Zərəngiz Şıxlı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Zərəngiz Şıxlı
Zərəngiz Şıxli.jpg
Doğum tarixi 21 yanvar 1934 (1934-01-21) (85 yaş)
Doğum yeri SSRİ SSRİ
Azərbaycan Azərbaycan SSR, Qazax rayonu, İkinci Şıxlı
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİAzərbaycan Azərbaycan

Mirzəyeva Zərəngiz Şıxlı, Şıxlinski Şərif qızı — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (AYB), Tədqiqatçı mühəndis, Texnika elmləri namizədi- Alim Nasir, Şairə, Filosof

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Zərəngiz Şıxlı -1934-cü ilQazax mahalının İkinci Şıxlı kəndində, ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. O, 4 yaşına kimi atası - Şıxlinski Şərif bəy Abdulla ağa oğlu və anası Şixlinskaya  Məsumə xanım Qiyas qızının himayəsində, Gəncə şəhərində yaşamışdır. 1937-ci ildə babası Şixlinski Abdulla ağa, 1938-ci ildə atası Şixlinski Şərif bəy repressyanın qurbanları olmuşlar.

Zərəngiz Şıxlı 5 yaşından Qazax şəhərində yaşayan, atası Şərif bəyin bibisi qızı Mollayeva-Şıxlinskaya Güllü xanım (Vəliyev Vəli ağa qızı) və onun həyat yoldaşı Mollayev Nəbi Məhəmməd ağa oğlunun himayəsində yaşamışdır.

1940-cı ilQazax şəhərinin 1 saylı orta məktəbinə daxil olmuş və 1950-ci ildə, 10-cu sinifi qızıl medalla bitirmişdir.

1950-ci ilin sentyabr ayında, Məşədi Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunun ( indiki Neft Akademiyası) Neft və Qaz Texnologiyası fakultəsinə daxil olmuş və 1955-ci ildə oranı müvəffəqiyyətlə bitirmişdir.

1955-ci ildə Geoloq- kəşfiyatçı Mirzəyev Məmməd Nəcəfqulu oğlu ilə ailə qurmuşdur.

O bir oğul anası, üç nəvənin nənəsidir. Oğlu - Mirzəyev Arzu Məmməd oğlu 1969-cu il təvəllüdlü, Neft Akademiyasının məznunudur.

1956-1962-ci illərdə Yeni Bakı Neftayırma Zavodunda (NBNZ) mühəndis texnoloq vəzifəsində çalışmışdır. 1963-cü ilAMEA-nın Neft kimya proseslər İnstitutunun (NKPİ) aspiranturasına daxil olmuş, 1970-ci ildissertasiya işini müdafiə edərək, Texnika  elmləri namizədi - alimlik dərəcəsi almışdır. Orada kiçik elmi və baş elmi işçi vəzifələrində çalışmışdər,12 elmi məqalənin və 7 ədəd müəlliflik şəhadətnaməsinin müəllifidir.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1956-1958-ci illərdə "Vano Sturua" adına "Termiki krekink" zavodunda, "yarım sənaye katalitik krekinq qurğusunun” iş prinsipini az zaman ərzində tam, hər tərəfli dərindən öyrənərək operator köməkçisi vəzifəsindən mühəndis texnoloq vəzifəsinə yüksəlmişdir. 1959-cu ildə "Yeni Neftayırma" zavodunda, "Zavod Proseslərinin Tədqiqat Sexi" ( SİZP) yaradılmış, təyinatla oraya mühəndis texnoloq vəzifəsinə təyin olunmuşdur.

Orada, zavod qurğularının iş prinsiplərinin tədqiqatı ilə məşğul olan sexin (SİZP-in) laboratoriyasının "Desturiktiv" şöbəsində mühəndis texnoloq vəzifəsində çalışmışdır.

Öz işinin bacarıqlı mütəxəssisi olduğu kimi, həm də bacarıqlı ictimaiyyətçi olubdur.

Sexin həmkarlar ittifaqkomitəsinin sədri, zavodun radio şəbəkəsində diktor, və laboratoryaların kollektivləri arasında təşviqatçı olmuşdur.

Ümumi  İttifaq İxtiraçılar və Səmərələşdiricilər Cəmiyyətinin (VOİR-in) həm də Elimi-Texniki Cəmiyyətin (NTO-un) üzvü olmüş, “VOİR” və “NTO” döş nişanları ilə təltif olunmuşdur.[1]

O, şeir yazmağa 12 yaşından, əsl bədii yaradıcılığa isə, 1955 -1968-ci illərdən başlamışdır. Şeirləri müxtəlif səpklidir. Əsasən: ünvanlı, qoşma, müstəzad, məzhəbi, müxəmməs. və s.  

Elmi Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azerb. Xim.Jurnal.N5-6,1974-cü il.
  2. ANX, N4,1977-ci il.
  3. Voprosı nefteximii, N9, 1977-ci il.
  4. ANX, N10 1978-ci il.
  5. Azerb. xim. jurnal N3, 1980- cı il.
  6. Azerb. xim.jurnal N6, 1980-cı il.
  7. Azerb. xim. jurnal N1, 1981-ci il.
  8. Voprosı nefteximii N3, 1982-ci il.
  9. RJX N i7, 17N91, 1985-ci il.
  10. Azerb. Xim. jurnal N11, 1987-ci il.
  11. Obzor inostrannıx patentov vıpusk 11, 1987-ci il.
  12. VİNİTİ B. U. N17, 1984-cü il.

Müəlliflik Şəhadətnaməsi[redaktə | əsas redaktə]

  1. N256757, 1969-cu il.
  2. N943218, 1982-ci il.
  3. N213419, 1984-cü il.
  4. 234030, 1985-ci il.
  5. N3152492/31-04, 1986-cı il.
  6. N4694-1387, 1987-ci il.
  7. N264038, 1988-ci il.

BƏDİİ KİTABLARI

  1. “İnsan üçün həyatın mənası nədir?” adlı 1-ci hissə (2004)
  2. "İnsan üçün həyatın mənası nədir? adlı 2-ci hissə (2005)
  3. “Həyat fəlsəfəsi” (2011)
  4. “Qartal görkəmli Azərbaycan” (2013)
  5. Fəlsəfi mülahizələriminTəhlili” (2015)
  6. "Düşündürən düşüncələr"

Poemaları[redaktə | əsas redaktə]

  1. Əzəmətlidir vətənim.
  2. İLAHİ-nin Qüdrətilə.
  3. Peyğəmbər Qızı.
  4. Vəzirin talei.
  5. Nənə, Nəvə və Çoban.
  6. Həqiqət belədir.

Fəlsəfi şeirləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. "İnsan üçün həyatın mənası nədir"?
  2. "Ata Günəş, Ana Torpaq".
  3. "Yer kürəsi".
  4. "Asudə səhra".
  5. "Dünya yalan deyil"
  6. "İnsanı idarə edən onun ruhudur".
  7. "Tənhalıq".
  8. "Təsadüf yoxdur".
  9. "Alın yazısı".
  10. Ölüm olmasaydı.
  11. "Həqiqət belədir". və s.
  12. ” Dövrü, Əks-lik və Bilik əsaslı qanunlar”.
  13. “Zaman gələcək, fərziyyəm gercəkləşəcək”
  14. “Tale qisməti”.
  15. “Həyat sonsuzdur”.
  16. “Bəxş etdi”.
  17. “İbrət mənbəi “ və s.

Mənsur Şeirlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. İlk məhəbbət, ölməyən sevgi.
  2. Uşaqlıq xatirəsi.
  3. De eşidim bu dortcə kəlməni.
  4. Yuxu.
  5. Yaşam nizamda qalır.
  6. Alın yazısı. və s.

Ünvanlı Şeirlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Əzizim İsmayıl Şıxli
  2. Fəxrimiz (İsmayıl Şıxlı)
  3. Arif Şixlinski Geoloq- Dağ Mühəndisi
  4. Nakam Məhəbbətli
  5. Arifim
  6. Gülər üzlü Ləmanım
  7. Əməkdar Müəllimə- Ziyalı bacım
  8. Nəbi Atama
  9. Oğlum Gəlinim və Nəvələrimə
  10. Natiq qardaşım, Mühəndis- Geoloq
  11. Sehrab Şıxlinski, Mühəndis alim, Əmimi yaşadan
  12. Mehin xanım Şıxlinskaya, Həkim Alim
  13. Fəridə Ləman, Şairə Alim
  14. Afaq Şıxliı, Həkim Şairə
  15. Qaibova Faimə xanım, Mühəndis, Alim
  16. Güllüxanım, Şərqşünas, Tərcüməçi (Anamı yaşadan) . və s

İctimai-Siyasi Şeirlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Qayğıdan doğan arzu.
  2. Arzum çin olacaq
  3. Üstün gəlin
  4. Ağlayacaq düşmənimiz.
  5. Yol verməyin, amandır.
  6. Ağlayın Şəhidləri.
  7. Kimdir müqəssir. və s
  8. Qayğıya qalanlar.
  9. Lazımdır təmizləmək
  10. Qılınc tək kəsərli möcüzə göstər və s.

İntellektual Şeirlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Bənövşə
  2. Xarı Bülbül
  3. "Üçlüklər" böhtan atdılar
  4. Nəslini yaşadanlar
  5. Mədəniyyət insanlıqla maariflikdir
  6. Qartal görkəmli Azərbaycan
  7. Vətən keşikçiləri
  8. İgid Akif
  9. Ehtiyat qorxaqlıq deyil. və s.

İzahlı açıqlamalar[redaktə | əsas redaktə]

Zərəngiz Şıxlının,  fəlsəfi şerlərinin  hər birində yeni müddəalar, nəzəriyyə və ideyalar açıqlanır. “Insan üçün həyatın mənası nədir”? Şerində: Dünən varlıq olan canlı bir insan,

Bu gün xəyal olub köçür dünyadan,

Ömrü, fəaliyyəti puç olub gedir,

Bəs insan üçün həyatın mənası nədir?

Həyatın insana insanın həyata mənası haqqında İDEYALARI aşkarlayıb açıqlayır.  

Ata Günəş, Ana Torpaq” Şerində:

İlahidən həyat üçün olub rəva,

İdeal türfə-Günəş, torpaq, su, hava,

Bu varlıqlardan hansı biri olmas,

Həyatda canlı yaşaya bilməz əsla.

Günəşdir bitirən, Torpaqdır yetirən,

İnçi Su dirildən, Hava nəfəs verən.

Olmasa torpağın ana bətni,

Yaranmaz nemətlər, nə bir bitgi.

Ana torpaq məharəti, ata günəşlə bağlıdır,

Ata Günəş hərarəti canlıların varlığıdır.. 

Real həqiqət olan, fəlsəfi gerçəklik Nəzəriyyəsini yaradıb, açıqlayıb, aşkarlayır.

YER  KÜRƏSİ” Şerində:

Kainatın macərası olub amansız.

Doqquz planetdən, səkkizi cansız, insansız.

Bizim kainatda Günəş cazibəsində fırlanan planetlər arasında ancaq, Yer planetində canlı həyat yaşadan təbiət olduğu Müddəanı araşdırılıb, açıqlayır.

 “Asudə səhra” Şerində:

Səma, asimanda bir dünya.

İlahi gen- hüdudsuz yaradıbdır səmanı,

Yerləşdirməkçün havanı, cismansız ruhları,

Buxarlanan suları.

Səma-asudə səhra, hüdudsuz olmasa,

Yer üzündə canlılar boğular.

Cismansız ruhlar sıxlıqda bərkiyib daş olar.

Buxarlanan sular-aləmi suvaran yağıntılar

Yox olar,

Suvarmaqçün şeh düşür, yağır yağış, dolu, qar. Təbiət oyanır, torpaq canlanır, verir bar. Səmanın quruluşunda nəhəng, mühüm məna var, kimi İDEYA aşkarlanıb açıqlanır.

Dünya yalan deyil” Şerində:

Dünya məkandır, insanlar ona mehman.

Bu mütləq hökmdür, buyurubdur yaradan,

Yaranan bir gün getməlidir dünyadan.

Həyat , zamanla vəhdətdə birlikdə gedir

Zamana bağlıdır, sonsuzdur həyat,

Yaranan ilk gündən qoca kainat.

Bilinsə zamanın neçədir yaşı

Bilinər nə vaxt yaranıb ilk təməl daşı.?

İnsan ömrü qısadır, gəlir məkan- dünyaya,

Qısa zamanla, görüşür gedir,  

Beləliklə, gələn- gedəni, əvəz edir..  

 İLAHİ yaradıb dünyanı məkan

İnsanı ona mehman

Dünya məkan tək qalandır

İnsan, ruhu ilə qəlblərdə yaşayan xəyaldır..

İdeyası açıqlanır..

İNSANI idarə edən RUHDUR” Şerində:

Ürək qidalanmanı-qanvurmanı, dayandıranda "Can" adlanan "Ruh" (İLAHİ-nin, torpaqdan yaratdığı cansız adamı canlandırmaq üçün üfürdüyü - ideal varlıq) cismanından ayrılır. Yəni, Beyin hüceyrələrinin fəaliyyət məhsulu olan xassələr - şüur,.ağıl, zəka, idrak, iradə, qəlbin istəyi, nifrəti, sevgi-məhəbbəti, görmə, eşitmə, düşüncə və s.(Ruhun bütün tərkib məfhumları) bədəndən ayrılır, insanın cismi, ruhsuz- sahibsiz qalır, insanı idarə edən Ruhdur İDEYASI açıqlanır.

Ruh-beyin hüceyrələrinin fəaliyyət məhsulu, insanın daxili aləminin səciyyəsi, gerçək-ideal varlıqdır İDEYALARI açıqlanıb aşkarlanır

Tənhalıqşerində:  

Qorxmur, darıxır, tənha olan,

Sükutdan duyğu hissləri pərişanlaşır,

Əsəb coşur, cilovlanmır, həyacanlanır

Ruh məfhumları sarsıntıdan bərk yorulur,

Dərk etmə kütləşir, hafizə pozulur,

Tənha, qeyri-adi hərəkətdə olur..

“Ruh məfhumlarından hər hansı biri- ya dərketmə, ya qavrama, ya düşüncə və s. xəstələnsə nədən, Ruh düşgünlüyünə dücar olur bədən”- Nəzəriyyəsi yaradılır

  “Təsadüf yoxdur” şerində:

İlahidir hökmdar varlığa kainatda,

Onun qüdrətiylədir hadisələr həyatda.

Təsadüflər də, zəruridir İlahi yazan.

Hər bir insanın taleyinə mənsub olan.

Təsadüflər zəruriyyətdən doğur.

Mütləqdir olanlar, təsadüf yoxdur.

İdeyası yaradılır, açıqlanır..

Alın yazısı” Şerində: Gözlə görünməyən, duyulub hiss edilməyən, haqqında heç bir fikir yazılmamış, deyilməmiş, “Alın Yazısı” varlığında, beyin hüceyrə dalğalarının fəaliyyət Xassəsi olan-Ağıl və Bəxt (tale), insan beynində birgə vəhdətdə və birgə fəaliyyətdə olur, İDEYASI yaradılır, aşkarlanır.

Ölüm olmasaydı”,”planetimiz insansız qalarşerlərində:

Canlı ölur torpağa gedir, məkan boşalır

Yeni gələnlərə, məkan yaranır.

Həyat boşalmır, dami tənzimdə qalır.

“Ölüm hadisəsi”, İLAHİ-nin zəruri qanunudur.

Dünyasını dəyişmək insanlara faciəli müsibətdir,

 Yaşam həyatın davamı üçün, mühüm, zəruriyyətdir,.mütləqdir.          

İdeyası açıqlanır..

“HƏQİQƏT BELƏDİR” Şerində:

Mənalı, maraqlı olmaq üçün yaşam həyatı,

ALLAH hər şeyi müxtəlif, mürəkkəb yaratdı.

Varlıqlar eyni deyil, müxtəlifdir yararlı.

 Hər şey, sadə deyil, mürəkkəbdir maraqlı.

Əks halda yaşam həyat məzmunsuz olardı.

Həyatın məntiqi mənası,

Varlıqların, mürəkkəb müxtəlif olmasındadır, ideyası açıqlanır.

Hər bir insanın kimliyindən asıİı olmadan

Varlığının qadir olduğu qabiliyyəti,

Beyinin hüceyrə xassələr fəaliyyətidi.           (Ağıl, zəka, idrak və s.xssələr)

İdeyası aşkarlanır.

  İLAHİ bütün varlıqları bir-birinin Əksi olan

Mənfi-müsbət İonlardan yaradıb.

Əkslik qanuna əsaslanıb

İnsanları fərqlənən ruhları ilə yaradılıb,

Müxtəlifdir beyinin hüceyrə xassələri:

Nadir, dərin, dayaz, səthidirdır düşüncələri.

Əgər insanlar eyni ruhda yaransaydılar,

 İnkişaf, tələbat iflasa uğrayardı.

Odur ki, hər sahədə tərəqqini yaşadan,

Fərqli ruhlu insanı mütləq seçib Yaradan

Sahələrdə çalışır müxtəlif mütəxəssis:-

Müəllim, Həkim, Hakim, Yazar, Memar. Mühəndis,

Rəssam, Rejissor, Aktyor, Mühasib, Ekonomist.

Fəhlə, Xadimə, Hərbçi, Dənizçi, Jurnalist

Bunları İLAHİ öz əksilə yaradıb,

Bəziləri mərddir, o biri namərddir haqsız,

Biri istedadlıdır, o biri istedadsız!

Kimi vicdanlıdır, o biri tamam vicdansız

Barışmır,

Ədalətsiz günahkarla, ədalətli günahsız.

İLAHİ,  Əkslik qanunu əsasında insanları fərqlənən ruhlarla yaradıb.

İDEYASI açıqlanıb, aşkarlanır.

DÖVRÜ, ƏKS-lik və BİLİK əsaslı QANUNLAR  

Şerində:

Dövrü qanun əsasında nizamlanıb kainat,

Əkslik qanun əsasında yaradılıb canlı həyat.

Bilik əsaslı qanun tələb edən yaşam həyat,

İLAHİ-dən insanlara şamil edilibdir heyhat!

İdeylar açıqlanıb, aşkarlanır

NƏM və AYB üzvü Zaməddin Ziyadoğlu.

Mühəndis alim, nasir, şairə və FİLOSOF   Zərəngiz Şıxlının, Fəlsəfi mülahizələrimin təhlili adlı kitabının hər səhfəsi ibrət və hikmətlə dolu, həyatın ibrət kitabı! Hikmət kitabıdır! Onun istənilən şerində NİZAMİ  GƏNCƏVİ müdrikliyi, Vaqif şeiriyyətinin balla süzlənmiş şirinliyiNəriman Həsənzadə fəlsəfi dəst-xəttiHüseyn Arif təbiliyi açıq-aydın özünü büruza verir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Yeni Bakı Neftayırma Zavodu (NBNZ) üçün dərc olunan qəzet, 1961-ci il.

2.  "Qazax" Xeyriyyə İctimai Birliyinin qəzeti (Dəli Kür31 mart, 2016-ci il, No 3 (229) Səh 3.

Xarici Keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Rəsmi sayt