəlirlər.[4][3]

Türkiyən musiqiçisi və prodüseri Barış Manço Yuxu qrupu ilə yaxından maraqlanmış və onlarla 2 illik müqavilə bağlamışdı. Qrupun Barış Mançonun verilişindəki çıxışı 1993-cü ilin sentyabrın 17-də TRT 1 kanalında yayımlanmışdı. Həmin verilişdə qrup iki mahnı ifa etmişdi — "Ana" və "Xəzərin sahilində".[9]

Üzvləri[redaktə | əsas redaktə]

  • İbrahim Emin - bass gitara (1988-2001)
  • Cəsur Nemətov - vokal (1988-1998)
  • Namiq Nağdəliyev - gitara (1988-2001)
  • Çingiz Eyvazov - zərb alətləri (1988-2001)[11]
  • Zaur Abdullayev - vokal (1998-2001)

Albomları[redaktə | əsas redaktə]

"Yuxu" qrupu fəaliyyət göstərdiyi illər ərzində üç albom buraxmışdı: 1993-cü ildə "Xəzərin sahilində", 1994-cü ildə "Sumqayıt" və 1998-ci ildə isə sonuncu - "Ölümə çarə yox" albomlarını buraxmışdılar. Bu albomlardan ilk ikisi Azərbaycanda, sonuncusu isə Türkiyədə yazılmışdı. Lakin albomların üçü də Türkiyədə yayımlanıb. Albomlardakı bütün mahnılar Azərbaycan dilində ifa edilmişdi. "Ölümə çarə yox" albomu ADA musiqi şirkətinə satılmışdı.[11][3]

Xəzərin sahilində (1993)[redaktə | əsas redaktə]

  1. Məni Sənsən Düşündürən
  2. Şər
  3. Al Özünü Ələ
  4. Eşit, Ey Düşmən
  5. İstanbul
  6. Xəzərin Sahilində
  7. Papaq
  8. Üzbəüz
  9. Ala Gözlü Yar
  10. Döngə (Vokalda İbrahim Emin)

Sumqayıt (1994)[redaktə | əsas redaktə]

Əsas məqalə: Sumqayıt (albom)
  1. Bayatı Şiraz
  2. Sumqayıt
  3. Dünya Dəyişmir
  4. Xəyalpərəst
  5. Oyan Yuxudan
  6. Çayçıda
  7. Aldatdın Məni Sən
  8. Qul və Şah
  9. Sev Bu Dünyanı
  10. Yolçu

Ölümə çarə yox (2001)[redaktə | əsas redaktə]

  1. Bəd
  2. Qonşu Qız
  3. Ölümə Çarə Yox
  4. Canlı Meyit
  5. İblis
  6. Sirr
  7. Ulu Tanrım
  8. Hey Qız
  9. Səbinə
  10. Qaradəniz Türküsü

Qrup üzvlərinin sonrakı fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Qrup şəklində fəaliyyətlərini dayandırdıqdan sonra Namiq Nəğdəliyev Türkiyədə musiqi sahəsində fəaliyyətini davam etdirir. Namiq orada Barış Akarsu, Kıraç, Funda Arar, Haluk Levent və digər rokçularla işləyir. Cəsur Nemətov Moskvaya köçüb. İbrahim Emin Azərbaycanda rok musiqisinin inkişafı üçün çalışırdı. 2004-cü ildə Sumqayıtda "Sirr" qrupunu yaratmışdı. İbrahim 2019-cu ildə vəfat edib. Çingiz Eyvazov isə əvvəl Türkiyədə, indi isə Azərbaycanda döymə sənəti ilə məşğul olur.[12][8]

Qeydlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Məni sənsən düşündürən" mahnısının ilk adı "Ana" olmuşdur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. (2016) Music of Azerbaijan. From mugham to opera (İngiliscə). Bluminqton, İndiana: İndiana Universitet Nəşriyyatı, 199. 24.07.2019 tarixində arxivləşdirilib. 24.07.2019 tarixində istifadə olunub.
  2. ""CANLI" - "YUXU" qrupu" (Azərbaycanca). Youtube. ASAN Radio (25.04.2017).
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Nurlan Babazadə, Ləman Səfərli (08.07.2016). "Azərbaycan rokunun “Yuxu”su indi haradadır?" (Azərbaycanca). BBC. Arxivləşdirilib: [1] saytından 21.07.2019 tarixində. https://web.archive.org/web/20190721112248/https://www.bbc.com/azeri/azerbaijan/2016/07/160707_yuxu_rock_band. İstifadə tarixi: 21.07.2019.
  4. 4,0 4,1 4,2 Aqşin (04.07.2019). "SSRİ-ni silkələyən, zəlzələnin dağıtdığı “Yuxu”" (Azərbaycanca). Axar.az. Arxivləşdirilib: [2] saytından 21.07.2019 tarixində. https://web.archive.org/web/20190721113839/https://axar.az/news/musiqi/387575.html. İstifadə tarixi: 21.07.2019.
  5. "Yuxu: “Sən kimsən?”" (Azərbaycanca). Youtube. Azadlıq Radiosu (17.12.2014).
  6. 6,0 6,1 6,2 "Əfsanəvi rok qrupu "Yuxu" haqqında bilmədiklərimiz. Qrupun yaradıcısı İbrahim Eminlə söhbət" (Azərbaycanca). Youtube. Azərtac (28.11.2014).
  7. 7,0 7,1 "группа "Yuxu (Юху)"" (Rusca). 26 iyul 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 iyul 2019.
  8. 8,0 8,1 8,2 Rəhimli, Şəhanə (03.07.2019). "Bir vaxtların məşhur “Yuxu”su..." (Azərbaycanca). Aqreqator.az. Arxivləşdirilib: [3] saytından 24.07.2019 tarixində. https://web.archive.org/save/https://aqreqator.az/az/medeniyyet/160709?fbclid=IwAR0Z4FZ1OyexhPOUARXSjAJGqqhaDxDR6NCFkuCUvNvuOl38e-t1Fd6QR68. İstifadə tarixi: 24.07.2019.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 "Статья о группе "Юху" (из газеты "Тропою Грома")" (rus.). rockzone.az (20.06.2009). 31 iyul 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 iyul 2019.
  10. "İbrahim Emin: ““YUXU”nun ən böyük üstünlüyü onda idi ki, doğma dildə oxuyurdu”" (Azərbaycanca). Sumqayitxeber.com. Arxivləşdirilib: [4] saytından 21.07.2019 tarixində. https://web.archive.org/web/20190721140011/https://sumqayitxeber.com/ibrahim-emin-yuxunun-en-boyuk-ustunluyu-onda-idi-ki-dogma-dilde-oxuyurdu/. İstifadə tarixi: 21.07.2019.
  11. 11,0 11,1 11,2 Xanım Nağıyev (19.03.2013). "İbrahim Emin: “Əfsanəvi “Yuxu” qrupu zəlzələ nəticəsində dağıldı” - MÜSAHİBƏ" (Azərbaycanca). APA. apa.az. Arxivləşdirilib: [5] saytından 21.07.2019 tarixində. https://web.archive.org/save/https://apa.az/az/incesenet-haqqinda/xeber_ibrahim_emin_____efsanevi____yuxu____qrupu_zel_-292616. İstifadə tarixi: 21.07.2019.
  12. 12,0 12,1 Şəhanə Rəhimli (18.12.2014). "Məşhur `Yuxu` rok-qrupunun taleyi necə oldu?" (Azərbaycanca). Azvision. Arxivləşdirilib: [6] saytından 21.07.2014 tarixində. https://web.archive.org/save/https://azvision.az/news/48577/meshur-yuxu-rok-qrupunun-taleyi-nece-oldu-.html. İstifadə tarixi: 21.07.2019.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]